Onder de rook van Den Bosch: hier komt die uitdrukking vandaan

Foto: indebuurt Den Bosch

Ken je het gezegde ‘Ik woon onder de rook van Den Bosch’? Dat kun je gebruiken als je bijvoorbeeld in Theereheide woont. Maar wat betekent die uitspraak eigenlijk? En waar komt het vandaan? Voor de oorsprong van deze uitspraak moeten we terug in de tijd én naar de andere kant van de wereld.

De meeste mensen kennen de uitspraak wel. Als je ‘onder de rook van Den Bosch woont’, wil dat zeggen dat je erg dicht in de buurt van Den Bosch woont. Zo kun je makkelijk uitleggen wat de geografische ligging is van jouw woonplaats. De uitdrukking is tot stand gekomen doordat er, normaal gesproken, in een stad meer rook is dan in een dorp.

Francois Valentijn

Maar wie heeft die uitspraak ooit verzonnen? En waar komt ‘ie vandaan? De oudste vermelding van deze uitdrukking staat in het Woordenboek der Nederlandsche Taal uit 1726. De Dordtse dominee en schrijver François Valentijn (Dordrecht,17 april 1666 – Den Haag, 6 augustus 1727) schreef het boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën waar hij de uitdrukking gebruikte in de zin:

Het Eiland Onrust, drie mylen van Batavia gelegen, en aldus als onder den rook van deze stad,

François Valentijn werd tweemaal uitgezonden naar ‘de Oost’, oftewel Indonesië en omstreken. Daar schrijf hij zijn boekwerk Oud en Nieuw Oost-Indiën. Het is een zeer uitgebreide beschrijving over de geschiedenis van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). Het boekwerk bestaat uit vijf delen, 5.144 bladzijden en 1.050 illustraties.

Zo zie je maar dat een doodnormale uitdrukking een bijzondere oorsprong kan hebben.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie: dit is waarom deze huizen aan de Citadellaan er zo anders uitzien”

Mysterie: dit is waarom deze huizen aan de Citadellaan er zo anders uitzien

Ga naar “Nederland waterland: dit zijn de verschillende waterwegen in en rond Den Bosch”

Nederland waterland: dit zijn de verschillende waterwegen in en rond Den Bosch

Rondvaart Binnendieze Den Bosch
Ga naar “Mysterie: waarom heet de Casinotuin zo?”

Mysterie: waarom heet de Casinotuin zo?

In onze gids

Ga naar “Boerengoed Den Bosch”

Boerengoed Den Bosch

  • Ketsheuvel 7
  • Grillrooms
  • Gesloten
Boerengoed Den BoschBoerengoed Den Bosch

Nu gesloten

Ga naar “Jack’s Foodbar”

Jack’s Foodbar

  • Brede Haven 7
  • Restaurants en horeca
  • 12:00 - 22:00
Jack's FoodbarJack's Foodbar

Nu geopend

Ga naar “Daisy’s Den Bosch”

Daisy’s Den Bosch

  • Vijverlaan 81
  • IJssalons
  • 12:00 - 21:00
Daisy's Den BoschDaisy's Den Bosch

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “Satisfyer van € 24,99 voor € 12,50”

Satisfyer van € 24,99 voor € 12,50

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Davitamon en Kruidvat weerstand en energie* van € 4,78 voor € 3,58”

Davitamon en Kruidvat weerstand en energie* van € 4,78 voor € 3,58

  • Geldig t/m
Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “Eastpak rugzak vanaf € 14,99”

Eastpak rugzak vanaf € 14,99

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Alle AH Scharrelkipfilet van € 1,71 voor € 1,19”

Alle AH Scharrelkipfilet van € 1,71 voor € 1,19

  • Geldig t/m 14 augustus 2022

Vacatures

Ga naar “Begeleider”

Begeleider

  • UWassistent | Debbie Smits
  • Parttime
UWassistent Debbie Smit zoekt een parttime begeleider in regio Den BoschUWassistent Debbie Smit zoekt een parttime begeleider in regio Den Bosch

Topper

Ga naar “Huishoudelijke hulp bij ouderen”

Huishoudelijke hulp bij ouderen

  • UWassistent | Debbie Smits
  • Parttime
UWassistent Debbie Smit heeft een parttime vacature voor een huishoudelijke hulp in regio Den BoschUWassistent Debbie Smit heeft een parttime vacature voor een huishoudelijke hulp in regio Den Bosch

Topper

Ga naar “Verkoopmedewerker(s)”

Verkoopmedewerker(s)

  • Van den Assem Schoenen
  • Fulltime/Parttime
winkel assem den boschwinkel assem den bosch

Topper

Ga naar “Huishoudelijke hulp bij ouderen”

Huishoudelijke hulp bij ouderen

  • UWassistent | Debbie Smits
  • Parttime

Topper

Agenda

Ga naar “Moodboards maken”

Moodboards maken

  • iederal
  • 28 september 2022

Topper

Ga naar “EK Petanque”

EK Petanque

  • Van 1 jun t/m 31 aug
Ga naar “Theaterfestival Boulevard”

Theaterfestival Boulevard

  • Van 4 aug t/m 14 aug
theaterfestival boulevard 2022
Ga naar “Bourgondisch ‘s-Hertogenbosch”

Bourgondisch ‘s-Hertogenbosch

  • Van 15 sep t/m 18 sep
Bourgondisch 's-Hertogenbosch
Ga naar “Open Monumentendag in Den Bosch”

Open Monumentendag in Den Bosch

  • Van 10 sep t/m 11 sep