Op deze Delftse plekken werden Rotterdammers opgevangen na het bombardement van 1940

Bij het woord ‘vluchteling’ denken we nu vaak aan mensen een enorm lange reis af hebben gelegd om hier te komen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwamen vluchtelingen van veel dichterbij: een groot aantal van onze buren uit Rotterdam raakten tijdens het bombardement hun thuis kwijt. Een deel vluchtte naar Delft, waar zij op verschillende plekken worden ondergebracht.

Door het Duitse bombardement van 14 mei 1940, waarbij de gehele Rotterdamse binnenstad wordt verwoest, raken 23.300 inwoners hun hele hebben en houden kwijt. Er komt een vluchtelingenstroom op gang, waarvan een groot deel naar Delft trekt.

De Koornbeurs

In de Koorbeurs, commandopost van de gemeentelijke dienst Luchtbescherming, wordt nog dezelfde avond een conferentie gehouden om de voorziene evacuatieproblemen te bespreken. Het is H. Brückman, waarnemend hoofd van de Luchtbescherming, die de lijnen uitzet. Het plan is om de eerste vluchtelingen zoveel mogelijk te laten doorreizen en opvang te regelen voor hen die later zullen aankomen en waarschijnlijk doodmoe zullen zijn. Aan de 5.000 mensen die zich in Delft bij de Koornbeurs melden, wordt de vraag gesteld ‘Heb je familie?‘ Heeft iemand familie ergens in het land, dan krijgt hij of zij reisgeld betaald. Uiteindelijk blijven er 2.300 vluchtelingen over die op verschillende plekken in onze stad worden ondergebracht. Honderden vluchtelingen logeren tijdelijk bij Delftse burgers thuis, maar ook een aantal grote gebouwen worden omgebouwd tot tijdelijke thuishaven.

De vluchtelingen hebben nauwelijks kleding. Kinderen zijn soms naakt in een deken gewikkeld. Studenten halen met vrachtauto’s kleding in de stad op. Mevrouw Boddaert, die in de oorlogsdagen in de kelder van De Koornbeurs maaltijden heeft verzorgd, belast zich samen met vrouwelijke vrijwilligers, met selectie van de kleren. Het lokaal van de eierveiling wordt een kledingmagazijn, waar vluchtelingen van kleren worden voorzien. Schoenen zijn er niet. In de Zuiderstraat wordt een schoenmakerij geïmproviseerd. Daar worden 2.000 paar oude schoenen uit Den Haag weer als nieuw gemaakt.

Het Prinsenhof

Medio juni 1940 wordt Het Prinsenhof een opvangpost. De vluchtelingen krijgen er kleren en slapen in de Tapijtenzaal waar bedden, tafels en stoelen staan. In de kelder komt een gaarkeuken waar voor ongeveer 600 mensen tegelijk wordt gekookt. Kok van der Toolen beschikt over een ketel waarin 850 kilo aardappelen kan worden gekookt. De aardappelen worden in de groentezaak van Paap (Schoolstraat) machinaal geschild en door 30 evacue’s gepit. Gegeten wordt er op de open binnenplaats (nu Van Mandelezaal). Omdat de mensen zo terneergeslagen zijn, probeert de kok hen te vermaken door op zijn mondharmonica te spelen en daarbij te tapdansen. Tot overmaat van ramp breekt er een mazelenepidemie uit, waardoor veel kinderen naar het ziekenhuis moeten worden verplaatst.

Oude Delft 89-93

Oude Delft 89-93, waar de faculteit bouwkunde is gevestigd, wordt ook een opvangpost. De tekenzalen worden omgebouwd tot ‘huizencomplexen’, waartussen ‘straten’ lopen die Rotterdamse namen krijgen als de Binnenrotte of Coolsingel, maar soms een bizarre naam als Doodkistensteeg of Poort der Duizend Vrezen. Met gordijntjes als deur proberen de vluchtelingen het ‘huiselijk’ te maken.

