Ede

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Toen in Ede: scholieren van het Marnix College nog naar de Achterdoelen gingen

Door Hanneke van Olst 12 juli 2020

Tegenwoordig fietsen scholieren van het Marnix College naar de Prins Bernhardlaan. Dat was vroeger anders, toen de middelbare school nog aan de Achterdoelen zat. 

Pagina 1/11
⟵ swipe swipe ⟶

Van boven

Veel Edenaren spendeerden hun middelbare schooljaren in het Marnix College aan de Achterdoelen. In 1953 werd dit schoolgebouw in gebruik genomen. De school was (en is) een prominent gebouw in het centrum van Ede. Voor 1937 was er geen middelbare school in Ede. Edese jongeren moesten naar Arnhem, Wageningen of Harderwijk.

Hier kun je wat beter zien hoe het Marnix College er vroeger uitzag in het centrum van Ede. Het plein met auto’s is het Doelenplein.

Foto: Gemeentearchief Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Marnix College

Toen de ‘Stichting voor Gymnasiaal en Middelbaar onderwijs te Ede’ werd opgericht in 1937 was dat best bijzonder. Waarom? Voorstanders van protestants-christelijk én openbaar onderwijs werkten samen, nota bene op de behoudende Veluwe. Het was uniek in Nederland. De groepen werkten uit pure noodzaak samen: geen van beide had de mogelijkheden om een eigen school te starten. Deze school begon in de bovenwoningen langs de Parallelweg tegenover station Ede-Wageningen. Na de oorlog huurde de “Stichting voor Gymnasiaal en Middelbaar Onderwijs te Ede” het voormalige Parkhotel aan de Oranjelaan van de ENKA.

Zo zag de ingang van de school eruit, vanaf de Achterdoelen gezien.

Foto: Gemeentearchief Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Glas-in-lood raam

De school groeide en groeide en dus moest er een nieuwe locatie komen. Dat werd Gildestraat 1, in het centrum van Ede. Dat is het gebouw dat je op deze foto’s ziet. De school werd toen ook Marnix College genoemd.

Kun je je dit raam nog herinneren? Het hing in de hal.

Foto: Gemeentearchief Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Uitbreiding

Ede kende in de jaren vijftig, zestig en zeventig een flinke bevolkingsgroei. Daardoor groeide het aantal leerlingen op het Marnix College ook explosief, naar bijna 1300. Toen de school uitbreidde, moesten er huizen gesloopt worden aan de Paasbergerweg. Vroeger stonden tegenover het gebouw ook huizen, zoals je ziet op onderstaande foto. Deze werden in 1969 gesloopt voor de bouw van het nieuwe gemeentehuis.

Oude marnix college
Foto: Gemeentearchief Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Tekeningen

De uitbreidingen bleken niet voldoende: in 1968 werd aan de Van Okeghemlaan een dependance geopend, waar alle eerste en tweede klassen werden ondergebracht.

Op de hoek van Achterdoelen en Arnhemseweg staat de ABN-bank. Toen deze werd gebouwd, mochten leerlingen van het Marnix College de schuttingen om de bouwput voorzien van schilderingen.

Foto: Gemeentearchief Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Achterdoelen

De orthodox-protestanten vonden het Marnix College te vrij. Dat klinkt nu misschien gek, maar dat was in de tijd van de verzuiling geen gekke gedachte. Het Marnix College was nog steeds een unieke school in Nederland, waar protestanten, rooms-katholieken en voorstanders van openbaar onderwijs samenwerkten. De meer orthodoxe Edenaren richtten een eigen middelbare school op: het Streeklyceum. Ook de voorstanders van openbaar onderwijs stichtten een eigen school: het Pallas Athene College. Toen deze scholen kwamen, verzuilde het onderwijs in Ede. Dit is nog steeds zo.

De Achterdoelen zagen er vroeger héél anders uit. Het was echt een straat, waar auto’s konden rijden. Kijk maar op onderstaande foto.

Foto: Gemeentearchief Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Weg of blijven?

Het Marnix College was te vinden in het centrum van Ede (Ede-Oost). Dit was een nadeel, want dit maakte de school steeds meer een ‘school aan de rand’, omdat Ede uitbreidde aan andere kanten. In de jaren negentig verhuisde het Marnix College daarom naar de Prins Bernhardlaan. Maar wat moest er met het oude pand gebeuren? Zoals je ziet op onderstaande foto van een raadsvergadering over de toekomst van het pand kozen veel Edenaren niet voor de sloop. Uiteindelijk werd een groot gedeelte van het pand behouden. Een deel daarvan werd kantoor van de gemeente.

Foto: Gemeentearchief Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Sloop

In 1989 werd de protestants-christelijke Klaphek-mavo en in 1992 de rooms-katholieke Padberg-mavo aan het Marnix College toegevoegd. Dit was nog voor de verhuizing naar de Prins Bernhardlaan.

Deze foto is gemaakt in 1999. Op de foto zie je een muur van een oud klaslokaal. Het Marnix College stond toen al leeg.

Foto: Gemeentearchief Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Leegstaand gebouw

Deze foto is van 2001. Het Marnix College staat leeg. Om het oude gebouw staan schuttingen met plaatjes erop van Ede. Herken je het Doelenplein hierin?

Foto: Historisch Museum Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Stoelendans

In het gemeentearchief van Ede vonden we een oude foto van 1979. Hier zien we leerlingen van het Marnix College een eindexamenstunt doen. Ze doen een wereldrecordpoging stoelendans op het nieuwe Raadhuisplein, dat vlakbij de oude school is. Dat plein was vroeger dichtbij de school, omdat het oude Marnix College naast het gemeentehuis stond. Of het record ook verbroken is, weten we niet. Meer over wereldrecords die in Ede zijn verbroken, lees je hier.

Foto: Gemeentearchief Ede

Swipe om meer foto’s te zien. 

Marnix College anno 2020

In het pand zijn nu appartementen gevestigd. Tot vorig jaar zat er ook een wokrestaurant, dat is afgebrand. Wel zijn Restobar Catcher en Xenos nog in het pand gevestigd. Een muurdecoratie herinnert nog aan de tijd dat dit een school was. Het heet Alpha en Omega: de eerste en de laatste en is gemaakt door kunstenaar Joop Sjollema. Deze eerste en de laatste letters van het Griekse alfabet zie je op de muur. In en rondom de letters zijn menselijke figuren geplaatst die verwijzen naar het onderwijs. Het meisjesfiguur rechtsboven verbeeldt bijvoorbeeld het vak Biologie. In de Omega is een figuur met een opengeslagen boek zichtbaar en in de Alpha een gestalte die van bovenaf toeziet.

Foto: indebuurt Ede

Ben je benieuwd waar de naam Achterdoelen eigenlijk vandaan komt? Dat waren wij ook, dus we zochten het uit.

Wist je dat….

  • Schrijver Jan Siebelink lesgaf aan het Marnix College? Hij was leraar Frans.
  • Tijdens het gouden jubileum van de school een langspeelplaat werd gemaakt? Als je goed zoekt komt je deze af en toe nog tegen in kringloopwinkels.
  • Minister-president Balkenende eens op werkbezoek kwam in het Marnix College?
  • De school vernoemd is naar Marnix van St. Aldegonde, een groot geleerde en letterkundige en de dichter die het Wilhelmus maakte?

Lees hier meer over het Marnix College.

Pagina 1/11
⟵ swipe swipe ⟶

Meer over

Toen in Ede

adv.