Toen in Ede: de Bruilbroers een betonimperium opbouwden

Door Hanneke van Olst 21 juli 2019

Grote kans dat je al eens een betonwagen tegen bent gekomen van Bruil beton & mix. Vroeger heette dit bedrijf de Edese Beton Centrale. Zoals je ziet in de naam, zit dit bedrijf in Ede, en het is nogal een succesvol bedrijf. Hans en Dirk-Jan Bruil stonden tot vorig jaar zelfs in de Quote 500. Tijd om de historie in te duiken van de bouwbroers van Bruil!

Pagina 1 / 11
⟵ swipe swipe ⟶

Wegenbouw

Deze foto is gemaakt in 1927. Bruil is hier bezig met grondverbetering. Foto: Gemeentearchief Ede

Bruil beton & mix is onderdeel van de Bruil Groep uit Ede en werd opgericht in 1956. Maar de ambitie van de Bruilbroers kwam veel eerder van de grond. In 1906 besloot de in Doetinchem geboren boerenzoon Bernard Bruil zich serieus met wegenbouw te gaan bezighouden. Hij had al wel hier en daar een zandweg aangelegd.

Paard en wagen

Werkzaamheden aan de Rijksweg, met paard en wagen. Foto: Gemeentearchief Ede

Alles met de hand, zoals dat toen ging. Met een schop, kruiwagen en paard en wagen ging hij aan de slag en hij slaagde erin veel werk te bemachtigen. Hij voerde werkzaamheden uit in de gemeenten Bergh en Doetinchem, bouwde stuwdammen bij Gaanderen en Laag-Keppel, deed grondwerk voor het Paleis Soestdijk, verbeterde een zeedijk bij Delfzijl en nam wegenbouwprojecten aan in allerlei gemeenten.

De eerste stoomwals

De stoomwals van Bruil. Foto: Gemeentearchief Ede

Omdat goed materiaal het werk een stuk makkelijker maakt, voerde Bernard als eerste in Nederland een stoomwals in. Begin jaren dertig versterkten zoons Dirk en Frans het bedrijf. Bruil kreeg een opdracht in Ede en besloot met het complete bedrijf te verhuizen naar onze plaats. Ede lag immers lekker centraal. Het bedrijf vestigde aan de Klinkenbergerweg.

Aanleg Rijksweg

Werkzaamheden aan de Rijksweg. Betonlorries brachten het beton naar de stortplaats aan de Rijksweg. Foto: Gemeentearchief Ede

In 1934 besloten Dirk en Frans, tegen de zin van hun vader in, om zich in te schrijven voor de aanleg van Rijksweg 24, de A24. Ze wonnen de aanbesteding en vader weigerde elke medewerking. In 1937 maakte men bij Bruil de meeste vierkante meter betonweg van alle aannemers in Nederland. Vader Bernard moest toch erkennen dat beton een grote toekomst had.

Nieuw pand

Transportwagens van Bruil. Foto: Gemeentearchief Ede

Na de Tweede Wereldoorlog maakte Bruil een nieuwe start. De paarden en wagens werden vervangen door machines, er bleef nog één paard en één wagen over. Bruil kocht een nieuw pand aan de Stationsweg, hier moest het kantoor komen. In 1943 was het klaar, maar er moesten eerst evacués in. Pas in 1945 kon men het pand in gebruik nemen als kantoor.

Betoncentrale

Foto: Gemeentearchief Ede
Foto: Gemeentearchief Ede

Veel Edenaren kunnen zich dit nog wel voor de geest halen: de betoncentrale met betonmixers van de firma Bruil. De eerste foto is gemaakt in 1977.

Brand

Brand bij Bruil. Foto: Gemeentearchief Ede
Een jaar later overleed Bernard en zijn zoons namen de leiding over van het bedrijf. De werkplaats aan de Klinkenbergerweg brandde af en verhuisde naar de Schaapsweg. Ondertussen groeide Bruil maar door en er kwamen steeds meer mensen in het kantoor werken. In 1953 werd besloten een nieuw kantoor te bouwen.

Aan de Zandlaan

De Zandlaan met in het midden het voormalige pand van Bruil. Foto: Gemeentearchief Ede
Zo zag het pand aan de Zandlaan er vanbinnen uit. Foto: Gemeentearchief Ede
Bruil deed ondertussen meer dan wegenbouw: men repareerde ook beschadigde woningen en dichtte gaten in dijken. Bruil heeft ook aan de Zandlaan gezeten, waar nu de nieuwe wijk Park Reehorst is gebouwd.

Bruil Arnhem

Een wegenbouwmachine van Bruil bezig met de aanleg van een weg. Foto: Gemeentearchief Ede
In 1963 brak het bedrijf in tweeën. Frans en zijn zoon Gert begonnen voor zichzelf onder de naam Bruil Arnhem. Even daarvoor, rond het einde van de jaren vijftig, waren Ben en Dick Bruil (derde generatie) ook al in Apeldoorn gestart omdat ze het niet eens waren met het beleid van hun vader Dirk en oom Frans: Bruil Apeldoorn.

Verschillende bekende projecten in Ede

De aanleg van de Albertstunnel. Foto: Gemeentearchief Ede
De aanleg van de Grotestraat en het Maandereind. Foto: Gemeentearchief Ede
In Ede heeft Bruil grote projecten gedaan, zoals de aanleg van de Keesomtunnel, het creëren van voetgangersgebied in de Grotestraat en Maandereind, de Albertstunnel onder het spoor door bij Ede-Wageningen, de N224 naar Arnhem en de bouw van de wijk Rietkampen.

Beeld van de zwaan bij het gemeentehuis

Het beeld van de zwaan bij het gemeentehuis. Foto: Gemeentearchief Ede
Fun fact: het beeld van een opstijgende zwaan bij het gemeentehuis komt ook van de firma Bruil af. Dick Bruil schonk het in 1967 aan de Gemeente Ede toen hij 65 jaar werd. Het beeld van de opstijgende zwaan staat symbool voor een groeiend Ede en is gemaakt door beeldhouwster Theresia van de Paut.

Toen in Ede: de laatste trein tussen Ede en Wageningen reed

Toen in Ede: het Openluchttheater gegraven werd

Toen Koningsdag nog Koninginnedag was: 12 x oude Edese foto’s

Toen en nu in Ede: een vette hap uit de muur trekken

Pagina 1 / 11
⟵ swipe swipe ⟶

Meer over

Toen in Ede

adv.