Ede

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

De inkervingen in deze boom zijn specialer dan je denkt en dit is waarom

Door Hanneke van Olst 7 februari 2020

Een aantal bomen in de Sysselt zien er nogal gehavend uit, dus we kunnen het ons best voorstellen dat het je nog nooit is opgevallen dat in één van de bomen een A staat gekerfd. Toch is het verhaal achter deze A een stuk meer bijzonder dan je in eerste instantie denkt. 

Pagina 1/2
⟵ swipe swipe ⟶

Hier staat de boom

De boom is direct naast de Ginkelse Hei te vinden, vlakbij het tunneltje onder de A12 bij de Renkumseweg. Een paar honderd meter na het tunneltje (als je richting de N224 loopt) loop je tegen een slagboom aan. Aan de linkerkant zie je een bankje met een paar oude beuken ervoor. De derde beuk is ingekerfd: er staat een duidelijke A en nog wat minder goed zichtbare inkervingen.

Foto: indebuurt Ede

Het verhaal in een notendop

Sergeant Keith Deamer (‘Tex’) Banwell landde tijdens Operatie Market Garden op de Ginkelse Heide, bungelend aan een parachute. Voor en na deze actie beleefde hij veel militaire avonturen, daarover later meer. Tex overleeft de oorlog en in 1962 keert hij terug naar de Ginkelse Heide. Hij kerft zijn naam en eenheid (de letter A) in deze boom. Dat is nu nog altijd goed te zien.

Swipe om een uitgebreide versie van het verhaal te lezen. 

De uitgebreide versie van het verhaal

Tex Banwell is een legendarische militair. Zijn verhaal lijkt zo uit een film te komen, maar is toch echt gebeurd. Hij beleefde in zijn leven meer dan tien andere levens bij elkaar en weet zich steeds uit ingewikkelde situaties te redden. Hij wordt geboren in 1918, in Australië, maar verhuist als kind naar Engeland. Op zijn dertiende wil hij soldaat worden en meldt zich aan bij de Guards die Buckingham Palace bewaken.

Als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, is Tex al uitgezonden geweest naar West-Indië, Palestina en Egypte. Hij gaat bij de Long Range Desert Group. Deze groep moest honderden kilometers achter de Italiaanse en later Duitse frontlinie voorraden, vliegtuigen, tankopstellingen en andere belangrijke spullen vernietigen. Er werd gebruik gemaakt van vechtmessen, wurgkoorden, kneedbommen en molotovcocktails: lieverdjes waren het dus niet. Tex voerde zelfs een actie uit op een woning in Tobroek, waar de gevreesde Duitse maarschalk Erwin Rommel zou zitten. Helaas voor de Britten was Rommel er niet.

Gevangen genomen

In 1942 werd Banwell bij Tobruk gevangen genomen door de Duitsers, maar slaagde er samen met een vriend in om een voertuig te stelen en veilig terug te keren naar de Britse linies. Tijdens een speciale missie op Kreta werd Banwell in de buurt van Iraklion voor een tweede keer gevangen genomen. Hij werd bewaakt door Max Schmeling, een voormalig wereldkampioen boksen bij de zwaargewichten. Weer slaagde hij erin te ontkomen. Samen met een aantal anderen kreeg hij een landingsvoertuig te pakken en zette koers richting Afrika. De benzine raakte echter op en ze dobberden negen dagen op zee voor ze de kust bereikten.

Banwell lag in het ziekenhuis om te herstellen van zijn zeetocht, toen werd opgemerkt door meerdere mensen dat hij wel heel erg op generaal Bernard Montgomery lijkt. Tex wordt in generaalsuniform gestoken en als dubbelganger naar Noord-Afrika gebracht. De Britten hoopten op deze manier Duitse spionnen op het verkeerde been te zetten. Tex vond het allemaal maar saai en meldt zich aan voor een nieuwe parachutisteneenheid.

