Ede

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Mysterie opgelost: dit is waarom het cijfer 4 op de klok van de kerktoren verkeerd geschreven is

Door Hanneke van Olst 23 mei 2020

Dit is het eerste deel van een vijfdelige serie van mysteries over de Oude Kerk. Vandaag: waarom is het cijfer vier van de klok op de toren geschreven als ‘IIII’ en niet als ‘IV’, hoe het eigenlijk hoort?

Dit mysterie valt je alleen op als je erop gewezen wordt. En dat doen wij nu ;). De cijfers van de klok op de kerktoren zijn geschreven als Romeinse cijfers. Dat betekent dat het cijfer vier officieel geschreven hoort te worden als ‘IV’. Maar op de klok zie je toch echt ‘IIII’ staan.

Vier verklaringen

Tijdens een rondleiding door de Oude Kerk en kerktoren horen we het antwoord. Of eigenlijk: de meerdere antwoorden. Er zijn namelijk verschillende verklaringen voor de vier I’s:

  • Het was goedkoper om vier keer een I te laten maken. Voor een klok heb je dan nodig: twintig keer I, vier keer V en vier keer X. Dat was met een mal goedkoper te smelten dan als er een oneven aantal gemaakt moest worden;
  • Als je snel moet lezen, is ‘IIII’ makkelijker leesbaar dan ‘IV’. Een ondersteboven ‘IV’ lijkt namelijk heel erg op ‘VI’; het getal voor zes;
  • Esthetische redenen: het is mooier om de wijzerplaat te verdelen in drie gelijke delen: de uren een tot en met vier zijn allemaal I’s, de uren vijf tot en met acht bevat de V’s en de uren negen tot en met twaalf hebben de X’s.
  • De oude Romeinen gebruikten de aanduiding ‘IV’ liever niet, omdat ze de beginletters van de naam van de Romeinse oppergod IVPITER vormden.
Foto: indebuurt Ede

Check je horloge

Op een klok is het niet ongebruikelijk dat het cijfer vier in Romeinse tekens als ‘IIII’ geschreven wordt. Heb je een horloge met Romeinse cijfers? Dan zou het goed kunnen dat ook jouw wijzerplaat een ‘IIII’ toont. Ook klokken op monumenten hebben meestal een ‘IIII’ staan in plaats van ‘IV’.

Mysterie opgelost: wat doet die opvallende spijker in de kerktoren van de Oude Kerk?

Dit is het tweede deel van een vijfdelige serie van mysteries over de Oude Kerk. Vandaag: waarom zit...

Meer over

Mysteries

adv.