Van de schandpaal tot de brandstapel: deze straffen werden in de Middeleeuwen uitgedeeld in Delft

Je kunt het je bijna niet voorstellen, maar vroeger zag je met enige regelmaat een stadsgenoot met een ‘schaamfluit’ door Delft lopen. Of een Delftenaar zonder handen. Waarom? De straffen van de Middeleeuwen zagen er iets anders uit dan nu. Lees en huiver.

Er waren in de Middeleeuwen drie soorten straffen: schandstraffen, lijfstraffen en de doodstraf. Bij schandstraffen draaide het om vernedering. Iedere Delftenaar kon zien wat de misdadiger had gedaan. Bij lijfstraffen moest de stadsgenoot zoveel mogelijk pijn hebben.

Bron: Canon van Nederland.

Naar de gevangenis

Pleeg je tegenwoordig een ernstig misdrijf, dan beland je waarschijnlijk achter de tralies. Vroeger had de gevangenis veelal een andere functie: Delftse verdachten wachtten hier de uitvoering van hun straf af. De reden dat een gevangenisstraf niet vaak werd uitgedeeld, was dat de samenleving weinig baat had bij de straf. De gevangenis werd dus meestal als een ’tussenstap’ gezien.

Gevangenis in Delft

Veroordeelde stadsgenoten gaan nu naar een gevangenis ergens in Nederland. Vroeger werden Delftenaren gevangen genomen in Stadsgevangenis Het Steen. Deze vindt je in het oude Stadhuis.

Bron: Historisch Nieuwsblad.

Hans dunlop
Foto: Hans Dunlop

Handen afhakken

Veel Delftenaren kochten hun brood, vlees, vis en groenten vroeger op de markt. Helaas waren de producten voor veel mensen te duur en terugvallen op een uitkering was geen optie. Stelen was een groot risico: werd een Delftenaar op heterdaad betrapt, dan werden de handen vaak afgehakt. Op die manier was een dief snel te herkennen en kon-ie zijn ‘beroep’ niet meer uitvoeren!

Bron: Gevangenenpoort.

[Fotosuggestie: een foto van een markt van vroeger.]

markt delft
Archieffoto

Schaamfluit

Loop je door de Brabantse Turfmarkt, dan zie je soms een straatmuzikant zitten. Hij heeft vaak veel bekijks! Gelukkig voor hem is het een professional, want vroeger hadden muzikanten het zwaar. Een slechte muzikant liep het risico om een zogenoemde schaamfluit te krijgen. Dit was een enorme fluit die een Delftenaar om zijn nek hing, waardoor heel de stad zag dat hij geen muzikale held was.

Kun je raden waar dit ding voor gebruikt werd?Hint: het is een middeleeuws voorwerp.

Posted by Historia Magazine on Friday, July 10, 2015

Bron: Historia Magazine.

Schandsteen

Op zondag was heel Delft in de Nieuwe Kerk te vinden. Vaste prik, voor iedereen! Maar wat nou als je te laat kwam? Dan werd je gestraft. De meest voorkomende manier was de schandsteen. Die moest je een tijd lang om je nek dragen terwijl je over de Markt liep. Dit lijkt misschien niet heel erg, maar vergis je niet: de stenen waren kilo’s zwaar.

Onterende straffen

Naast de schandsteen waren er ook andere varianten om Delftenaren te generen. Denk aan de schandmantel, schandstoel of zelfs de schandkooi. Van deze items zijn niet veel afbeeldingen te vinden. Hieronder zie je een schandmantel die in Duitsland werd gebruikt.

Bron: Wikipedia.

Verbanning

Een gebiedsverbod, beter bekend als verbanning, was in de Middeleeuwen een van de zwaarste straffen die Delftenaren konden krijgen. De straf werd bij verschillende misdrijven opgelegd. Volgens deze site stond verbanning uit Delft gelijk aan de doodstraf. “Wie voorgoed verdreven wordt van huis en haard, heeft grote kans te eindigen als struikrover of lijf en leden te verliezen.” Het doel van een verbanning was dat ‘ongewenste personen’ voor altijd uit de maatschappij verdwenen waren.

Zeg nou zelf: verbannen worden uit Delft klinkt als een heftige straf, nietwaar?