Parachutespringen

Hij leerde nieuwe springtechnieken. Bij zijn sprong boven het oefenterrein dreigde Tex midden in een groep toeschouwers terecht te komen, die in een hoek van het oefenveld stonden. Omdat met de  parachutes van toen bijna niet gemanoeuvreerd kon worden, bleef er maar één mogelijkheid over om een landing tussen de toeschouwers te voorkomen: zorgen dat die de benen namen! Tex zorgde daarvoor door ze te dreigend toe te schreeuwen dat hij hen de tanden uit de mond zou trappen als ze niet weggingen. Het werkte: de toeschouwers gingen weg. Eenmaal op de grond kreeg Tex ervan langs: wist hij wel tegen wie hij had geschreeuwd? Dat bleken belangrijke militaire en politieke leiders te zijn, waaronder Winston Churchill.

Foto: indebuurt Ede

Operatie Market Garden

Op 18 september 1944 werd de eenheid van Tex per Dakota naar de Ginkelse Heide gebracht. Hun taak: de Rijnbrug in Arnhem innemen. De dropping maakte veel indruk op hem. Voordat de droppingszone bereikt werd, werden al zeker tien parachutisten aan boord gedood door het Duitse luchtafweergeschut. Eenmaal op de grond zag Tex de Dakota neerstorten. Tijdens het vechten met de Duitsers lieten zeker vijf man uit Tex’ directe omgeving het leven. Nadat Operatie Market Garden maar voor een deel slaagt, raakt sergeant Tex Banwell afgesneden van zijn eigen eenheid. In een gevecht met de Duitsers verloor hij een vingertopje. In totaal moet hij twee keer tegen Duitsers vechten voor hij veilig Oosterbeek bereikt.

In Oosterbeek krijgt Tex de taak om het divisiehoofdkwartier in Hotel Hartenstein te verdedigen. In de nacht willen ze de Rijn oversteken, maar er zijn te weinig boten en Tex blijft achter. Zwemmen wil hij niet, want de wond aan zijn vinger is ondertussen een flinke infectie geworden. Als hij de volgende ochtend een gedropte voorraadmand uit een boom haalt, wordt hij op wel heel makkelijke wijze krijgsgevangen gemaakt.

Krijgsgevangen

Als krijgsgevangene werd Tex overgebracht naar een Duits verzamelkamp bij Stroe. Een trein moet hem en anderen naar Nazi-Duitsland brengen, maar hij springt met twee anderen van de trein. Via via kwam het drietal op 30 september in contact met Ab Witvoet en Piet Oosterbroek, die leiding gaven aan een verzetsgroep in Putten. Tex blijft bij het verzet, waar ze wel blij zijn met zo’n getrainde militair. Zijn kameraden steken de Rijn over en ontsnappen. Tex doet in de nacht van 30 september op 1 oktober mee met een overal op een Duitse auto, één van de vier inzittenden wordt gedood en twee anderen ontkomen. Zij waarschuwen de Duitse leiding, waarna een dag later de bekende razzia in Putten volgt en meer dan zeshonderd mannen worden gedeporteerd. De verzetsmannen ontkomen bijna allemaal, op één na. Tex zat ondergedoken in de kelder van een boerderij bij Barneveld, die platbrandde boven zijn hoofd.

Bevrijding

Tex werd op 21 november samen met een Amerikaanse piloot op een binnenplaats in Wageningen aangehouden door een SS-patrouille. Hij werd naar Berlijn overgebracht, waar hij uitermate zwaar werd verhoord en een schijnexecutie kreeg. Uiteindelijk werd hij op transport gezet naar Auschwitz. Bij nadering van de Russen werd hij overgebracht naar een krijgsgevangenkamp in de buurt van Bad Fallingbostel in noordwest-Duitsland. Op het moment dat hij daar in maart 1945 door Sovjet-troepen werd bevrijd had hij de helft van zijn lichaamsgewicht verloren.

Na de oorlog

Na de oorlog bleef Banwell tot 1971 in militaire dienst. Daarna ging hij bij de politie en in 1978 volgde zijn pensioen. Parachutespringen bleef hij altijd doen als hobby. Hij maakte zijn duizendste sprong in 1984 bij de herdenking op de Ginkelse Heide. Zijn laatste sprong maakte hij in 1994 bij de vijftigste herdenking. Banwell werd in 1969 onderscheiden met de Medaille van het Britse Rijk. In 1982 ontving hij het Nederlandse Verzetsherdenkingskruis. Hij stierf in 1999 op tachtigjarige leeftijd. Zijn urn is begraven in Oosterbeek op het Airborne Kerkhof.

Pagina 1/2
⟵ swipe swipe ⟶

adv.