Bridgerton in Dordt: wat is er gebeurd met de vele landhuizen op het eiland van Dordrecht?

Landhuizen landgoederen villa's Dordrecht Huis op Dubbelsteyn - Regionaal Archief Dordrecht (1)
Huis Dubbelsteyn rond 1790 | Afbeelding: Regionaal Archief Dordrecht

Ooit was was the sky the limit op het eiland van Dordrecht. Tot de Sint Elisabethsvloed van 1421, toch? Nou, niet echt. Rond 1730 waren er ruim dertig grote landhuizen en landgoederen op ons eiland. Wat is daarmee gebeurd?

Cas van Rossum deed in 2017 onderzoek naar de buitenverblijven van ons eiland voor zijn studie Landschapsgeschiedenis. Daarin schrijft wat de vijf grootste buitenhuizen zijn in 1731: Huis te Dubbeldam, Kilsigt, Wielborg, Dubbelsteyn en Groenhoven.

Van dat rijtje zijn anno nu alleen nog maar de toegangspoorten van Dubbelsteyn en het gelijknamige park te zien, net als de toegangspoorten van Wielborg bij de huidige begraafplaats De Essenhof. Niet veel dus van die voormalige glamour.

Wie in dit land een paradijs wil zien, moet over land vanuit Dordrecht één mijl in de richting van Breda reizen. De reiziger zal waar hij ook kijkt mooie huizen en tuinen zien.

Dat schrijft de lijfarts van stadhouder Willem III eind 17e eeuw tijdens een reis door onder andere Dubbeldam. Ter vergelijking: Bridgerton speelt zich af in 1813. Zo zonde dat wij dit nu moeten missen!

Lees verder onder de afbeeldingen van Huis te Dubbeldam, Wielborg en Dubbelsteyn.

Transformatie

Cas schrijft in zijn onderzoek dat veel landhuizen ooit boerderijen waren. In de loop van de tijd groeiden die uit tot buitenverblijven met flinke stukken grond. Halverwege de achttiende eeuw ging het goed met de landbouw in Dordrecht. Voor boeren werd het dan ook interessant om een van de buitenplaatsen te kopen en deze terug te veranderen naar boerenbedrijven.

Dat is een van de redenen dat veel landhuizen op ons eiland verdwenen. Een blik op de plattegronden hieronder, en je kunt je misschien wel voorstellen dat landgoederen aantrekkelijk waren voor boeren.

Lees verder onder de plattegronden van de Dordtse landgoederen Villa Maria, het landgoed van A.B. van den Brandeler, Huis te Dubbeldam, buitenplaats Zorgwijk naast het Merwesteinpark, landgoed Noordhove en landgoed Weizigt.

Terug naar de roots

Ook waren veel van de landgoederen in het bezit van een paar families, de Dordtse elite. Zij waren ook bekend als regenten. Er kwamen minder regenten die de stad bestuurden en dus werd een aantal van die grote huizen overbodig. Ze werden verkocht en in sommige gevallen gesloopt.

Oké, dus een deel van die landgoederen veranderden terug naar boerenbedrijven en overbodige landhuizen werden gesloopt. Maar dat zijn niet de enige twee redenen dat er van de vijf grootste landhuizen in 1731 geen enkele villa meer staat.

In 1793 vielen de Fransen ons land binnen. In Dordrecht verloren de regenten hun macht. Het systeem van ambachtsheerlijkheden, waardoor de regenten bijvoorbeeld belasting konden innen, werd opgeheven. Zo had de elite minder inkomsten om de huizen te onderhouden. Uiteindelijk verdwenen ze bijna allemaal.

Zijn er dan helemaal geen landhuizen meer op ons eiland waarin we ons even in de hitserie Bridgerton kunnen wanen? Gelukkig is het antwoord: die zijn er wel. De bekendste is misschien wel buitenplaats Dordwijk naast de N3 en het Gezondheidspark. Ook villa Weizigt aan de rand van het gelijknamige park komt uit die telling van 1731.

Oud of toch niet?

En hoe zit het dan met die statige huizen die we allemaal zo goed kennen? Passen die niet helemaal in dat Bridgerton-plaatje anno 1813? Het landhuis Amstelwijck lijkt erg oud maar de huidige villa is gebouwd in 1920. Crabbehoff werd oorspronkelijk gebouwd als herenhof en werd na een verbouwing in 1913 het kasteeltje zoals we het nu kennen.

