Den Bosch

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Bosch’ Mysterie: waarom de laatste beul van Den Bosch uiteindelijk zelf gestraft werd

Door Marèl Holtermans 4 juli 2020

Je kunt het je nu misschien niet meer voorstellen, maar vroeger was het heel normaal dat iedere stad zijn eigen beul had. Ook hier in Den Bosch. Typisch genoeg kreeg de laatste Bossche beul – ook wel scherprechter genoemd – uiteindelijk zelf een straf. Hoe zat dat precies?

Een brood gestolen? Handen eraf. Als vrouw overspel gepleegd? Dan moest je een huik aan; een soort houten mantel met kap waarin je werd vastgezet. Gewapende overval gepleegd? Dan werd je gebrandmerkt. Allemaal door de beul, die er een afwisselend, maar luguber baantje aan overhield. Hoeveel een scherprechter verdiende, verschilde heel erg per stad en per handeling. Een kleine manoeuvre zoals brandmerken leverde slechts drie tot vijf gulden op. Bij grote handelingen zoals vierendelen ging het om bedragen rond de negentig gulden.

Johann Henrick Kleijne

In Den Bosch zijn van 1632 tot 1851 beulen actief geweest. Waarschijnlijk was het ook al voor die tijd raak, maar daar is niets over bekend. Zij werkten in opdracht van de lokale overheid en verdienden op die manier hun geld. De laatste scherprechter van Den Bosch heette Johann Henrick Kleijne. Hier zie je een foto van hem. Johann Henrick Kleijne had het vak van zijn vader David Hendrik Kleijne geleerd en die had het stokje weer van zijn vader overgenomen. Johann Henrik Kleijne werd volgens dit blog vaak Jan Hein genoemd.

Heelkunde

Omdat het beulenbestaan niet genoeg opleverde, deed Johann typisch genoeg ook aan heelkunde. De anatomische kennis die hij opgedaan had tijdens zijn beulswerk, gebruikte hij dus om mensen te helpen. Mogelijk deed hij dat ook om meer geaccepteerd te worden bij zijn stadsgenoten.

Niet juiste papieren

Hoewel Johann zelf overtuigd was van zijn kennis, bleek hij niet de juiste papieren te hebben om heelkunde uit te voeren. En dus werd hij gestraft. Of hij zijn eigen handen eraf moest hakken? Nee, dat niet. Hij kreeg een boete van 25 gulden. Daar kwamen ‘proceskosten’ van 10,76 gulden bij. Vergis je niet, dat was voor die tijd héél erg veel!

Niet heel veel later ging Johann met pensioen. Zijn werk zat erop, een opvolger was er niet.

Deze mysteries losten we eerder op:

brabant

Bosch’ Mysterie: waarom New York Times in 2012 over Den Bosch schreef

Zo af en toe komt Den Bosch in het landelijk nieuws; de ene keer omdat de tienjarige Mik in een verz...
klokken sint-jan

Mysterie: dit is waarom op veel kerktorens in Den Bosch een bol, kruis en haan staat

Heb je weleens goed naar de Sint-Jan gekeken? Helemaal op het topje kun je drie symbolen bovenop elk...
cementrum

Bosch’ Mysterie: dit speelt zich af binnen de muren van het Cementrum

De stad zit vol met bijzondere, gekke, grappige en ontroerende geheimen. Soms in de vorm van een bee...

adv.