Terug naar de tijd dat de gemeente Ede nog een haven had

Het Benedeneind te Gelders Veenendaal
Het Benedeneind in Gelders Veenendaal. Foto: Gemeentearchief Ede

Weinig Edenaren zullen een boot hebben, want een haven heeft Ede niet. Vroeger had de gemeente Ede wel een haven, al had die haven met recreatief varen niets te maken.

Vroeger hoorde een gedeelte van Veenendaal bij de gemeente Ede: Gelders-Veenendaal. Veenendaal was een gemeente waar turf werd gewonnen. Door Veenendaal loopt de waterweg Bisschop Davidsgrift. De Bisschop Davidsgrift loopt van de Grebbeberg tot Amersfoort en vormt de verbinding tussen de Rijn en de Eem. Voor de turfindustrie was het de hoofdader van waaruit allemaal vertakkingen (‘wijken’) liepen.

Deze waterweg werd in de zestiende eeuw verlengd met de Boveneindse Grift, een van de wijken. De Boveneindse Grift liep tot aan het Edese buurtschap De Kade, dat later de naam Het Pakhuis kreeg. Hier werd een ‘zwaai’ aangelegd waar de boten konden keren. Op deze plek ontstond een soort haven waar schepen turf konden halen en stenen konden brengen.

Het Pakhuis van Ede

Na verloop van tijd kwam op deze plek een zogenaamde ‘spijker’, een opslagpunt voor goederen. Edenaren verhandelden vanuit dit pakhuis bijvoorbeeld wol. Andersom kwamen goederen die voor Ede bestemd waren hier aan en werden ze verder per kar naar Ede gebracht. Zo kreeg Ede rond 1560 een verbinding over het water met de overige delen van Holland.

Verdwenen

De Boveneindse Grift werd in de jaren dertig van de vorige eeuw gedempt. Van het water en de haven is niets meer terug te vinden, evenals de boerderij die hier waarschijnlijk ook heeft gestaan. Het enige wat nog terug te vinden is van deze tijd is het zandpad vanaf het Pakhuis, wat nu de Buurtweg is. Maar de naam ‘Pakhuis’ bestaat nog wel: zo heet de cafetaria die op deze plek zit. Behalve deze cafetaria, enkele bedrijven en woningen is van de haven niets meer te bekennen. De aanleg van de A12 heeft de meeste sporen uitgewist.

Op een zelfde wijze ontstond aan het eindpunt van de Boveneindse Grift, bij de Zwarte Edervenen, een zwaai en overslagplaats van turf en later andere goederen. Rond deze ‘spijker’ ontstond vanaf ongeveer 1565 de buurtschap De Klomp.

Bron: boek ‘Verhaal van Ede’

Meer over het Ede van vroeger:

  • Toen in Ede: je voor een avondje film nog naar de videotheek moest

    De jeugd van tegenwoordig kan het zich helemaal niet meer voorstellen, maar voor een avondje film kijken moest je vroeger…

    Videoland
  • De geschiedenis van Ede in vogelvlucht

Meer in deze categorie

Toen in Ede

Ga naar “Toen in Ede: 200.000 kilo spritskoeken per week gebakken werden in de Nobo”

Toen in Ede: 200.000 kilo spritskoeken per week gebakken werden in de Nobo

Ga naar “Toen in Ede: er een kamp was voor jonge werklozen”

Toen in Ede: er een kamp was voor jonge werklozen

't Wijde Veld
Ga naar “Wat een transformatie! Zo zag station Ede-Wageningen er vroeger uit – deel 1”

Wat een transformatie! Zo zag station Ede-Wageningen er vroeger uit – deel 1

In onze gids

Ga naar “Bloem Ede”

Bloem Ede

  • Verlengde Arnhemseweg 99
  • Pannenkoekenrestaurants
  • Gesloten
Gonzales

Nu gesloten

Ga naar “Pieters Koopjeshoek”

Pieters Koopjeshoek

  • Veenderweg 79
  • Winkelen
  • Gesloten
Pieters Koopjeshoek

Nu gesloten

Ga naar “Eetcafe Istanbul”

Eetcafe Istanbul

  • Parkweg 43
  • Bezorgrestaurants
  • Gesloten

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Ben je van plan om naar Blokker winkel te gaan?”

Ben je van plan om naar Blokker winkel te gaan?

  • Blokker
  • Geldig t/m 24 mei 2021
Ga naar “Gratis hypotheekgesprek bij Domicilie Hypotheken”

Gratis hypotheekgesprek bij Domicilie Hypotheken

  • Domicilie makelaars Ede
  • Geldig t/m 31 december 2021
Ga naar “36 t/m 42 ook in beige Graceland € 24,99”

36 t/m 42 ook in beige Graceland € 24,99

  • vanHaren
  • Geldig t/m 23 mei 2021
Ga naar “Alle Magnum ijs van € 6,98 voor € 3,49”

Alle Magnum ijs van € 6,98 voor € 3,49

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 24 mei 2021
Ga naar “Blokker Sodawater- maker starterset 2e waterfles gratis € 49,99”

Blokker Sodawater- maker starterset 2e waterfles gratis € 49,99

  • Blokker
  • Geldig t/m 24 mei 2021

Vacatures

Ga naar “Haarstylist m/v”

Haarstylist m/v

  • Bas Coiffures
  • Parttime
Haarstylist in Ede

Topper

Ga naar “Klantcontact Medewerker”

Klantcontact Medewerker

  • Toyota Material Handling
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Gezocht: topverkoopsters bij bruidswinkel”

Gezocht: topverkoopsters bij bruidswinkel

  • Assepoester
  • Fulltime/Parttime
Assepoester voor stoere trouwjurken

Topper

Ga naar “Magazijnmedewerker”

Magazijnmedewerker

  • UBN Uitzendbureau
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Directiesecretaresse”

Directiesecretaresse

  • Timing Uitzendbureau
  • Fulltime