Ede

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Naar deze bijzondere man is de Padberglaan vernoemd

Door Hanneke van Olst 9 augustus 2020

Naast de katholieke Sint Antoniuskerk ligt de Padberglaan. Een klein, onopvallend laantje, maar de straat is vernoemd naar een man die veel betekende voor Ede.

De man die we bedoelen heet Fredericus Aurelius Reinoldus Padberg. Hij werd in 1876 geboren in Heerenveen en werd priester in Almelo. Op 21 april 1913 kwam hij, in opdracht van de aartsbisschop van Utrecht, naar Ede. Hij moest hier een parochie stichten en geld inzamelen om een kerk te bouwen.

In Ede was geen katholieke parochie meer op dat moment. Die was er nog wel tot 1583, maar in dat jaar vertrok pastoor Broenis Broenisz uit Ede als gevolg van de reformatie. Er woonden wel katholieken in Ede: zo’n honderd rond het jaar 1900. Zij moesten naar Wageningen, Veenendaal of Barneveld voor de mis. Ede had op dat moment zo’n tienduizend inwoners.

Meer katholieken in Ede

Waarom moest Padberg naar Ede komen als er maar zo weinig katholieken woonden in deze plaats? Nou, vanaf 1906 steeg het aantal katholieken snel. Dat kwam door de komst van het garnizoen. Steeds meer militairen kwamen in Ede wonen, waaronder veel uit Brabant. Veel soldaten waren dus katholiek.

Op 6 mei 1906 werd voor het eerst sinds de reformatie weer een mis gelezen in Ede. Dat gebeurde in de kantine van een kazerne, door een Arnhemse onderpastoor. Later werd deze kantine verruild voor het schermlokaal aan de Berkenlaan, waar zes opgestapelde patroonkisten als altaar fungeerden.

Geld inzamelen voor de kerk

Vanaf 1 mei 1913, nadat hij net een week in Ede was, startte pastoor Padberg een Edese parochie en deed hij de mis in het schermlokaal. Om geld in te zamelen voor een kerk, hield hij bedelpreken in de kerken van het bisdom en zelfs daarbuiten. Padberg regelde dat een houten gebouw uit Millingen naar Ede kwam om als noodkerk te functioneren. Een jaar later kwam er opnieuw een houten (dans)tent naar Ede, deze keer uit Mook, om als voorlopig Katholiek Militair Tehuis te dienen. De parochie was gegroeid naar ongeveer drieduizend leden.

Het monument voor Padberg
Het monument voor Padberg. Foto: Historisch Museum Ede

Toen de Eerste Wereldoorlog losbarste, werd pastoor Padberg aangesteld als aalmoezenier van de tweede divisie, in de rang van majoor. Hij kreeg de zorg over een grote groep militairen toebedeeld, naast zijn ‘gewone’ werk in de parochie. De kerkdiensten konden niet meer binnen gehouden worden. Er werd, tot de komst van de houten kerk, uitgeweken naar de openlucht: de achtertuin van Ritmeester Spree aan het Zwarte Laantje. Hier kwam later het Julianaziekenhuis.

Bouw van de kerk

De bouw van een definitieve kerk kon pas in augustus 1920 beginnen door de oorlog. De pastoor ging tijdens en na de oorlog gewoon door met acties om geld in te zamelen voor de bouw. Vanuit de regering en het bisdom kwam een vracht geld en in juni 1921 was de bouw klaar. De Sint Antoniuskerk kon in gebruik genomen worden. Na de mis werd Padberg voor zijn verdiensten als bouwpastoor onderscheiden met het officierskruis van de Orde van Oranje-Nassau. Heel wat kerkelijke, burgerlijke en militaire autoriteiten waren daarbij aanwezig, want pastoor Padberg was een gerespecteerd man in Ede.

Overigens was deze kerk een andere dan de kerk die er nu staat. De ‘oude’ kerk, die tijdens het bombardement van 17 september 1944 geheel verwoest zou worden, stond met de ingang gericht naar de Padberglaan.

Monument voor pastoor Padberg

Pastoor Padberg bleef zich altijd inzetten voor zijn parochie, terwijl deze door bleef groeien met de komst van de ENKA in Ede. Mede dankzij hem kwam er een nieuw Katholiek Militair Tehuis, een St. Antoniusschool (sloot in 1974 vanwege gebrek aan leerlingen) en kerkkoor. Eind oktober 1923 kreeg pastoor Padberg een beroerte, waarna hij overleed in november. Hij was nog maar 46 jaar oud. Bij zijn uitvaart op 7 november was de kerk te klein. Een jaar later werd een monument ter nagedachtenis aan de pastoor geplaatst bij de kerk (zie de foto eerder in dit artikel). Dit monument is later verplaatst naar de katholieke begraafplaats aan de Prins Bernhardlaan.

Bron: Gemeentearchief Ede

Lees ook:

Winkelcentrum Hof van Gelderland

Toen in Ede: je nog boodschappen deed in deze winkelcentra (die nu niet meer bestaan)

Op vrijdagavond als tiener rondhangen in de Hof van Gelderland, de condoomwinkel in winkelcentrum Do...

Toen in Ede: scholieren van het Marnix College nog naar de Achterdoelen gingen

Tegenwoordig fietsen scholieren van het Marnix College naar de Prins Bernhardlaan. Dat was vroeger a...
Streekziekenhuis Bennekom

Toen in Ede: er nog een ziekenhuis stond in Bennekom

Vroeger kon je met een gebroken been of zwangere vrouw naar Bennekom, naar Streekziekenhuis. Nu zien...

adv.