Mysterie: wist je dat er vlakbij Doetinchem ooit een heuse bedevaart was?

Bewoners uit Vragender op bedevaart | Foto: Vereniging voor Oudheidkunde Lichtenvoorde

De meeste Doetinchemmers hebben wel eens van bedevaartsoord Santiago de Compostella in Spanje gehoord, maar wist je dat vlakbij Doetinchem ook een bedevaartsoord te vinden was?

Net zoals Santiago had het bedevaartsoord in Vragender (naast Lichtenvoorde) een rooms-katholieke achtergrond. Hieronder lees je er meer over.

Wat is een bedevaartsoord

Allereerst: wat is een bedevaartsoord? Een bedevaartsoord is een plek waar iets belangrijks is gebeurd voor een religie. Dat kan bijvoorbeeld een verschijning van Maria zijn of een plek waar een stichter of belangrijke aanhanger van een geloof is geboren of begraven. Ook kan er een stukje bot of kledingstuk van een heilige in een bedevaartsoord opgeborgen zijn. Dan zorgt dat tastbare stukje van een heilige (reliek), dat die plek tot een bedevaartsoord is uitgegroeid. Mensen komen dan naar deze plek om steun te zoeken of hulp te vragen voor hun problemen. Dat kunnen fysieke problemen zijn, zoals ziektes of pijn, maar ook mentale problemen zoals depressie.

Belangrijk voor religie

In alle religies zijn er plekken die een bijzondere betekenis hebben voor de aanhangers van dat geloof. Zo is Mekka in Saoedi-Arabië het belangrijkste bedevaartsoord voor moslims. De Westelijke muur, of Klaagmuur, in Jeruzalem is belangrijk voor de joden en Santiago de Compostella in Spanje is een belangrijk bedevaartsoord voor christenen. Mensen maken dan een reis naar deze plekken; een bedevaartstocht of pelgrimage genoemd.

Donatusbroederschap

In de buurt van Doetinchem was ook een bedevaartsoord, namelijk in het dorpje Vragender, een half uur hiervandaan. Vanaf 1876 ontstond in Vragender en omgeving – op initiatief van de franciscanen – de verering van Donatus als beschermer tegen onweer. Op 29 januari 1878 werd door de aartsbisschop van Utrecht de ‘Vereniging of broederschap ter ere van de Heilige Donatus te Vragender’ opgericht. De rooms-katholieke kerk van Vragender kreeg een kleine kapel met het Donatusbeeld en een Donatusreliek. In de kluis van de pastorie bevindt zich nog steeds een ronde reliekhouder met een botsplinter van Donatus.

Wie is Donatus?

De Heilige Donatus behoort tot de catacombenheiligen, wat betekent dat er historisch niets bekend is over hem. In 1652 werd zijn gebeente uit de catacomben van de Heilige Agnes bij Rome overgebracht naar het jezuïetenklooster in Munstereifel (Nordrhein-Westfalen). Volgens de legende barstte er tijdens de overbrenging van de relieken een hevig onweer los. Toen men de heilige aanriep, klaarde het onmiddellijk op. 

‘Vrij zijn van een onverziene dood’

De broederschap legde weinig verplichtingen op: bij inschrijving verklaarde men te leven naar het voorbeeld van de Heilige Donatus en erop te vertrouwen vrij te blijven van een ‘onvoorziene dood en van de gevolgen van donder en bliksem, hagel en storm’. Men ontving samen met het bewijs van inschrijving een medaille, met op de voorzijde de afbeelding van Donatus die als Romeins legionair met de punt van zijn wijsvinger de bliksem op afstand houdt. Dit is omrand met de tekst: ‘H. Donatus bid voor ons’. Op de keerzijde van de medaille is gegraveerd: ‘Broederschap van den H. Donatus’.

Bedevaart in Vragender

Naast het aanbidden van Donatus in huis, kwamen jaarlijks op de tweede en de derde zondag van juli veel mensen uit de omliggende plaatsen naar Vragender ter bedevaart. Tussen de driehonderd en vierhonderd mensen kwamen op deze zondagen naar de kerk in Vragender. In de jaren dertig kwam dit vooral veel voor. 

Aan het einde van de jaren zestig van de vorige eeuw stopte de bedevaart. Daarna stak de Dontausverering alleen nog kaarsen aan bij het Donatusbeeld in de kerk van Vragender en zong het het Donatuslied.

Donatusprocessie in 2016

Door artikel 167 (processieverbod) van de grondwet uit 1848 was een processie op de openbare weg toen niet toegestaan. Deze wet werd in 1983 uit de grondwet geschrapt. Processies op de openbare weg waren vanaf toen weer toegestaan. Een comité van Vragender kreeg op een gegeven moment heimwee naar het verleden en blies de Donatusverering weer nieuw leven in. Zo werd er op zondag 10 juli 2016 voor het eerst een Donatusprocessie gehouden door de straten van Vragender.

Bedevaartsoorden in Nederland

De bedevaart vlakbij Doetinchem is niet de enige plek in Nederland waar men een pelgrimage naar doet. Sterker nog, ons land telt 667 beschreven bedevaartsplaatsen. Die zijn niet evenredig over de provincies verdeeld, want Noord-Brabant en Limburg hebben ieder ongeveer evenveel plaatsen als de rest van Nederland. De provincie Flevoland heeft daarentegen dan weer geen enkel bedevaartsoord.

Ook interessant:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie opgelost: dit doen die Griekse letters op Doetinchemse kerken”

Mysterie opgelost: dit doen die Griekse letters op Doetinchemse kerken

Ga naar “Mysterie opgelost: zo lang is het Doetinchemse wegennetwerk”

Mysterie opgelost: zo lang is het Doetinchemse wegennetwerk

Ga naar “Doetinchem heeft heel wat horecazaken: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en een brasserie”

Doetinchem heeft heel wat horecazaken: dit is het verschil tussen een bistro, grand café en een brasserie

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Huispak M t/m XXL € 19,99”

Huispak M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Huispak met legging M t/m XXL € 19,99”

Huispak met legging M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99”

Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Mantel S/M en L/XL € 59,99”

Mantel S/M en L/XL € 59,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Pantoffels 36/37 t/m 40/41 € 19,99”

Pantoffels 36/37 t/m 40/41 € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Productiemedewerker dagdienst”

Productiemedewerker dagdienst

  • Seesing Flex
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Proeftijd: Meet & Greet”

Proeftijd: Meet & Greet

  • Tempo-Team
  • Fulltime
Ga naar “Klantenservice medewerker”

Klantenservice medewerker

  • Tempo-Team
  • Fulltime