Villa Rozenhof is gebouwd rond 1892, vlakbij een plek waar een eerdere villa met dezelfde naam stond. En Huis te Merwede, of beter gezegd de ruïne met uitzicht op de rivier, is al veel ouder en kun je al een half millennium lang niet meer een landhuis noemen.

We zochten nog veel meer voor je uit…

Bronnen: ‘De voornaamste vermaaken der Dordtenaaren’, DiEP magazine, Regionaal Archief Dordrecht

Meer in deze categorie

Genieten van Dordrecht

Ga naar “Zoekplaatje! Heb jij een idee waar in Dordrecht je deze tekening kunt vinden?”

Zoekplaatje! Heb jij een idee waar in Dordrecht je deze tekening kunt vinden?

Ga naar “Mysterie opgelost: werkt het om het knopje van een verkeerslicht vaker in te drukken?”

Mysterie opgelost: werkt het om het knopje van een verkeerslicht vaker in te drukken?

Ga naar “6 x feitjes over Villa Weizigt die je waarschijnlijk nog niet wist”

6 x feitjes over Villa Weizigt die je waarschijnlijk nog niet wist

Villa Weizigt aan het Van Baerleplantsoen.

In onze gids

Ga naar “We Love Deco BV”

We Love Deco BV

  • Pieter Zeemanweg 131
  • Feestartikelen
We Love Deco BV webshop partydeco weddingdeco kidsdeco

Nu geopend

Ga naar “Christoffel Curiositeiten”

Christoffel Curiositeiten

  • Voorstraat 279
  • Winkelen
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Werner BBQing”

Werner BBQing

  • Voltastraat 4
  • Speciaalzaken
  • Gesloten
Werner BBQing Dordrecht barbecue speciaalzaak

Aanbiedingen

Ga naar “Vierde theedoek gratis”

Vierde theedoek gratis

  • byBranderhorst.
  • Geldig t/m 30 april 2021

Topper

Ga naar “Tefal pannenserie Healthy Chef van € 51,99 voor € 26”

Tefal pannenserie Healthy Chef van € 51,99 voor € 26

  • Blokker
  • Geldig t/m 2 mei 2021
Ga naar “alle Leifheit artikelen vanaf € 2,99”

alle Leifheit artikelen vanaf € 2,99

  • Blokker
  • Geldig t/m 2 mei 2021
Ga naar “Alle A-merk pints ijs van € 11,50 voor € 5,75”

Alle A-merk pints ijs van € 11,50 voor € 5,75

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 25 april 2021
Ga naar “Amstel Radler of Heineken van € 10,96 voor € 5,48”

Amstel Radler of Heineken van € 10,96 voor € 5,48

  • PLUS
  • Geldig t/m 24 april 2021

Vacatures

Ga naar “Koffiekamer medewerker bij de Essenhof”

Koffiekamer medewerker bij de Essenhof

  • Randstad
  • Fulltime
Ga naar “Bakkerijmedewerker”

Bakkerijmedewerker

  • Dirk van den Broek – Van Oldenbarneveltplein
  • Parttime
Ga naar “Medewerker klantenservice, Gemeente Dordrecht”

Medewerker klantenservice, Gemeente Dordrecht

  • Randstad
  • Parttime
Ga naar “Medewerker klantenservice, Dienstverlening Drechtsteden”

Medewerker klantenservice, Dienstverlening Drechtsteden

  • Randstad
  • Parttime
Ga naar “Sorteer medewerker PostNL Dordrecht”

Sorteer medewerker PostNL Dordrecht

  • Timing Uitzendbureau
  • Fulltime/Parttime

Agenda

Ga naar “Bachfestival”

Bachfestival

  • Bachfestival Dordrecht
  • 25 juni 2021
Bachfestival - indebuurt.nl.jpg
Ga naar “Tij Festival”

Tij Festival

  • 14 oktober 2021
Ga naar “DrechtStadLoop 2021”

DrechtStadLoop 2021

  • 10 oktober 2021
Ga naar “Fietsvierdaagse”

Fietsvierdaagse

  • 1 juni 2021