Binnenkijken bij Jan en José op het Tilmanshofje: ‘De muizen liepen overal in huis’

Door Lotte van Rosmalen 20 augustus 2019

Verscholen tussen de Vughterstraat en de Parklaan zit het prachtige Tilmanshofje: een groepje huizen gebouwd in koloniale stijl met opvallende witte gevels. Jan Verkade verhuisde in 1971 als student naar de woning: “Ik woonde op zolder en alles was paars en oranje.” Vier jaar later trouwde hij met José: “We gebruikten kussens als stoelen!” En nu, 48 jaar later, wonen ze nog steeds samen op het Tilmanshofje.

We staan op het kleinste kamertje in het huis. José wijst naar een smalle muur: “Hier was een schouw. En daar hadden we een klein keukentje. Voorheen sliepen we hier in een alkoof, Jan had er zijn donkere kamer van gemaakt.” Het getrouwde stel verhuisde van de zolder naar een ruimte op de eerste verdieping van misschien 20 vierkante meter. “De muizen liepen overal in huis als je ’s ochtends naar beneden kwam. Ik ving ze in een emmertje en liet ze los in het park. Beneden stond het leeg dus toen we ons eerste kind kregen, hebben we dat gewoon gekraakt.”

De geur van hutspot

Jan en José genoten van een grote tuin, vol met kippen. Maar het huis had één groot nadeel: de grond was van Pardoel Van der Horst, de groenten- en fruitwinkel. “Ze hadden hier hun opslag en bakten alle groente voor onder ons huis. Dat was vies, hoor. Af en toe rook je niks anders dan hutspot, en dat lust ik niet”, zegt José terwijl haar gezicht vertrekt.

(Tekst loopt door onder de foto’s)

Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: Jan Verkade
Foto: Jan Verkade
Foto: indebuurt Den Bosch

Een stukje geschiedenis

Het Tilmanshofje is gebouwd in 1896. Vermoedelijk is het ontworpen door de Brusselse architect Jules Dony, die ook de Draak op het Stationsplein ontwierp. José: “De eerste huisvesting van de huizen op ’t hofje was als dienstwoning.”

Later komen de huizen in bezit van procureur generaal aan het Paleis van Justitie aan de Zuidwal: Tilman, die met zijn gezin achter het hofje woonde in de Vughterstraat. De familie verleende huisvesting aan ‘minder bedeelde katholieke gezinnen’ tegen een kleine vergoeding. José vertelt: “Dat komt omdat de vrouw van Tilman bij de Godshuizen werkte, waar nu de bibliotheek zit. Zijn dochter mocht de stijl bepalen van de huizen en zij hield van Oostenrijkse chalets.”

(Tekst loopt door onder de foto’s)

Foto: indebuurt Den Bosch, Stadsarchief
Foto: indebuurt Den Bosch, Stadsarchief
Foto: indebuurt Den Bosch, Jan en José
Foto: indebuurt Den Bosch, Jan en José
Foto: indebuurt Den Bosch, Stadsarchief
Foto: indebuurt Den Bosch, Stadsarchief
Foto: indebuurt Den Bosch, Stadsarchief

Huis in Ecuador

Al sinds 1992 vertrekt Jan regelmatig naar Ecuador vanwege zijn passie voor tropische kikkers. “Ik ben contactpersoon van de universiteit daar en we doen werk voor het instituut. Dan gaan we op zoek naar tropische soorten. Soms vinden we niks en soms ineens heel veel!”

In 2003 neemt Jan zijn vrouw mee op reis. José : “Ik was voor het eerst in het land. We kochten onverwachts acht hectare grond en hebben daar een huis gebouwd. Boven ons was een berg, en als het geregend had stroomde er schoon, helder water langs het huis. Als je het warm had, sprong je er gewoon in.”

(Tekst loopt door onder de foto’s)

Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: Jan Verkade
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch

Tropische kikkers op zolder

De hobby van Jan is zodanig ‘uit de hand gelopen’, dat de zolder volledig is ingericht voor de felgekleurde kikkers. In tientallen bakken zwemmen kikkervisjes en springen minikikkers rond. Het mooiste: het stel heeft een nieuwe soort ontdekt: “Het is een hele bijzondere met stippen.” De volgende keer dat je naar de mooie witte gevels op het Tilmanshofje kijkt, weet je welke exotische schatten daarachter schuilen.

(Tekst loopt door onder de foto’s)

Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: Jan Verkade
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch

Een verzameling camera’s en poppen

Overal in het huis staan antieke camera’s. Jan werkte lang als planoloog econoom bij het stadsgewest en de provincie, maar hij is ook al zijn hele leven fotograaf. De poppenverzameling is van José: “Ik weet niet hoeveel ik er heb, ik spaar ze al sinds 1973. Maar er komen er geen meer bij, ik geef ze vaak juist weg.”

In de woonkamer staat een rode stalen constructie: “Het heeft deze vorm omdat hier de achterdeur zat. Dit moest erin omdat het een monumentaal pand is. Pas rond de Eerste Wereldoorlog kreeg het huis elektriciteit. Daarvoor hingen hier gasbuizen aan het plafond voor de verlichting!”

(Tekst loopt door onder de foto’s)

Foto: indebuurt Den Bosch
Kunst van de broer van José. Foto: indebuurt Den Bosch
Kunst van de broer van José. Foto: indebuurt Den Bosch
Jan maakte het tv meubel zelf. Foto: indebuurt Den Bosch
Kunst van Marlies Krijgsman. Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch

Bekende architect Marius van den Wildenberg

Marius van den Wildenberg (bekend van bijvoorbeeld de guillotinevormige gevel van Wellens Staalwaren in de Gasselstraat) is bevriend met Jan en José. Samen met een andere architect heeft hij een tekening gemaakt voor de verbouwing van het huis op het Tilmanshofje: “Die ronding waar de toilet in zit is in 1980 gebouwd. Het is zo knap dat zijn ontwerp nu nog steeds modern is! Hij kwam ook met hele extreme ideeën zoals een zandbak in huis en overal spiegels. Dat hebben we maar niet gedaan”, zegt José lachend.

In de knalrode keuken met gele details hangen foto’s en overal staan blikken van Verkade: “Tja, we heten Verkade met onze achternaam, hè!”

(Tekst loopt door onder de foto’s)

Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch
Foto: indebuurt Den Bosch

Jan en José zitten nooit stil

De twee zitten nooit stil: José calculeerde op de tekenkamer, daarna ging zij naar de administratie en de bibliotheek/documentatiecentrum van de PNEM [waar nu Essent zit]. “Ik heb ook heel lang bij een makelaarskantoor gewerkt. Nu doe ik vrijwilligerswerk voor een verzorgingstehuis”, José wijst naar een enorme stapel puzzels. “Kijk, die zijn allemaal voor de ouderen!”

Een historisch huis met twee lieve inwoners vol verhalen. Wij gaan ons bezoek aan het Tilmanshofje nooit meer vergeten!

Lees ook:

Binnenkijken bij de watertoren aan het Hinthamereinde: ‘Tussen de oude watertanks’

Wie geregeld een biertje drinkt bij Café Herman, weet hoe bijzonder onze watertoren van Den Bosch is...

Even binnenkijken bij het duurste huis dat nu te koop staat in Den Bosch

Wauw! Dit huis op de Hertog Hendriksingel staat net een week te koop. Je moet alleen wel even sparen...

Binnenkijken bij Linda: ‘De bank is onze grootste miskoop, een afschuwelijk ding!’

Linda Peters woont bijna vier jaar met haar man en dochter in hun huis op de Orthen. Ze staan met éé...

adv.