Soldaten voor de bakker en flinke rellen: hongerige Delftenaren maakten het bont in de 19e eeuw

oude kerk

Tegenwoordig mekkeren we er op social media op los als iets te duur is. Maar vroeger ging dat wel anders: boze burgers gingen de straat op omdat ze honger hadden en het eten te duur was. In september 1845 waren er in Delft zulke rellen. Daarbij sneuvelden heel wat ruiten en kwam het leger er aan te pas komen om de orde te herstellen.

Het aardappeloproer in Delft kwam niet totaal onverwacht. Eerder die maand waren er in Den Haag en Leiden ook al ongeregeldheden. Door een ziekte was de aardappeloogst in Europa mislukt. Hierdoor werden aardappels, graan en andere etenswaren een stuk duurder. In augustus steeg de prijs van een mud aardappelen (ongeveer 70 kilo) van 2,70 gulden naar 5,50 gulden. Bovendien bepaalden de burgemeester en wethouders dat brood en andere graanproducten duurder mochten worden. Dit was onverstandig, want voor veel arme Delftenaren werd eten hierdoor onbetaalbaar.

De rellen

In de dagen voor de rellen hing er een gespannen sfeer in de stad. Bakkers- en kruidenierswinkels werden bewaakt door soldaten, zodat niemand eten kon stelen. Op 22 september kondigde het gemeentebestuur aan dat roggebrood nog eens 1 cent duurder werd. Dit was het goedkoopste brood, dat vooral armen aten. Diezelfde avond nog gingen boze Delftenaren de straat op. Een grote groep van vooral jongens en vrouwen belaagden bakkerijen en kruidenierswinkels. Ruiten sneuvelden en bij sommige winkels plunderde de boze menigte de winkelvoorraad. Later moesten ook het huis van de burgemeester en een kantoor van de belastingdienst er aan geloven.

Om de orde te herstellen deden de burgemeester en de commissaris van politie een beroep op het leger. Dit was niet zo verrassend, want Delft had op dat moment maar vier eigen politieagenten. Een eenheid grenadiers gesteund door soldaten te paard trokken door de stad om de rust te herstellen. Acht van de relschoppers werden opgepakt en moesten later voor de rechter verschijnen.

De rechtszaak

Ruim een jaar later was de rechtszaak. Hier kwamen veel opvallende details over de rellen naar buiten. Eén kruidenier vertelde dat een sleutel van zijn winkel tijdens de rellen was gestolen. Later was een jongeman bij hem langsgekomen om de sleutel terug te geven in ruil voor geld en eten. De verdachten die waren opgepakt werden veroordeeld tot stevige gevangenisstraffen en geldboetes.

Direct na de rellen had het gemeentebestuur de prijsverhoging van brood teruggedraaid. Bovendien ging de armenkeuken, waar arme Delftenaren in de winter een kop soep konden krijgen, eerder open. Zo werd eten het eten in Delft weer iets betaalbaarder.

Bron: Delfia Batavorum

Meer in deze categorie

Toen in Delft

Ga naar “De uitvaart van koning Willem III was een fiasco: dit ging er mis”

De uitvaart van koning Willem III was een fiasco: dit ging er mis

delft algemene foto nieuwe kerk gracht brug zomer weerbericht pinksteren
Ga naar “Bijzondere luchtfoto: zo zagen de gist- en Calvé-fabriek er in 1921 uit”

Bijzondere luchtfoto: zo zagen de gist- en Calvé-fabriek er in 1921 uit

Ga naar “Bijzonder om te zien: zo veranderde de Oostpoort door de jaren heen”

Bijzonder om te zien: zo veranderde de Oostpoort door de jaren heen

In onze gids

Ga naar “Viva Vega”

Viva Vega

  • Huyterstraat 6
  • Bezorgrestaurants
  • 17:00 - 21:00
Viva Vega

Nu geopend

Ga naar “Taps & Chaps”

Taps & Chaps

  • Cafés
Webshop Delft Bier Taps & Chaps

Nu geopend

Ga naar “KFC”

KFC

  • Vrijenbanselaan 101
  • Fastfood
  • 10:00 - 00:00
KFC

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “Webinar over Routekaart Energietransitie in Tanthof ( + kadobon)”

Webinar over Routekaart Energietransitie in Tanthof ( + kadobon)

  • Platform energietransitie Delft
  • Geldig t/m 22 maart 2021

Topper

Ga naar “Hak potten 330-370 gram en stazakken van € 2,58 voor € 1,29”

Hak potten 330-370 gram en stazakken van € 2,58 voor € 1,29

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 7 maart 2021
Ga naar “Ontdek je ideale bestemming bij Roompot! € 159,00”

Ontdek je ideale bestemming bij Roompot! € 159,00

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 7 maart 2021
Ga naar “Pickwick 1-Kops thee Fruit of lekker fris van € 2,58 voor € 1,99”

Pickwick 1-Kops thee Fruit of lekker fris van € 2,58 voor € 1,99

  • PLUS
  • Geldig t/m 6 maart 2021
Ga naar “Skechers”

Skechers

  • vanHaren
  • Geldig t/m 21 maart 2021

Vacatures

Ga naar “Flex Coördinator Logistiek”

Flex Coördinator Logistiek

  • Olympia
  • Fulltime
Ga naar “Projectcoördinator contractonderhoud regio Delft”

Projectcoördinator contractonderhoud regio Delft

  • Continu Professionals
  • Fulltime
Ga naar “Magazijnmedewerker voedingssupplementen”

Magazijnmedewerker voedingssupplementen

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime
luba uitzendbureau delft
Ga naar “Verkooptalent gezocht in Delft!”

Verkooptalent gezocht in Delft!

  • Solinox beheer BV
  • Parttime
Ga naar “Kantoorfunctie Zorgbemiddelaar”

Kantoorfunctie Zorgbemiddelaar

  • Samen Professionals
  • Fulltime

Agenda

Ga naar “Start korte cursussen bij de VAK”

Start korte cursussen bij de VAK

  • Coöperatie De VAK, centrum voor de kunsten Delft
  • 17 februari 2021

Topper

Ga naar “Expositie Ian Berry – Pepe Jeans”

Expositie Ian Berry – Pepe Jeans

  • 1 december 2020