Soldaten voor de bakker en flinke rellen: hongerige Delftenaren maakten het bont in de 19e eeuw

oude kerk

Tegenwoordig mekkeren we er op social media op los als iets te duur is. Maar vroeger ging dat wel anders: boze burgers gingen de straat op omdat ze honger hadden en het eten te duur was. In september 1845 waren er in Delft zulke rellen. Daarbij sneuvelden heel wat ruiten en kwam het leger er aan te pas komen om de orde te herstellen.

Het aardappeloproer in Delft kwam niet totaal onverwacht. Eerder die maand waren er in Den Haag en Leiden ook al ongeregeldheden. Door een ziekte was de aardappeloogst in Europa mislukt. Hierdoor werden aardappels, graan en andere etenswaren een stuk duurder. In augustus steeg de prijs van een mud aardappelen (ongeveer 70 kilo) van 2,70 gulden naar 5,50 gulden. Bovendien bepaalden de burgemeester en wethouders dat brood en andere graanproducten duurder mochten worden. Dit was onverstandig, want voor veel arme Delftenaren werd eten hierdoor onbetaalbaar.

De rellen

In de dagen voor de rellen hing er een gespannen sfeer in de stad. Bakkers- en kruidenierswinkels werden bewaakt door soldaten, zodat niemand eten kon stelen. Op 22 september kondigde het gemeentebestuur aan dat roggebrood nog eens 1 cent duurder werd. Dit was het goedkoopste brood, dat vooral armen aten. Diezelfde avond nog gingen boze Delftenaren de straat op. Een grote groep van vooral jongens en vrouwen belaagden bakkerijen en kruidenierswinkels. Ruiten sneuvelden en bij sommige winkels plunderde de boze menigte de winkelvoorraad. Later moesten ook het huis van de burgemeester en een kantoor van de belastingdienst er aan geloven.

Om de orde te herstellen deden de burgemeester en de commissaris van politie een beroep op het leger. Dit was niet zo verrassend, want Delft had op dat moment maar vier eigen politieagenten. Een eenheid grenadiers gesteund door soldaten te paard trokken door de stad om de rust te herstellen. Acht van de relschoppers werden opgepakt en moesten later voor de rechter verschijnen.

De rechtszaak

Ruim een jaar later was de rechtszaak. Hier kwamen veel opvallende details over de rellen naar buiten. Eén kruidenier vertelde dat een sleutel van zijn winkel tijdens de rellen was gestolen. Later was een jongeman bij hem langsgekomen om de sleutel terug te geven in ruil voor geld en eten. De verdachten die waren opgepakt werden veroordeeld tot stevige gevangenisstraffen en geldboetes.

Direct na de rellen had het gemeentebestuur de prijsverhoging van brood teruggedraaid. Bovendien ging de armenkeuken, waar arme Delftenaren in de winter een kop soep konden krijgen, eerder open. Zo werd eten het eten in Delft weer iets betaalbaarder.

Bron: Delfia Batavorum

Meer in deze categorie

Toen in Delft

Ga naar “Plaatjes kijken: 7 x oude kiekjes van het centrum van Delft”

Plaatjes kijken: 7 x oude kiekjes van het centrum van Delft

Ga naar “Nostalgie: 5 x deze items had elke Delftenaar vroeger wel in huis”

Nostalgie: 5 x deze items had elke Delftenaar vroeger wel in huis

Ga naar “7 x dit was vroeger heel normaal in Delft”

7 x dit was vroeger heel normaal in Delft

In onze gids

Ga naar “The English Bakery (by De Kat op het Spek)”

The English Bakery (by De Kat op het Spek)

  • Molstraat 19a
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Het Vermeertje”

Het Vermeertje

  • Nieuwe Langendijk 52-54
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Restaurant Kruydt”

Restaurant Kruydt

  • Paardenmarkt 1
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
restaurant kruydt delft

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Koster Sportclub neemt jouw abonnement over!”

Koster Sportclub neemt jouw abonnement over!

  • Koster Sportclub
  • Geldig t/m 31 oktober 2021

Topper

Ga naar “Tefal Pannen 1+2 gratis* € 39,99”

Tefal Pannen 1+2 gratis* € 39,99

  • Makro
  • Geldig t/m 26 oktober 2021
Ga naar “50% korting op 2e paar Varilux brillenglazen”

50% korting op 2e paar Varilux brillenglazen

  • Van der Leeuw Optiek
  • Geldig t/m 30 november 2021

Topper

Ga naar “blokker. Blokker koekenpannenserie Comfort 30% korting”

blokker. Blokker koekenpannenserie Comfort 30% korting

  • Blokker
  • Geldig t/m 31 oktober 2021
Ga naar “50% korting op 2e paar Varilux brillenglazen”

50% korting op 2e paar Varilux brillenglazen

  • DIJCK2
  • Geldig t/m 30 november 2021

Topper

Vacatures

Ga naar “Weekendmedewerker Nolten”

Weekendmedewerker Nolten

  • Nolten Delft
  • Parttime

Topper

Ga naar “Medewerker Front office”

Medewerker Front office

  • Hampshire Hotel – Delft Centre
  • Parttime
hampshire hotel delft centre (1)

Topper

Ga naar “Zelfstandig werkend kok”

Zelfstandig werkend kok

  • Bistro Mes Amis
  • Fulltime/Parttime

Topper

Ga naar “Logistiek medewerker”

Logistiek medewerker

  • Nolten Delft
  • Parttime

Topper

Ga naar “Medewerker bediening”

Medewerker bediening

  • Hampshire Hotel – Delft Centre
  • Parttime
ontbijten bij restaurant swing hampshire hotel delft centre

Topper

Agenda

Ga naar “Vollemaanwandeling”

Vollemaanwandeling

  • Iederal
  • 19 november 2021

Topper

Ga naar “Relatieworkshop”

Relatieworkshop

  • Iederal
  • 3 november 2021

Topper

Ga naar “Vollemaanwandeling”

Vollemaanwandeling

  • Iederal
  • 19 november 2021

Topper

Ga naar “Gespreksdiner”

Gespreksdiner

  • Iederal
  • 18 november 2021

Topper

Ga naar “Delftse Sinterklaasintocht 2021”

Delftse Sinterklaasintocht 2021

  • 20 november 2021
Programma intocht delft