Spannend! Binnenkijken bij de eeuwenoude gevangenis in het Delftse stadhuis

Foto: indebuurt Delft - Michiel de Haan

In de oude toren van het stadhuis op de Markt zat vroeger een gevangenis. Een van deze cellen bestaat nog steeds. Het zijn twee houten hokken met tralies en een aantal martelwerktuigen erin. Gids Henk van Gilde Delft neemt ons mee voor een bezoek aan deze cellen. Wij vertellen je alles over deze spannende plek.

De toren van het stadhuis waarin de gevangenis zit wordt Het Steen genoemd. Deze toren en het bijbehorende trappenhuis zijn een stuk ouder dan de rest van het gebouw. We ontmoeten onze gids in de hal van het stadhuis en via de trouwzaal lopen we naar het trappenhuis. De nog bestaande cel in Het Steen zit op de derde verdieping. Ooit waren er meerdere cellen in de toren, maar op de andere verdiepingen zitten nu de fractiekamers voor de leden van de Delftse gemeenteraad. In het halletje voor de cellen staan een aantal informatiepanelen. Daarnaast zie je de dikke houten deur die de cellen afsloot.

Houten cellen

De nog bestaande gevangenis in het Steen bestaat uit twee cellen. Wat het meest opvalt, is dat bijna alles van hout gemaakt is. Op de muren zitten zware houten planken en tussen de celruimtes zitten twee houten deuren en dikke houten tralies met een dun laagje metaal erop. “Moet je nagaan hoe donker het hier vroeger was”, vertelt gids Henk. “Een van de twee ramen was er toen nog niet en er zat natuurlijk geen lamp in het planfond. Het enige licht kwam naar binnen door dat raampje.” Hij wijst op een opening in de dikke stenen muur met wel vijf lagen metalen tralies ervoor.

“De meeste gevangenen werden hier niet lang vastgehouden omdat dat geld kostte”, vertelt Henk ons verder. Iemand die voor een klein vergrijp in het Steen belandde kreeg meestal een boette en anderen werden naar het rasphuis gestuurd waar ze moesten werken. Ook konden criminelen worden verbannen en de stad Delft had zelfs het recht om de doodstraf op te leggen. Tot slot werd het Steen gebruikt om gevangenen te martelen.

Martelwerktuigen

In de voorste cel staan een aantal houten martelwerktuigen. “Hierop werden gevangenen vastgebonden en dan sloeg een beul met een metalen buis op hun armen en benen om een bekentenis af te dwingen”, zegt Henk. Hij wijst op X-vormig werktuig dat midden in de cel staat. Daarna wijst hij op een klein houten deurtje boven de achterste cel. “Wat ook bijzonder is, is het stikhok. Daar werden de zwaarste criminele vastgezet. Die zaten dan in een krappe ruimte helemaal in het donker. Waarschijnlijk heeft ook Balthasar Gerards, de moordenaar van Willem van Oranje, in zo’n hok gezeten voordat hij werd gemarteld en geëxecuteerd.”   

Teksten en tekeningen

Het meeste bijzondere detail in de voorste cel, zijn de teksten en tekeningen die gevangenen daar in de muur krasten. Op een van de planken staat de tekening van een gekruisigd mannetje met het woord ‘Gedenk’ ernaast. Op een andere plank staat in een driehoekje ‘A. Smitz 1817’, een bevestiging dat deze cellen tot in de negentiende eeuw gebruikt zijn. “Blijkbaar hadden sommige gevangenen een mes bij zich, want het is niet makkelijk om in dat hout te krassen”, zegt Henk. “Niet iedereen zat hier natuurlijk voor een zwaar vergrijp. Mensen werden ook in het Steen opgesloten voor openbare dronkenschap.” 

Gilde Delft

Bij het verlaten van de cel wijst Henk op een plastic schedeltje met een rat dat boven een van de ramen staat. “Als er kinderen bij een rondleiding zijn, zeg ik voor de grap: je moet ze niet vergeten anders blijven ze achter. Ik geef nu tien jaar rondleidingen voor Gilde Delft. Meestal nemen we kleine groepen mee, zodat iedereen vragen kan stellen.”

Gilde Delft is een organisatie die rondleidingen en stadswandelingen organiseert in Delft. Al hun gidsen zijn enthousiaste vrijwilligers die hun kennis over de Delftse geschiedenis graag delen. Op hun website kun je lezen welke rondleidingen je kunt reserveren. Voor sommige rondleidingen kun je ook terecht bij de VVV op de Markt.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Binnenkijken bij

Ga naar “Binnenkijken bij Feng Shui expert Darina: ‘Mijn huis is niet ingericht volgens de laatste trends’”

Binnenkijken bij Feng Shui expert Darina: ‘Mijn huis is niet ingericht volgens de laatste trends’

Ga naar “Binnenkijken in de aardgasvrije woning van Jennifer: ‘Eind december voor het eerst de verwarming aangezet’”

Binnenkijken in de aardgasvrije woning van Jennifer: ‘Eind december voor het eerst de verwarming aangezet’

Aangeboden door Natuur & Milieu

Ga naar “Gezocht: de allermooiste kerstboom van Delft”

Gezocht: de allermooiste kerstboom van Delft

In onze gids

Ga naar “The English Bakery (by De Kat op het Spek)”

The English Bakery (by De Kat op het Spek)

  • Molstraat 19a
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Het Vermeertje”

Het Vermeertje

  • Nieuwe Langendijk 52-54
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Café-Restaurant de V”

Café-Restaurant de V

  • Voorstraat 9
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
cafe de v delft

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Dekbedovertrek 4-seizoenen vanaf”

Dekbedovertrek 4-seizoenen vanaf

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Satisfyer van € 49,95 voor € 24,98”

Satisfyer van € 49,95 voor € 24,98

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Princes Tonijnstukken van € 1,59 voor € 1”

Princes Tonijnstukken van € 1,59 voor € 1

  • PLUS
  • Geldig t/m 29 januari 2022
Ga naar “AH Ongebrande noten met Nutri-Score A en B 2e halve prijs, vanaf € 2,23”

AH Ongebrande noten met Nutri-Score A en B 2e halve prijs, vanaf € 2,23

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 30 januari 2022
Ga naar “Edet toiletpapier 1+1 gratis, vanaf € 2,99”

Edet toiletpapier 1+1 gratis, vanaf € 2,99

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 30 januari 2022

Vacatures

Ga naar “Magazijnmedewerker”

Magazijnmedewerker

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Medewerker klantenservice”

Medewerker klantenservice

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Parttime

Topper

Ga naar “Calamiteitenmedewerker”

Calamiteitenmedewerker

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Magazijnmedewerker met heftruckcertificaat”

Magazijnmedewerker met heftruckcertificaat

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Buurtcultuurcoach”

Buurtcultuurcoach

  • De VAK Delft, centrum voor de kunsten
  • Parttime

Topper

Agenda

Ga naar “Proefles Cirkel van Licht: Eigenwaarde”

Proefles Cirkel van Licht: Eigenwaarde

  • Flow of Miracles
  • 26 januari 2022

Topper

Ga naar “Studenten van IHE-Delft zoeken contact”

Studenten van IHE-Delft zoeken contact

  • Van 30 sep t/m 1 feb
Ga naar “Matthäus Passion 2022 in Delft”

Matthäus Passion 2022 in Delft

  • Van 14 apr t/m 15 apr
Ga naar “Workshop ‘Een levende tuin, maak je zelf’”

Workshop ‘Een levende tuin, maak je zelf’

  • Duurzaamheidscentrum De Papaver Delft
  • Van 9 feb t/m 24 mrt