Dordtse mysteries

Dordtse Mysteries: of de Grote Kerk op koeienhuiden staat

11 november 2017

In de rubriek Dordtse mysteries behandelen we iedere week een apart of raar gegeven uit de stad. Bijvoorbeeld: Waarom er zoveel F-16’s boven Dordt door de geluidsbarrière heen knallen en Over de schat van Rozenhof. Deze week: of de Grote Kerk op koeienhuiden is gefundeerd. 

Het is een beetje een luguber verhaal: onze Grote Kerk zou zijn gefundeerd op koeienhuiden. Toen we schreven over hoe de Vleeshouwersstraat aan zijn naam komt, kwam het ook al ter sprake. In de Vleeshouwersstraat zaten vroeger de slagers. Dieren werden in deze straat geslacht en gepekeld om te kunnen verkopen. De huiden zouden dus bewaard worden en onder gebouwen terechtkomen.

Leder en haren

Het antwoord op onze vraag staat in het tijdschrift Oud-Dordrecht. Herman van Duinen heeft daarin een uitgebreid artikel geschreven over of de kerk op koeienhuiden is gefundeerd. Het komt op het volgende neer.

fundering grote kerk koeienhuiden
Opgegraven fundering op het voormalige kerkhof aan de noordzijde van de Grote Kerk. Ook hier liggen de balken ‘mannetje aan mannetje’ als koeien op stal. Foto: W. van den Berg in Oud-Dordrecht

Herman begint zijn verhaal met mevrouw A.C. van den Berg-Trijsburg. Zij was de echtgenote van architect ing. W. van den Berg, die in de periode 1952-1972 de toren heeft gerestaureerd. Van den Berg-Trijsburg zegt dat bij restauratie van middeleeuwse gebouwen nooit fragmenten van huiden zijn gevonden. En zou raar zijn als de koeienhuiden er wel hadden gelegen want leder en haren vergaat (bijna) niet.

Mannetje aan mannetje

Ook tijdens de restauratie van de toren zijn geen koeienhuiden gevonden. Ze kwamen er toen wel achter dat de fundering bestond uit kruislings gestapelde, rechthoekig behakte balken. Deze lagen mannetje aan mannetje naast elkaar en van bovenaf gezien leek het net alsof er koeien naast elkaar op stal stonden. Daar zou de zegswijze ‘op koeienhuiden’ vandaan kunnen komen.

Grote hilariteit

In een artikel uit het mededelingenblad van de Historische Vereniging Hardinxveld-Giessendam staat dat vroeger gebouwen wel degelijk op huiden werden gefundeerd. Maar niet op de huiden waar wij nu aan denken. Het zou gaan om scheepshuyden. Kijk het zit zo: grote gebouwen in Dordrecht dreigden te verzakken door de zachte ondergrond (hier had ook de Grote Kerk mee te maken). De oplossing hiervoor was de basis van de fundering breder maken. De materialen om dat te doen moesten heel stevig zijn. Daaruit blijkt meteen dat koeienhuiden hiervoor totaal ongeschikt zouden zijn. In plaats daarvan werden er huiden van oude schepen gemaakt. Die huiden werden gemaakt van bijvoorbeeld oude losse planken die bij elkaar werden gehouden door krammen. ‘Het idee dat destijds gefundeerd werd op koeienhuiden zou bij tijdgenoten tot grote hilariteit hebben geleid’, is te lezen in het artikel.

Tip?

Zit jij ook al tijden met een Dordts mysterie? Laat het ons weten, dan gaan wij er alles aan doen om het te ontrafelen.

Foutje gezien?

Lees mee en reageer!

Reactie