Bosch’ mysterie: waarom hebben historische panden een raam boven de voordeur?

Door Marèl Holtermans 9 februari 2019

Elke week behandelen we een apart of raar gegeven van onze stad in de rubriek ‘Bosch mysterie’. Deze week richtten we ons op de monumentale panden in de stad. Eén van de redenen waarom Den Bosch zo fijn is, is vanwege deze mooie gebouwen. Maar is het je wel eens opgevallen dat je boven de voordeuren van deze historische panden een raampje is gevestigd? Bij moderne huizen is dit niet het geval. Waarom dit is zochten wij uit.

Bovenlicht

Dit raam wordt ook wel een bovenlicht genoemd. In de 17e eeuw werden er voor het eerst gangen in monumentale panden gebouwd. Huh? Maar hoe deden ze het daarvoor dan? Voor die tijd kwam je direct in een (woon)kamer binnenvallen. Alleen door de komst van de gang ontstond er één probleem: geen licht. Daarom werd er boven de voordeur een bovenlicht gebouwd zodat er licht in de gang kwam. Toch wel handig.

Leuk feitje: in die tijd was het nog niet mogelijk om een groot vlakglas te maken en daarom werden de bovenramen gevuld met kleine glas-in-lood ruitjes. Om te laten zien dat mensen van hoge afkomst waren werden de raampjes versierd door een ornament erin te plaatsen. Later kreeg je ze in verschillende soorten, maten en vormen. Puur voor de show dus. Kijk, weet je dat ook weer!

Boom als symbool

Maak maar eens een rondje door Den Bosch en kijk eens hoeveel bovenlichten we hebben in Den Bosch. Heel veel! Het ene nog mooier dan het andere. En soms heeft een bovenlicht nog iets moois dat de moeite van het bewonderen waard is. Een gietijzeren decoratie in het raampje met sierlijke vertakkingen. Zo’n ornament luistert naar de intrigerende naam ‘levensboom’.

Eeuwigheid

Die levensboom symboliseert volgens sommigen de verbinding tussen hemel en aarde. Volgens anderen symboliseert het de eeuwigheid, omdat bomen de seizoenen doorgaan en dat elk jaar opnieuw zo is. Voor nog weer anderen is de levensboom gewoon mooi om te zien.

Mysterie opgelost!

Iedere week proberen wij mysteries op te lossen. Weet jij nog een Bosch’ mysterie? Loop jij ook weleens door de stad en denk je: wat is dit? Waarom staat/hangt/ligt/zweeft/drijft dat daar? Stuur dan een mailtje naar [email protected] en wij zoeken het voor je uit!

Lees ook: 

haringhappen

Bosch’ mysterie: waarom eten we haring op de woensdag na carnaval?

Als Boer Knillis op dinsdagavond van zijn sokkel wordt gehesen is carnaval voor de meeste mensen def...
studentenvereniging den bosch

Bosch’ mysterie: wat is eigenlijk de oudste studentenvereniging in de stad?

Elke week behandelen we in onze rubriek Bosch’ mysterie een apart of raar gegeven in de stad. Dit ke...
Gemaal den bosch

Bosch’ mysterie: wat is de functie van dat kleine huisje in Het Bossche Broek?

Iedereen kent ‘Little House on the Prairie’, Den Bosch heeft een eigen variant: ‘het Kleine huisje i...

adv.