Toen in Ede: we nog een watertoren hadden (misschien wel de lelijkste van het land)

De watertoren gezien vanaf de Kolkakkerweg
De watertoren gezien vanaf de Kolkakkerweg. Foto: Gemeentearchief Ede

In de hoogtijdagen van de watertoren waren er in Nederlands ongeveer 260 watertorens. Nu zijn er heel veel gesloopt. Ook in Ede stond vroeger een watertoren. 

Aan de lange Lindelaan… stond vroeger een watertoren in Ede. Deze stond op de hoek van de Klinkenbergerweg en Lindelaan. Het stuk grond waar de watertoren op werd gebouwd werd door de gemeente in erfpacht gegeven aan de N.V. Edesche Waterleiding Maatschappij.

Dit is niet gek: vanaf 1865 kwamen er steeds meer watertorens bij in Ede. Ze waren onmisbaar voor het waterleidingsysteem. De watertoren werkte zo: twee gasmotoren pompten grondwater omhoog, naar een reservoir. Dit reservoir bovenin de toren zorgt voor een constante hoge druk op het waterleidingnet. En zo komt er in de Edese woonhuizen water uit de kraan. Tegenwoordig wordt dit geregeld door een pompsysteem.

De watertoren in aanbouw.
De watertoren in aanbouw. Foto: Gemeentearchief Ede

Lelijkste watertoren van Nederland?

De Edese watertoren was 41 meter hoog. Daarmee was het een van de hoogste van het land. Toch betekende dat niet dat de toren een geliefd object was om op foto’s te zetten: veel mensen vonden het ook de lelijkste watertoren van het land. Voor Edenaren was de toren echter een ijkpunt in het dorp.

De watertoren gezien vanaf de Kolkakkerweg

Ede was in het begin van de twintigste eeuw nog niet groot en er waren dus ook weinig aansluitingen op het waterleidingnet. In 1914 waren het er minder dan 300. Dat veranderde toen de kazernes kwamen. Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog neemt het waterverbruik sterk toe, onder andere als gevolg van de mobilisatie en grote leveringen aan het Belgisch vluchtoord op de heide.

Nieuw pomphuis

Nog in de Eerste Wereldoorlog komt er een nieuw pompgebouw en nieuwe motoren. Het oude gebouw bood niet meer genoeg pompcapaciteit. Het nieuwe pompgebouw wordt gebouwd aan de Klinkenbergerweg, tegenover de watertoren en het reeds bestaande pomphuis. Er kwamen hier ook kantoren en een werkplaats. Later trok de brandweer in het pand. Tegenwoordig bestaat dit pand nog steeds: restaurant Het Pomphuis zit hier nu.

De watertoren in Ede.
De watertoren in Ede. Foto: Gemeentearchief Ede

Wist je dat…

…er in 1920 zelfs een woning gebouwd werd in de watertoren? Er was toen een ernstig woningtekort, dus woonde de tweede machinist van de jaren ’20 tot de jaren ’50 in de toren. Ook werd, tot het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, het terrein achter de watertoren gebruikt als sportveld. In de naoorlogse jaren gaf een blauwe vlag op de toren aan dat de ijsbaan achter De Reehorst geopend was. Deze ijsbaan was aangelegd door de AKU (ENKA) als vervanging voor de verdwenen kanovijver.

De watertoren in Ede.
De watertoren in Ede. Foto: Gemeentearchief Ede

De oorlogsjaren

Voor de Tweede Wereldoorlog werd er wacht gelopen op de toren. Vliegbewegingen werden zo op hoogte in de gaten gehouden door de Nederlandse Luchtbescherming. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruiken de Duitsers de watertoren als observatiepost. In 1940 worden enkele granaten op de toren afgeschoten, maar deze veroorzaken geen grote schade. Ook in 1945, bij de bevrijding van Ede, wordt de watertoren vol geraakt. Het water liep uit de toren en de Duitsers wisten niet hoe snel ze beneden moesten komen.

De watertoren getroffen in 1945. Foto: Gemeentearchief Ede

In 1949 neemt de gemeente Ede de Edese Waterleiding Maatschappij over. Vrij snel daarna verliest de toren zijn oorspronkelijke functie. De toren werd nog wel gebruikt als uitkijkpost van de Veluwse bosbrandweer, als plaats voor sirenes, antennes en als droogtoren van brandweerslangen. Twee jaar na de overname worden het waterleidingbedrijf en gasbedrijf samengevoegd. Dit wordt later de Veluwse Nutsbedrijven, later overgenomen door Nuon. Inmiddels is het waterbeheer ondergebracht bij Vitens.

Sloop van de watertoren

De toren raakt langzaam in verval en in april 1978 uiteindelijk gesloopt. Veel nieuwsgierige Edenaren komen kijken bij het opblazen van de toren. Het zag er zo uit.

Nieuwsgierig bekijken Edenaren de brokstukken van de gesloopte watertoren.
Nieuwsgierig bekijken Edenaren de brokstukken van de gesloopte watertoren. Foto: Gemeentearchief Ede

Bron: Gemeentearchief Ede en Wikipedia.

Meer in deze categorie

Toen in Ede

Ga naar “Hoor wie klopt daar kind’ren: 5 heerlijke foto’s van Sinterklaas in Ede vroeger”

Hoor wie klopt daar kind’ren: 5 heerlijke foto’s van Sinterklaas in Ede vroeger

Ga naar “Toen in Ede: de melkman nog door de straten van Ede liep”

Toen in Ede: de melkman nog door de straten van Ede liep

de Diedenweg in de eerste helft van de twintigste eeuw
Ga naar “Toen versus nu: de kop van de Parkweg”

Toen versus nu: de kop van de Parkweg

Parkweg

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “Lamswollen sloffen vanaf € 22,99”

Lamswollen sloffen vanaf € 22,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 11 december 2022
Ga naar “HOUTEN KERSTBOOMPJES”

HOUTEN KERSTBOOMPJES

  • Xenos
  • Geldig t/m 11 december 2022
Ga naar “Ierse Riblappen € 4,99”

Ierse Riblappen € 4,99

  • Jumbo
  • Geldig t/m 6 december 2022
Ga naar “Pringles 1+1 gratis”

Pringles 1+1 gratis

  • Jumbo
  • Geldig t/m 6 december 2022

Vacatures

Ga naar “Helpende”

Helpende

  • Vilente – De Klinkenberg
  • Parttime
De Klinkenberg

Agenda

Ga naar “Dickens Fair Bennekom”

Dickens Fair Bennekom

  • Van 9 dec t/m 10 dec
Dickens Fair BennekomDickens Fair Bennekom
Ga naar “Kerstconcert met samenzang COV-Bennekom/OBK Bennek”

Kerstconcert met samenzang COV-Bennekom/OBK Bennek

  • 17 december 2022