In 1929 was Delft in de greep van een uitbraak van pokken

Het coronavirus is nog steeds het gesprek van de dag. Dit is niet de eerste epidemie waarmee Delft te maken krijgt. In de afgelopen maanden schreven we al over de Spaanse griep, de cholera en de pest. In het najaar van 1929 stonden de Delftse kranten vol met nieuws over een andere ziekte: alastrim. Dit was een milde vorm van pokken waarmee in een paar weken tijd zo’n tweehonderd Delftenaren besmet raakten. Vooral kinderen werden ziek.

Pokken was een zeer dodelijke infectieziekte die werd veroorzaakt door een virus. De eerste symptomen van de ziekte leken op griep zoals koorts en misselijkheid. Daarna kregen patiënten over hun hele lichaam blaasje gevuld met een pusachtige substantie. De medische naam voor het virus is variola major. Alastrim was een milde vorm van pokken die veel minder dodelijk was. Tegenwoordig noemen deskundigen dit virus variola minor. Pokkenuitbraken kwamen vooral voor onder kinderen, maar ook volwassenen konden er erg ziek van worden.

Vaccin

Tot en met de achttiende eeuw hadden pokkenuitbraken wereldwijd grote gevolgen. In 1796 ontdekte de Britse arts Edward Jenner een vaccin tegen het virus. Hij zag dat boerenmeiden die besmet raakte met goedaardige koepokken ook immuun waren tegen de kwaadaardige pokken. Door kinderen te besmetten met koepokken kon je ze dus beschermen tegen de pokken.

Vanaf 1823 moesten alle Nederlandse schoolkinderen verplicht ingeënt worden. Toch was de ziekte daarmee nog niet uitgebannen. Tussen 1870 en 1872 was er nog een pokkenepidemie in Nederland. Vanaf 1928 was het vaccin niet langer verplicht omdat het fikse bijwerkingen had. In het ergste geval leidde het tot een mogelijk dodelijk virale hersenvliesontsteking. Toch was het nog steeds de beste bescherming tegen pokken. Toen alastrim in 1929 in Delft opdook stonden de kranten dan ook vol met de oproep om je vooral te laten (her)vaccineren.

Delftsche Courant, 5 september 1929

Alastrim in Delft

De alastrim uitbraak van 1929 begon in de zomer in Rotterdam. Daar raakte meer dan driehonderd mensen besmet en overleden 16 mensen aan het virus. In Delft dook het virus half augustus voor het eerst op. Kinderen die besmet waren, werden verpleegd in een barak van het Oude en Nieuwe Gasthuis aan de Koornmarkt om ze te isoleren. Omdat alastrim minder gevaarlijk was dan echte pokken, was deze isolatie niet verplicht. Sommige ouders verpleegden hun zieke kind daarom thuis.

In de Delftsche Courant van 16 september beklaagde de directeur van de geneeskundigen dienst dr. Cleyndert zich over ouders die mogelijk besmette kinderen toch buiten lieten spelen. ‘Het is zo vechten tegen de bierkaai’, zei hij. Daarnaast schreef de krant dat opvallend weinig Delftenaren zich lieten (her)vaccineren. Al voordat het eerste geval in Delft was vastgesteld kon iedereen zich gratis laten inenten bij het Oude en Nieuwe gasthuis. Pas toen het aantal besmettingen opliep, ontstonden er rijen voor het halen van een inenting.

Half september bereikte de uitbraak in Delft zijn hoogtepunt. Dagelijks meldde de krant toen tussen de tien en twintig nieuwe besmettingen. Alle Delftenaren merkten toen de gevolgen van het virus. Zo werd bezoek in het ziekenhuis beperkt en werden sommige sportwedstrijden afgelast. Een enkele winkelier maakte gebruik van de ziekte om in de krant zijn producten aan te prijzen (zie hierboven). Begin oktober was de uitbraak alweer over zijn hoogtepunt heen en vermeldde de krant nog maar enkele nieuwe gevallen. Volgen een rapport van de gezondheidsraad werden er in Delft in totaal 226 besmetting gemeld die allemaal gunstig verliepen.

Pokkenvrij

Tegenwoordig is het pokkenvirus helemaal verdwenen. De laatste pokkenuitbraak van Nederland was in 1954 in Tilburg. In de jaren zestig en zeventig werd het virus overal uitgebannen door een intensieve vaccinatiecampagne. In 1980 verklaarde de Wereld Gezondheidsorganisatie de wereld officieel pokkenvrij.

Lees ook:

  • Zo beleefde Delft de Spaanse griep van 1918

    Het Coronavirus COVID-19 is het gesprek van de dag in Delft en de rest van Nederland. Inmiddels zijn er in...

  • In de 19de-eeuw hadden cholera epidemieën grote gevolgen voor Delft

    Het virus COVID-19 houdt ons al een paar weken in zijn greep. Maar, dit is niet de eerste keer dat...

  • Van de 14e tot de 17e eeuw waren er veel pestuitbraken in Delft en zo ging dat eraan toe

    We leven al een paar maanden in een tijd waarin Covid-19 het gesprek van de dag is. Dit is natuurlijk...

Meer in deze categorie

Toen in Delft

Ga naar “Bijzonder: om deze reden was koningin Elizabeth ooit in Delft”

Bijzonder: om deze reden was koningin Elizabeth ooit in Delft

Ga naar “Wist je dit? Vroeger zaten er in Delft wel drie ziekenhuizen”

Wist je dit? Vroeger zaten er in Delft wel drie ziekenhuizen

Ga naar “Toen in Delft: de telefonistes in het oude postkantoor”

Toen in Delft: de telefonistes in het oude postkantoor

In onze gids

Ga naar “Jans Delft”

Jans Delft

  • Brabantse Turfmarkt 87
  • Lunch
  • Gesloten
    4,5
    (458)

Nu gesloten

4,5
(458)

Aanbiedingen

Ga naar “Huispak met legging M t/m XXL € 19,99”

Huispak met legging M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Huispak M t/m XXL € 19,99”

Huispak M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99”

Teddy shopper 57 x 44 x 2 cm € 9,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99”

Ugg pantoffels 36 t/m 41 € 64,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Teddy gilet S/M en L/XL € 49,99”

Teddy gilet S/M en L/XL € 49,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Verkoopmedewerker zorgwinkel”

Verkoopmedewerker zorgwinkel

  • Vegro Zorgwinkel
  • Parttime

Topper

Ga naar “Medewerker Bedrijfsrestaurant”

Medewerker Bedrijfsrestaurant

  • Tempo-Team
  • Parttime
Ga naar “Repromedewerker”

Repromedewerker

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime/Parttime
luba uitzendbureau delft

Agenda

Ga naar “Survival Run Outdoor Valley”

Survival Run Outdoor Valley

  • Outdoor Valley
  • 16 oktober 2022

Topper

Ga naar “Outdoor Valley Obstacle Run ”

Outdoor Valley Obstacle Run 

  • Outdoor Valley
  • 23 oktober 2022

Topper

Ga naar “Spirit U All- Solotentoonstelling Shertise Solano”

Spirit U All- Solotentoonstelling Shertise Solano

  • 38CC
  • Van 8 sep t/m 30 okt

Topper

Ga naar “Lichtjesavond Delft”

Lichtjesavond Delft

  • 13 december 2022
lichtjesavond kerstboom
Ga naar “Winterdip voorkomen? Doe mee met Runningtherapie!”

Winterdip voorkomen? Doe mee met Runningtherapie!

  • Runningtherapie Iris
  • Van 10 okt t/m 2 jan

Topper