Ooit gehoord van een schaamfluit? 7 x straffen die vroeger werden uitgedeeld in Deventer

Je kunt het je bijna niet voorstellen, maar vroeger zag je met enige regelmaat een stadsgenoot met een ‘schaamfluit’ door Deventer lopen. Of een Deventenaar zonder handen. Waarom? De straffen van de Middeleeuwen zagen er iets anders uit dan nu. Lees en huiver.

Er waren in de Middeleeuwen drie soorten straffen: schandstraffen, lijfstraffen en de doodstraf. Bij schandstraffen draaide het om vernedering. Iedere Deventenaar kon zien wat de misdadiger had gedaan. Bij lijfstraffen moest de stadsgenoot zoveel mogelijk pijn hebben.

Bron: Canon van Nederland.

Naar de gevangenis

Pleeg je tegenwoordig een ernstig misdrijf, dan beland je waarschijnlijk achter de tralies. Vroeger had de gevangenis veelal een andere functie: Deventerse verdachten wachtten hier de uitvoering van hun straf af. De reden dat een gevangenisstraf niet vaak werd uitgedeeld, was dat de samenleving weinig baat had bij de straf. De gevangenis werd dus meestal als een ’tussenstap’ gezien. In Deventer waren er ook verschillende gevangenissen, in de vorm van kelders onder panden in de stad.

Foto ter illustratie | erfgoedshertogenbosch.nl

Bron: Historisch Nieuwsblad

Handen afhakken

Veel Deventenaren kochten hun brood, vlees, vis en groenten vroeger op de markt. Helaas waren de producten voor veel mensen te duur en terugvallen op een uitkering was geen optie. Stelen was een groot risico: werd een Deventenaar op heterdaad betrapt, dan werden de handen vaak afgehakt. Op die manier was een dief snel te herkennen en kon-ie zijn ‘beroep’ niet meer uitvoeren!

Bron: Gevangenenpoort.

Grote kerkhof eiermarkt
Foto: Collectie Overijssel

Schaamfluit

Loop je door de Korte Bisschopstraat dan zie je regelmatig een straatmuzikant zitten. Hij heeft vaak veel bekijks! Gelukkig voor hem is het een professional, want vroeger hadden muzikanten het zwaar. Een slechte muzikant liep het risico om een zogenoemde schaamfluit te krijgen. Dit was een enorme fluit die een Deventenaar om zijn nek hing, waardoor heel de stad zag dat hij geen muzikale held was.

Bron: Historia Magazine.

Schandsteen

Op zondag was heel Deventer in de Bergkerk te vinden. Vaste prik, voor iedereen! Maar wat nou als je te laat kwam? Dan werd je gestraft. De meest voorkomende manier was de schandsteen. Die moest je een tijd lang om je nek dragen terwijl je over de Brink liep. Dit lijkt misschien niet heel erg, maar vergis je niet: de stenen waren kilo’s zwaar.

Onterende straffen

Naast de schandsteen waren er ook andere varianten om Deventenaren te generen. Denk aan de schandmantel, schandstoel of zelfs de schandkooi. Van deze items zijn niet veel afbeeldingen te vinden. Hieronder zie je een schandmantel die in Duitsland werd gebruikt.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie instellingen
Bron: Wikipedia.

Verbanning

Een gebiedsverbod, beter bekend als verbanning, was in de Middeleeuwen een van de zwaarste straffen die Deventenaren konden krijgen. De straf werd bij verschillende misdrijven opgelegd. Volgens deze site stond verbanning uit Deventer gelijk aan de doodstraf. “Wie voorgoed verdreven wordt van huis en haard, heeft grote kans te eindigen als struikrover of lijf en leden te verliezen.” Het doel van een verbanning was dat ‘ongewenste personen’ voor altijd uit de maatschappij verdwenen waren.

Zeg nou zelf: verbannen worden uit Deventer klinkt als een heftige straf, nietwaar?

toen in-deventer
Facebook | Herinner je Deventer

Brandstapel

De verhalen van heksen op de brandstapel zijn bij veel mensen misschien wel bekend. Maar de verbrandingsdood kwam vaker voor. Rechters deelden deze straf bijvoorbeeld ook uit aan mensen die een ander geloof aanhielden. De brandstapel werd vaak midden de Brink gezet, want heel de stad keek mee.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie instellingen

Bron: Historia Net.

Naakt op een paard

Ja, de kop las je goed. Deventenaren die ervoor uitkwamen dat ze op mensen van hetzelfde geslacht vielen, konden hiervoor op een bizarre manier gestraft worden. Volgens dit NTR-programma moesten deze mensen naakt, achterstevoren op een paard rijden door de stad. Dat was niet alleen gênant voor de Deventenaar, maar zorgde ook voor vermaak.

Gelukkig liggen de tijden van deze straffen ver achter ons!

Foto | Pexels

We zochten nog veel meer voor je uit…

  • 5 x op deze plekken in Deventer gebeurden vroeger lugubere dingen

    Tegenwoordig huppelen we vrolijk over de Brink of lopen nietsvermoedend door steegjes in de stad. Onder andere op deze plekken…

Meer in deze categorie

Toen in Deventer

Ga naar “Vergane glorie: ken je deze Deventer klassiekers nog?”

Vergane glorie: ken je deze Deventer klassiekers nog?

vd
Ga naar “Toen in: het Sint Geertruiden Ziekenhuis door de jaren heen”

Toen in: het Sint Geertruiden Ziekenhuis door de jaren heen

Geertruiden ziekenhuis
Ga naar “Praten als een Brugman: hier komt de uitdrukking vandaan (en dit heeft Deventer ermee te maken)”

Praten als een Brugman: hier komt de uitdrukking vandaan (en dit heeft Deventer ermee te maken)

In onze gids

Ga naar “Freshman”

Freshman

  • Stromarkt 18
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
Freshman lunchen Deventer BibliotheekFreshman lunchen Deventer Bibliotheek

Nu gesloten

Ga naar “Bistro De Rode Kater”

Bistro De Rode Kater

  • Grote Kerkhof 25-26
  • Restaurants en horeca
  • 11:00 - 23:00
    4,5
    (299)

Nu geopend

4,5
(299)

Aanbiedingen

Ga naar “Vest omkeerbaar € 21,99”

Vest omkeerbaar € 21,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Fletcher bestaat 25 jaar! € 25,00”

Fletcher bestaat 25 jaar! € 25,00

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Jack & Jones hoodie € 17,99”

Jack & Jones hoodie € 17,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “AH Rundergehakt 300 gram van € 6,98 voor € 6”

AH Rundergehakt 300 gram van € 6,98 voor € 6

  • Geldig t/m 2 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Medewerker bedrijfsrestaurant”

Medewerker bedrijfsrestaurant

  • Tempo-Team
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Dickens Festijn”

Dickens Festijn

  • Van 10 dec t/m 11 dec
Dickens FestijnDickens Festijn
Ga naar “Kerstmarkt in de buurt van Deventer”

Kerstmarkt in de buurt van Deventer

  • Van 8 dec t/m 23 dec
Ga naar “Halloween in Deventer”

Halloween in Deventer

  • Van 27 okt t/m 30 okt