Dit hebben een Dordtse dominee en de uitdrukking ‘onder de rook van Dordrecht’ met elkaar te maken

Zicht vanuit Zwijndrecht op Dordrecht. | Foto: RAD

Ken je het gezegde ‘ik woon onder de rook van Dordrecht’? Dat kun je gebruiken als je bijvoorbeeld in Zwijndrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht of Sliedrecht woont. Wat betekent die uitspraak eigenlijk en wat heeft een Dordtse dominee er mee te maken?

Voor de oorsprong van deze uitspraak moeten we terug in de tijd én naar de andere kant van de wereld.

Betekenis gezegd

De meeste mensen kennen de uitspraak wel. Als je ‘onder de rook van Dordrecht woont’, wil dat zeggen dat je erg dicht in de buurt van Dordrecht woont. Zo kun je makkelijk uitleggen wat de geografische ligging is van jouw woonplaats. De uitdrukking is tot stand gekomen doordat er, normaal gesproken, in een stad meer rook is dan in een dorp.

Francois Valentijn

Maar wie heeft die uitspraak ooit verzonnen? En waar komt ‘ie vandaan? De oudste vermelding van deze uitdrukking staat in het Woordenboek der Nederlandsche Taal uit 1726. De Dordtse dominee en schrijver François Valentijn (Dordrecht,17 april 1666 – Den Haag, 6 augustus 1727) schreef het boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën waar hij de uitdrukking gebruikte in de zin:

Het Eiland Onrust, drie mylen van Batavia gelegen, en aldus als onder den rook van deze stad,

François Valentijn werd tweemaal uitgezonden naar ‘de Oost’, oftewel Indonesië en omstreken. Daar schrijf hij zijn boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën. Het is een zeer uitgebreide beschrijving over de geschiedenis van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Het boekwerk bestaat uit vijf delen, 5.144 bladzijden en 1.050 illustraties.

Zo zie je maar dat een doodnormale uitdrukking een bijzondere oorsprong kan hebben.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie: wanneer krijgt een plaats een wit bord met blauwe letters?”

Mysterie: wanneer krijgt een plaats een wit bord met blauwe letters?

Ga naar “Mysterie: waarom sommige huizen in Dordrecht een naam hebben ”

Mysterie: waarom sommige huizen in Dordrecht een naam hebben 

Ga naar “Mysterie: zo lang rijdt er al een trein tussen Dordrecht en Rotterdam”

Mysterie: zo lang rijdt er al een trein tussen Dordrecht en Rotterdam

In onze gids

Ga naar “Jack’s Steakhouse”

Jack’s Steakhouse

  • Baanhoekweg 50
  • Argentijnse restaurants
  • 11:00 - 22:00
Jack's steakhouseJack's steakhouse

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “Satisfyer van € 24,99 voor € 12,50”

Satisfyer van € 24,99 voor € 12,50

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Alle Blokker boodschappentrolleys met koelvak 20% korting”

Alle Blokker boodschappentrolleys met koelvak 20% korting

  • Geldig t/m 14 augustus 2022
Ga naar “Eastpak rugzak vanaf € 14,99”

Eastpak rugzak vanaf € 14,99

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “50% korting bij NAME IT”

50% korting bij NAME IT

  • NAME IT
  • Geldig t/m
NAME IT Dordrecht kinderkleding tieners
Ga naar “Alle Vivera Vleesvervangers van € 5,98 voor € 2,99”

Alle Vivera Vleesvervangers van € 5,98 voor € 2,99

  • Geldig t/m 13 augustus 2022

Vacatures

Ga naar “Buschauffeur”

Buschauffeur

  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Horecamedewerker Smullers”

Horecamedewerker Smullers

  • Parttime

Agenda

Ga naar “Brand Parkies 2022”

Brand Parkies 2022

  • Van 11 jul t/m 15 aug
Ga naar “Tij Festival 2022”

Tij Festival 2022

  • Van 17 nov t/m 20 nov
Ga naar “Open Monumentendagen 2022”

Open Monumentendagen 2022

  • Van 10 sep t/m 11 sep
Ga naar “Burendag in Dordrecht”

Burendag in Dordrecht

  • 24 september 2022
Ga naar “Popronde Dordrecht”

Popronde Dordrecht

  • 10 september 2022