Toen Ede nog dienstdeed als herstellingsoord voor overspannen medelanders

Tegenwoordig weten heel wat Nederlanders de weg naar de prachtige natuur van Ede goed te vinden. Dat was vroeger ook al zo. Terug naar de tijd dat er in Ede diverse herstellingsoorden waren.

Voor er een goed sociaal stelsel was, was je afhankelijk van collegiale zorg. Voor speciale beroepsgroepen werden instellingen geopend.

In Ede kwamen twee van deze instellingen, namelijk het Herstellingsoord voor Onderwijzers en het Herstellingsoord voor Rustbehoevende Ambtenaren.

Herstellingsoord voor Onderwijzers

In 1899 werd de eerste steen gelegd voor het Herstellingsoord voor Onderwijzers in Lunteren, aan de Boslaan. De Bond van Nederlandse Onderwijzers wilde hier zieke collega’s of leden van hun gezin laten herstellen. Er werd voor Lunteren gekozen vanwege de hoge ligging, rustige omgeving, voldoende wandelterrein, aanwezigheid van dennenbos, geschikte geneeskundige hulp en ‘malaria-vrije’ locatie. Wat ook niet onbelangrijk was: de grond kon gratis verkregen worden. Deze werd geschonken door twee Lunterse notarissen.

Toen het herstellingsoord in 1900 af was, mochten alle onderwijzers hier komen. Ongeacht hun godsdienstige of politieke overtuigen – bijzonder voor die tijd. Men hoefde zelfs geen lid van de bond te zijn. De instelling had 33 patiëntenkamers (zo gelegen dat je maximaal zonlicht ontvangt via de ramen), een keuken, eet- en leeszaal, meerdere badkamers en kamers voor de directie en artsen. In het dennenbos waren lighutten gemaakt waar de zieken van de frisse lucht konden genieten.

Het Herstellingsoord voor Onderwijzers
Het Herstellingsoord voor Onderwijzers. Foto: Gemeentearchief Ede

Slechts 32 jaar later ging het herstellingsoord in vlammen op. Het pand brandde volledig af. Er kwam een nieuw herstellingsoord met ruimte voor meer patiënten. In de oorlog verfde men rode kruizen op het gebouw, zodat de Duitsers zouden denken dat het oord een hospitaal is. Dat werkte niet en de Duitsers bezetten de herstellingsoorden alsnog. De sporen van de kruizen zijn nu nog op de gevels zichtbaar.

Na de oorlog ws het herstellingsoord nog even in trek, maar rond 1970 nam de behoefte af. Daarom werd het pand in 1973 verkocht en kwam er een conferentieoord. Tegenwoordig is er weer een andere bestemming: je kunt er wonen.

In de achtertuin was een croquetveld, zodat de herstellende onderwijzers genoeg beweging kregen
In de achtertuin was een croquetveld, zodat de herstellende onderwijzers genoeg beweging kregen. Foto: Gemeentearchief Ede

Herstellingsoord voor Rustbehoevende Ambtenaren

Op de grens van Ede en Bennekom kwam in 1923 het Herstellingsoord voor Rustbehoevende Ambtenaren (HORA). Door de ‘Vereniging tot ondersteuning van Burgerlijke Ambtenaren en Beambten in ’s Rijks Dienst’ werd een stuk grond van 32 hectare aangekocht. Waarom in Ede? Ook hierbij was de gezonde boslucht en mooie omgeving van doorslaggevende factor. Er konden direct zestig patiënten opgenomen worden.

Op het terrein was een lighal, zodat in de openlucht gerust kon worden. De HORA was een succes, zelfs in de oorlog. Al moest het gebouw wel een tijdje dienstdoen om patiënten van het Julianaziekenhuis in op te vangen. Bij de bombardementen van Ede bleef de HORA gespaard. Wel moesten het gebouw en de bijhorende dienstwoningen voor de tuinmannen hersteld worden.

