Kees over de vergeten storm van 1911 ‘Een nacht om nooit te vergeten’

Door Joyce Hoogland 2 november 2019

In de herfst hebben we, vooral hier aan de kunst, vaak te maken met Zuidwesterstormen. De één erger dan de ander. Vooral Scheveningen en Kijkduin krijgen het dan vaak zwaar te verduren. In een zoektocht naar oude stormfoto’s kwamen we terecht bij de Oud-Hagenaar. Kees de Raadt vertelt daarin over de vergeten storm van 1911.

Het weerbericht voor die zaterdag (30 september 1911) en zondag ( 1 oktober) luidt: ‘Wind: stormachtig zuidelijk, morgen matig tot krachtig noordelijk; waarschijnlijk regen- of hagelbuien; guur weer’. Het lijkt dus een gewoon herfstachtig weekeinde te worden. Maar die zaterdagnacht werd een nacht om nooit te vergeten, aldus Kees.

Natuurgeweld

In die nacht werd Den Haag geteisterd door een superstorm met regen- en hagelbuien en windkracht 12! In het centrum wordt door de storm verschrikkelijk huis gehouden: Aan onder andere de Vijverberg, Kneuterdijk, Prinsegracht en het Hobbemaplein storten reusachtige bomen met donderende slagen neer. Ruiten vliegen eruit en straatlampen worden van de draden gerukt.

Intussen is de elektrische tram tot stilstand gekomen. Draden van de bovenleiding slingeren in allerlei richtingen over straat. Op de gevaarlijkste punten leidt de politie voorbijgangers, tussen de chaos van bomen, takken, bladeren en elektriciteitsdraden door.

Op de Mauritskade vliegen elektrische lampen in brand. Het Spui wordt door de politie afgezet omdat het daar door vallende tramdraden gevaarlijk is. De trams kunnen niet naar de remise dus houden conducteurs en bestuurders de hele nacht de wacht bij hun wagens.

1911 Leidsestraatweg, door de storm doormidden gespleten kiosk bij de Bosbrug Foto Haags Gemeentearchief
1911 Boorlaan, verwoesting door de storm van 30 september 1911. Foto Haags Gemeentearchief
1911 schade door de storm. Foto J Bockstart Foto Haags Gemeentearchief

Het Haagse Bos wordt volledig blootgesteld aan de storm. In de stikdonkere nacht horen mensen gekraak als van een pistoolschot. Dan een doffe slag en er is weer een woudreus gesneuveld. Dit gaat de hele nacht door en uiteindelijk bezwijken bijna 2.650 bomen.

Kust

Natuurlijk heeft de storm ook op Scheveningen een ravage aangericht. Alle strandgebouwtjes zijn weggevaagd en de badplaats was zelfs niet meer bereikbaar vanuit Den Haag omdat de Scheveningseweg vol lag met omgevallen eiken. De bomen hebben in hun val de straatverlichting meegenomen waardoor het een donker oerwoud is geworden waar geen doorkomen aan is. Ook Loosduinen, toen nog een tuindersdorp, kreeg het zwaar te verduren. Het dorp is niet meer te bereiken door alle omgevallen bomen.

Slachtoffers

Omdat de storm in de nacht van zaterdag op zondag woedt, zijn er in Den Haag weinig slachtoffers gevallen. Aan het Westeinde valt een uithangbord voor de voeten van een bejaarde voorbijganger. Van schrik zakt de man bewusteloos in elkaar. Aan de Prinsegracht krijgt een vrouw een glasscherf tegen haar hoofd. Met een hevig bloedende hoofdwond wordt zij in het ziekenhuis opgenomen en behandeld.

Een koetsier aan de Laan Copes van Cattenburch blijft met zijn kin aan een  draad van de bovenleiding, die is losgerukt, hangen en slaat over zijn eigen rijtuig heen. Na met armen en benen in de lucht te hebben gesparteld valt hij op straat. Met ernstige verwondingen wordt de koetsier per auto naar het ziekenhuis gebracht.

1911 Plein, ontwortelde bomen door de storm van 30 september 1911. Foto J Bockstart, Haags Gemeentearchief
Boslaan, tramongeluk door de storm van 30 september 1911 Foto Haags Gemeentearchief
Bezuidenhoutseweg hoek 1e Van den Boschstraat stormschade door de storm van 30 september 1911 Foto Haags Gemeentearchief
Boslaan, door de storm van 30 september 1911 beschadigde trams van lijn 7. Foto J Bockstart Foto Haags Gemeentearchief
1911 Anna Paulownastraat, schade door de storm van 30 september 1911. Een boom is op een wachthuisje gevallen; uiterst rechts nr. 76 Foto Haags Gemeentearchief

Drie loggers (vissersboten) waren, ondanks de waarschuwingen, op Scheveningen uitgevaren. Later in die week wordt bekend dat de storm fataal is geworden aan de bemanning van twee van die loggers. Op de één zat elf man en de ander acht. De namen van deze door de storm omgekomen vissers staan gebeiteld in het VissersNamenMonument bij het beeld van de Scheveningse vissersvrouw op Scheveningen.

Herinneringen
Deze superstorm (ruim vier uur lang windkracht 12), maar ook die van 1953, komt niet voor in de storm ‘top 10’ van het KNMI! Dat komt omdat de meteorologische apparatuur uit 1911 onbetrouwbaar was. Toch was het een storm met orkaankracht die veel slachtoffers heeft gemaakt. Wellicht leven herinneringen aan deze storm nog voort binnen families die slachtoffers hadden te betreuren. Maar bij het brede publiek is deze superstorm in de vergetelheid geraakt.

Kees de Raadt

Lees ook:

Fotoserie: Verwoesting door de storm in 1953 op Scheveningen

1953 begon voor veel Nederlanders verschrikkelijk. In de nacht van 31 januari op 1 februari was name...
Belangstelling bij de buitenhaven tijdens een storm, reddingboot 'Zeemanshoop' van de N.Z.H.R.M. was uitgevaren. Okotber 1936

Vroeger stormde het ook in Den Haag, bekijk hier de foto’s van toen

Vorige week raasde er een flinke storm over Den Haag. Takken vlogen rond en bomen vielen om. Maar in...

adv.