Het eerste spoor bij Delft liep in een hele gevaarlijke bocht: dit is de opmerkelijke reden

Een prent over de Kromme Lijn bij Delft uit de Nederlandsche Stoompost van 6 juni 1847

Het spoor is tegenwoordig niet meer weg te denken uit onze stad. De trein rijdt hier dan ook al sinds 1847. Toen kreeg Delft een station aan de eerste spoorbaan van Nederland tussen Amsterdam en Rotterdam. Rond de aanleg van dit spoor gaat een opmerkelijk verhaal. Door een paar dwarse ondernemers moest de trein zich letterlijk in rare bochten wringen.

In 1840 liet de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij (HIJSM) aan de gemeente de eerste plannen zien voor een treinbaan bij Delft. Het spoor moest een stukje buiten de stad komen, ter hoogte van de huidige Krakeelpolderweg. Deze grond hoorde toen niet bij Delft, en de gemeente zag de trein liever dichter bij de stad rijden. Daarom boden ze de HIJSM een strook grond vlak buiten de stadswal aan, op de plek waar de trein nu nog rijdt (sinds een paar jaar ondergronds, natuurlijk). Dat dit later tot veel verkeershinder zou leiden, werd toen nog niet voorzien. Wel had de spoorwegmaatschappij een ander probleem.

Het Laantje van van der Gaag

Om de trein door te laten rijden richting Rotterdam, moest de HIJSM een deal sluiten met de herbergier Jacob van der Gaag. Deze man bezat een stuk grond net voorbij de tegenwoordige Zuidwal: ‘het Laantje van van der Gaag’. Dit wilde hij alleen verkopen voor een flinke som geld. Met juridische stappen en onderhandelingen probeerde de HIJSM hem op andere gedachten te brengen. Dit bleek niet eenvoudig, omdat een andere ondernemer zich ermee ging bemoeien: Aernout Hendrik van Wickevoort Crommelin.

De Haarlemse zakenman Van Wickevoort Crommelin had nog een appeltje te schillen met de HIJSM. In 1842 had hij een stuk grond bij Heemsteden verkocht aan de spoorwegmaatschappij. In ruil daarvoor wilde hij op die plek een station hebben, maar volgens de HIJSM kon de trein tussen Haarlem en Leiden nergens stoppen. Van Wickevoort Crommelin legde zich hierbij neer, tot hij ontdekte dat de trein op vijf andere plaatsen wel stopte. Om de spoorwegmaatschappij terug te pakken, kocht hij het betwiste stuk grond bij Delft. De HIJSM kon de grond van hem kopen, zei hij, in ruil voor een station bij Heemstede. De spoorwegmaatschappij ging niet akkoord, maar nam een opvallende beslissing. Als ze niet over de grond heen konden, gingen ze er omheen.

De Kromme Lijn

In 1847 was de hele spoorbaan tussen Den Haag en Rotterdam klaar, met uitzondering van het ‘Laantje van van der Gaag’. Daarom besloot de HIJSM om op die plek een ‘hulpspoor’ aan te leggen. Met een paar flinke bochten zou de trein om het betwiste stukje grond heenrijden. Dit kreeg de bijnaam de Kromme Lijn. Op 3 juni reed de eerste passagierstrein over het traject. Dit was behoorlijk riskant. Door de scherpe bochten kon de trein eenvoudig van de rails raken en er moest een extra locomotief aan te pas komen om de wagons veilig over het spoor te manoeuvreren.

Voor Van Wickevoort Crommelin was het duidelijk dat de spoorwegmaatschappij niet zou toegeven. Om een mogelijke treinramp te voorkomen, stond hij het Laantje van Van der Gaag af. De HIJSM nam het dankbaar aan en legde de spoorbaan direct recht. Het hulpspoor had een flink bedrag gekost en is slechts vijf dagen gebruikt. Tegenwoordig zie je deze opvallende anekdote uit de Delftse geschiedenis terug in de straatnamen tussen de Zuidwal en de Hooikade. Hier vind je de Crommelinlaan en de Laan van van der Gaag.

Bron: Spoorzoekers.net 

Dit artikel verscheen eerder op indebuurt, in november 2019. 

De Crommelinlaan en de Laan van van der Gaag. Bron: Google Maps

Lees ook

Meer in deze categorie

Toen in Delft

Ga naar “De toren van het stadhuis is anders dan de rest van het gebouw: dit is waarom”

De toren van het stadhuis is anders dan de rest van het gebouw: dit is waarom

Ga naar “Toen in Delft: 5 x op deze plekken mocht je vroeger gewoon roken”

Toen in Delft: 5 x op deze plekken mocht je vroeger gewoon roken

Ga naar “Zien: zo zag de Delftse Sinterklaasintocht eruit in 1930”

Zien: zo zag de Delftse Sinterklaasintocht eruit in 1930

In onze gids

Ga naar “The English Bakery (by De Kat op het Spek)”

The English Bakery (by De Kat op het Spek)

  • Molstraat 19a
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Restaurant Kruydt”

Restaurant Kruydt

  • Paardenmarkt 1
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten
restaurant kruydt delft

Nu gesloten

Ga naar “Your Avojoy”

Your Avojoy

  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Teddy lounge pak € 14,99”

Teddy lounge pak € 14,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021
Ga naar “Kinder onesie van € 22,95 voor € 9,99”

Kinder onesie van € 22,95 voor € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021
Ga naar “Trui met ballonmouwen € 9,99”

Trui met ballonmouwen € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021
Ga naar “Kinder dekbedovertrek flanel 140 x 200 cm van € 29,95 voor € 7,99”

Kinder dekbedovertrek flanel 140 x 200 cm van € 29,95 voor € 7,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021
Ga naar “Alle speelgoed van € 13,98 voor € 10,48”

Alle speelgoed van € 13,98 voor € 10,48

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 december 2021

Vacatures

Ga naar “Pedagogisch medewerker”

Pedagogisch medewerker

  • Kinderopvang ’t Kickertje
  • Parttime
Kinderopvang-t-Kickertje-beeld-bij-vacature

Topper

Ga naar “Medewerker kerst horeca groothandel”

Medewerker kerst horeca groothandel

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime
luba uitzendbureau delft
Ga naar “Inpakker”

Inpakker

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime/Parttime
luba uitzendbureau delft
Ga naar “Logistiek medewerker in Delft”

Logistiek medewerker in Delft

  • Tempo-Team
  • Fulltime
Ga naar “Technisch administratief medewerker”

Technisch administratief medewerker

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime/Parttime
luba uitzendbureau delft

Agenda

Ga naar “Lunchpauzeconcert december”

Lunchpauzeconcert december

  • De VAK Delft, centrum voor de kunsten
  • 14 december 2021

Topper

Ga naar “Lichtjesweek Delft 2021”

Lichtjesweek Delft 2021

  • 14 december 2021
lichtjesavond kerstboom
Ga naar “Freezing Winter Night”

Freezing Winter Night

  • 17 december 2021
Ga naar “Studenten van IHE-Delft zoeken contact”

Studenten van IHE-Delft zoeken contact

  • 30 september 2021
Ga naar “Wereldlichtjesdag op Begraafplaats Iepenhof”

Wereldlichtjesdag op Begraafplaats Iepenhof

  • 12 december 2021