HORA
De HORA. Foto: Gemeentearchief Ede

Na de oorlog werd de financiële situatie lastiger. De inkomsten liepen terug terwijl de personeelskosten stegen. In 1959 werd 3,4 hectare verkocht aan de ENKA (toen al onder de naam AKU), wat later nog eens gebeurd. Vanaf 1960 huurde een bedrijf dat er vakantiehuisjes laat bouwen het oostelijke deel onder de naam Valkenburgskamp.

In 1965 werd het terrein verkocht aan de ENKA (toen onder de naam AKZO). De vereniging ’s Heerenloo nam het gebouw over. Het gebouw werd verbouwd tot een centrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie. Op het terrein is een bedrijvenpark gekomen, wat de gemeente in de toekomst wil verbouwen tot woonruimte.

HORA
Het HORA-gebouw wordt verbouwd tot centrum voor psychiatrie. Foto: Gemeentearchief Ede

Particuliere initiatieven

Naast de herstellingsoorden van beroepsverenigingen waren er ook particuliere initiatieven. Zo zie je op deze foto de villa Fréderique van zuster Van Aalst. De villa stond aan de Edeseweg en werd in 1944 door de Duitsers opgeblazen.

GA10424

Stuur kerstkaarten naar De Hartenberg

Doe mee en stuur een (gratis) kerstkaart

De kerstkaartenactie is terug: stuur een kerstgroet naar bewoners en verzorgers van De Hartenberg

Meer in deze categorie

Toen in Ede

Ga naar “7 x Edese straatnamen verklaard”

7 x Edese straatnamen verklaard

Amsterdamseweg
Ga naar “Deze namen had Ede vroeger (en de plaatsen om ons heen)”

Deze namen had Ede vroeger (en de plaatsen om ons heen)

Plaatsnaambord Ede
Ga naar “Toen in Ede: de boter- en kaasfabriek van Knuttel uitgroeide tot melkfabriek Coberco”

Toen in Ede: de boter- en kaasfabriek van Knuttel uitgroeide tot melkfabriek Coberco

De melkfabriek van Coberco aan de Nizolaan

In onze gids

Ga naar “Het SmaakPark”

Het SmaakPark

  • Verbindelaarsweg 51
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Planken Wambuis”

Planken Wambuis

  • Verlengde Arnhemseweg 146
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
Planken Wambuis

Nu gesloten

Ga naar “7 Continenten”

7 Continenten

  • Achterdoelen 25
  • All you can eat
  • Gesloten
7 Continenten

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Sinterklaaslekkers”

Sinterklaaslekkers

  • Melk & Puur
  • Geldig t/m 5 december 2021

Topper

Ga naar “Gratis waardebepaling van je woning”

Gratis waardebepaling van je woning

  • Domicilie makelaars Ede
  • Geldig t/m 31 december 2021
Ga naar “Gratis hypotheekgesprek bij Domicilie Hypotheken”

Gratis hypotheekgesprek bij Domicilie Hypotheken

  • Domicilie makelaars Ede
  • Geldig t/m 31 december 2021
Ga naar “Bestway Opblaasbare Slaapbank Multi Max Ii € 29,99”

Bestway Opblaasbare Slaapbank Multi Max Ii € 29,99

  • Big Bazar
  • Geldig t/m 5 december 2021
Ga naar “Teddy lounge pak € 14,99”

Teddy lounge pak € 14,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021

Vacatures

Ga naar “Werkvoorbereider Beveiliging | Sales | 2.500 – 3.600”

Werkvoorbereider Beveiliging | Sales | 2.500 – 3.600

  • WR.nl Solliciteren
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Kwaliteitscontroleur Ede”

Kwaliteitscontroleur Ede

  • Manpower
  • Fulltime
Ga naar “Chauffeur C”

Chauffeur C

  • Teamflex Personeelsdiensten
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Operator dagdienst”

Operator dagdienst

  • Van Nes + Plaisier personeelsdiensten b.v.
  • Fulltime
Ga naar “Magazijnmedewerker dagdienst”

Magazijnmedewerker dagdienst

  • Van Nes + Plaisier personeelsdiensten b.v.
  • Fulltime

Agenda

Ga naar “Kerstavond met het ADEM Project op 9 december in Bennekom”

Kerstavond met het ADEM Project op 9 december in Bennekom

  • 9 december 2021