Van de schandpaal tot de brandstapel: deze straffen werden in de Middeleeuwen uitgedeeld in Den Bosch van vroeger

Je kunt het je bijna niet voorstellen, maar vroeger zag je met enige regelmaat een stadsgenoot met een ‘schaamfluit’ door Den Bosch lopen. Of een Bosschenaar zonder handen. Waarom? De straffen van de Middeleeuwen zagen er iets anders uit dan nu. Lees en huiver.

Er waren in de Middeleeuwen drie soorten straffen: schandstraffen, lijfstraffen en de doodstraf. Bij schandstraffen draaide het om vernedering. Iedere Bosschenaar kon zien wat de misdadiger had gedaan. Bij lijfstraffen moest de stadsgenoot zoveel mogelijk pijn hebben.

Bron: Canon van Nederland.

Naar de gevangenis

Pleeg je tegenwoordig een ernstig misdrijf, dan beland je waarschijnlijk achter de tralies. Vroeger had de gevangenis veelal een andere functie: Bossche verdachten wachtten hier de uitvoering van hun straf af. De reden dat een gevangenisstraf niet vaak werd uitgedeeld, was dat de samenleving weinig baat had bij de straf. De gevangenis werd dus meestal als een ’tussenstap’ gezien.

Gevangenis in Den Bosch

Veroordeelde stadsgenoten gaan nu naar een gevangenis ergens in Nederland. Vroeger werden Bosschenaren gevangen genomen in de Raadskelder onder het Stadhuis.

Bron: Historisch Nieuwsblad.

foto: Erfgoed ‘s-Hertogenbosch

Handen afhakken

Veel Bosschenaren kochten hun brood, vlees, vis en groenten vroeger op de markt. Naast de Markt was er bijvoorbeeld ook de Veemarkt. Helaas waren de producten voor veel mensen te duur en terugvallen op een uitkering was geen optie. Stelen was een groot risico: werd een Bosschenaar op heterdaad betrapt, dan werden de handen vaak afgehakt. Op die manier was een dief snel te herkennen en kon-ie zijn ‘beroep’ niet meer uitvoeren!

Bron: Gevangenenpoort.

foto: Erfgoed ‘s-Hertogenbosch

Schaamfluit

Loop je door de Hinthamerstraat, dan zie je regelmatig een straatmuzikant zitten. Hij heeft vaak veel bekijks! Gelukkig voor hem is het een professional, want vroeger hadden muzikanten het zwaar. Een slechte muzikant liep het risico om een zogenoemde schaamfluit te krijgen. Dit was een enorme fluit die een Bosschenaar om zijn nek hing, waardoor heel de stad zag dat hij geen muzikale held was.

Kun je raden waar dit ding voor gebruikt werd?Hint: het is een middeleeuws voorwerp.

Posted by Historia Magazine on Friday, July 10, 2015
Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie-instellingen

Bron: Historia Magazine.

Schandsteen

Op zondag was heel Den Bosch in de Sint Jan te vinden. Vaste prik, voor iedereen! Maar wat nou als je te laat kwam? Dan werd je gestraft. De meest voorkomende manier was de schandsteen. Die moest je een tijd lang om je nek dragen terwijl je over de Parade liep. Dit lijkt misschien niet heel erg, maar vergis je niet: de stenen waren kilo’s zwaar.

Onterende straffen

Naast de schandsteen waren er ook andere varianten om Bosschenaren te generen. Denk aan de schandmantel, schandstoel of zelfs de schandkooi. Van deze items zijn niet veel afbeeldingen te vinden. Hieronder zie je een schandmantel die in Duitsland werd gebruikt.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie-instellingen
Bron: Wikipedia.

Verbanning

Een gebiedsverbod, beter bekend als verbanning, was in de Middeleeuwen een van de zwaarste straffen die Bosschenaren konden krijgen. De straf werd bij verschillende misdrijven opgelegd. Volgens deze site stond verbanning uit Den Bosch gelijk aan de doodstraf. “Wie voorgoed verdreven wordt van huis en haard, heeft grote kans te eindigen als struikrover of lijf en leden te verliezen.” Het doel van een verbanning was dat ‘ongewenste personen’ voor altijd uit de maatschappij verdwenen waren.

Zeg nou zelf: verbannen worden uit Den Bosch klinkt als een heftige straf, nietwaar?

foto: Erfgoed s-Hertogenbosch

Brandstapel

De verhalen van heksen op de brandstapel zijn bij veel mensen misschien wel bekend. Maar de verbrandingsdood kwam vaker voor. Rechters deelden deze straf bijvoorbeeld ook uit aan mensen die een ander geloof aanhielden. De brandstapel werd vaak midden op een plein gezet, want heel de stad keek mee.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie-instellingen

Bron: Historia Net.

Naakt op een paard

Ja, de kop las je goed. Bosschenaren die ervoor uitkwamen dat ze op mensen van hetzelfde geslacht vielen, konden hiervoor op een bizarre manier gestraft worden. Volgens dit NTR-programma moesten deze mensen naakt, achterstevoren op een paard rijden door de stad. Dat was niet alleen gênant voor de Bosschenaar, maar zorgde ook voor vermaak.

Gelukkig liggen de tijden van deze straffen ver achter ons!

foto: Erfgoed Den Bosch

We zochten nog veel meer voor je uit…

Meer in deze categorie

Toen in Den Bosch

Ga naar “Toen in Den Bosch: toen de melkman nog door de straten van Den Bosch liep”

Toen in Den Bosch: toen de melkman nog door de straten van Den Bosch liep

Ga naar “Nostalgie: hier deden Bosschenaren vroeger boodschappen”

Nostalgie: hier deden Bosschenaren vroeger boodschappen

Ga naar “Vroeger, toen de Waterstraat net zo mooi was als nu”

Vroeger, toen de Waterstraat net zo mooi was als nu

In onze gids

Ga naar “Jack’s Foodbar”

Jack’s Foodbar

  • Brede Haven 7
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
Jack's FoodbarJack's Foodbar

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “Davitamon en Kruidvat weerstand en energie* van € 4,78 voor € 3,58”

Davitamon en Kruidvat weerstand en energie* van € 4,78 voor € 3,58

  • Geldig t/m
Ga naar “op alles van Leifheit”

op alles van Leifheit

  • Geldig t/m 4 december 2022
Ga naar “Velours dekbedovertrek € 19,99”

Velours dekbedovertrek € 19,99

  • ALDI
  • Geldig t/m 27 november 2022
Ga naar “Greyhound dames- of herensloffen van € 12,49 voor € 9,99”

Greyhound dames- of herensloffen van € 12,49 voor € 9,99

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 27 november 2022

Vacatures

Ga naar “Accountmanager Regio Den Bosch / Tilburg”

Accountmanager Regio Den Bosch / Tilburg

  • Fulltime
Ga naar “Customer Services Representative”

Customer Services Representative

  • Tempo-Team
  • Fulltime
Ga naar “Receptioniste m/v Enexis Den Bosch”

Receptioniste m/v Enexis Den Bosch

  • Tempo-Team
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Cinema in Concert presenteert: Pirates of the Caribbean – The Curse of the Black Pearl in Concert”

Cinema in Concert presenteert: Pirates of the Caribbean – The Curse of the Black Pearl in Concert

  • Mainstage Brabanthallen
  • 30 december 2022