Brandstapel

De verhalen van heksen op de brandstapel zijn bij veel mensen misschien wel bekend. Maar de verbrandingsdood kwam vaker voor. Rechters deelden deze straf bijvoorbeeld ook uit aan mensen die een ander geloof aanhielden. De brandstapel werd vaak midden in de stad gezet, want iedereen keek mee.

Bron: Historia Net.

Naakt op een paard

Ja, de kop las je goed. Delftenaren die ervoor uitkwamen dat ze op mensen van hetzelfde geslacht vielen, konden hiervoor op een bizarre manier gestraft worden. Volgens dit NTR-programma moesten deze mensen naakt, achterstevoren op een paard rijden door de stad. Dat was niet alleen gênant voor de Delftenaar, maar zorgde ook voor vermaak.

Gelukkig liggen de tijden van deze straffen ver achter ons!

beestenmarkt
Foto: Kobus Kuch.

Meer in deze categorie

Toen in Delft

Ga naar “Leuk om te weten: dit betekenen de vlag en het stadswapen van Delft”

Leuk om te weten: dit betekenen de vlag en het stadswapen van Delft

Ga naar “Bijzonder: oude advertenties van zaken die al meer dan 100 jaar in Delft zitten”

Bijzonder: oude advertenties van zaken die al meer dan 100 jaar in Delft zitten

Ga naar “Zien! 10 x foto’s van het Delftse studentenleven in de jaren ’60”

Zien! 10 x foto’s van het Delftse studentenleven in de jaren ’60

In onze gids

Ga naar “Bistro Mes Amis”

Bistro Mes Amis

  • Hippolytusbuurt 10
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
Bistro Mes Amis (foto indebuurt) (3)Bistro Mes Amis (foto indebuurt) (3)

Nu gesloten

Ga naar “Jans Delft”

Jans Delft

  • Brabantse Turfmarkt 87
  • Lunch
  • Gesloten

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Gratis raceauto bij Kippie”

Gratis raceauto bij Kippie

  • Kippie Delft Grill en Maaltijdenwinkel
  • Geldig t/m 3 september 2022

Topper

Ga naar “Bag it up! The folding travel bag € 19,99”

Bag it up! The folding travel bag € 19,99

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Toms schoenen € 34,99”

Toms schoenen € 34,99

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “Prodent, Aquafresh en Colgate tandpasta in tube en hand- tandenborstels van € 12,45 voor € 5”

Prodent, Aquafresh en Colgate tandpasta in tube en hand- tandenborstels van € 12,45 voor € 5

  • Geldig t/m 21 augustus 2022
Ga naar “dames regenjas waterproof paars € 49,00”

dames regenjas waterproof paars € 49,00

  • Geldig t/m 21 augustus 2022

Vacatures

Ga naar “Medewerker uitkeringsadministratie”

Medewerker uitkeringsadministratie

  • Gemeente Delft
  • Fulltime/Parttime
gemeente-delft
Ga naar “Teamleider Dier in de Duurzame Samenleving”

Teamleider Dier in de Duurzame Samenleving

  • Hogeschool Inholland Delft
  • Parttime
Ga naar “Klantencontact medewerker”

Klantencontact medewerker

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime/Parttime
luba uitzendbureau delft
Ga naar “consulent inkomen”

consulent inkomen

  • Gemeente Delft
  • Fulltime/Parttime
gemeente-delft

Agenda

Ga naar “Loopmeditatie”

Loopmeditatie

  • Flow of Miracles
  • 3 september 2022
Flow of Miracles organiseert Loopmeditatie in StilteGoed in DelfgauwFlow of Miracles organiseert Loopmeditatie in StilteGoed in Delfgauw

Topper

Ga naar “Gratis proefles Cirkel van Licht: Stralen”

Gratis proefles Cirkel van Licht: Stralen

  • Flow of Miracles
  • 12 september 2022
Cirkel van Licht Stralen is een gratis onlien workshop van Flow of Miracles DelftCirkel van Licht Stralen is een gratis onlien workshop van Flow of Miracles Delft

Topper

Ga naar “Jazz Festival Delft”

Jazz Festival Delft

  • Van 25 aug t/m 28 aug
Ga naar “Lichtjesavond Delft”

Lichtjesavond Delft

  • 13 december 2022
lichtjesavond kerstboom
Ga naar “CLIMATE OF CONCERN”

CLIMATE OF CONCERN

  • Van 9 jul t/m 11 sep