De Tent en De Bolk

Ontspanningslokaal ‘De Tent’ in het Agnetapark, waar in 1914 al Belgische vluchtelingen waren opgevangen, doet ook dienst als opvangplek. Dat geldt ook voor De Bolk, hoek Coendersstraat-Buitenwatersloot (tot 1939 een hotel). Het verhaal luidt, dat de ‘wat lastiger vluchtelingen‘ op deze twee locaties worden ondergebracht en dat hier een straffere discipline wordt toegepast. 

Een student-vrijwilliger omschreef de groep ‘lastige vluchtelingen‘ als mensen uit de onderste lagen van de maatschappij: ‘Ze sliepen in hun ondergoed, wasten zich nauwelijks, hadden luizen en vlooien en dronken spiritus enz.‘     

St. Jansbrug

St. Jansbrug (Oude Delft 52) doet eerst dienst als hospitaal en is vervolgens anderhalf jaar lang een belangrijke opvangplek. Op 21 oktober 1941 meldt de Delftsche Courant in een kort bericht op pagina 2, dat de ‘GEËVACUEERDEN DELFT VERLATEN’. Het is dus geen voorpaginanieuws. De meeste evacué’s zijn inmiddels ondergebracht in noodwoningen in Overschie, IJsselmonde en Vlaardingen-Ambacht. Enkele gezinnen zijn teruggekeerd naar Rotterdam. Een paar gezinnen hebben in Delft een woning gevonden en ontvangen evacuatiesteun. Van de resterende groep vluchtelingen worden de ongehuwde mannen ondergebracht in Hoek van Holland, de ongehuwde vrouwen in Gouda. 

De laatste 88 vluchtelingen in Delft verblijven dan nog bij St. Jansbrug. ‘De taak van de evacuatiedienst is afgelopen’, meldt de Delftsche Courant. Er zullen nog 3,5 oorlogsjaren volgen, voordat Delft bevrijd wordt.

Bron: Oorlog en verzet in de Prinsenstad 1940-1945 – Joop de Blij  

Meer in deze categorie

Toen in Delft

Ga naar “De uitvaart van koning Willem III was een fiasco: dit ging er mis”

De uitvaart van koning Willem III was een fiasco: dit ging er mis

delft algemene foto nieuwe kerk gracht brug zomer weerbericht pinksteren
Ga naar “Bijzondere luchtfoto: zo zagen de gist- en Calvé-fabriek er in 1921 uit”

Bijzondere luchtfoto: zo zagen de gist- en Calvé-fabriek er in 1921 uit

Ga naar “Bijzonder om te zien: zo veranderde de Oostpoort door de jaren heen”

Bijzonder om te zien: zo veranderde de Oostpoort door de jaren heen

In onze gids

Ga naar “Taps & Chaps”

Taps & Chaps

  • Cafés
Webshop Delft Bier Taps & Chaps

Nu geopend

Ga naar “JUT & JUL”

JUT & JUL

  • Simonsstraat 47
  • Kringloopwinkels
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Allessandria Coppola”

Allessandria Coppola

  • Oude Delft
  • Bruidsmode
  • Gesloten

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Webinar over Routekaart Energietransitie in Tanthof ( + kadobon)”

Webinar over Routekaart Energietransitie in Tanthof ( + kadobon)

  • Platform energietransitie Delft
  • Geldig t/m 22 maart 2021

Topper

Ga naar “Hak potten 330-370 gram en stazakken van € 2,58 voor € 1,29”

Hak potten 330-370 gram en stazakken van € 2,58 voor € 1,29

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 7 maart 2021
Ga naar “Ontdek je ideale bestemming bij Roompot! € 159,00”

Ontdek je ideale bestemming bij Roompot! € 159,00

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 7 maart 2021
Ga naar “Pickwick 1-Kops thee Fruit of lekker fris van € 2,58 voor € 1,99”

Pickwick 1-Kops thee Fruit of lekker fris van € 2,58 voor € 1,99

  • PLUS
  • Geldig t/m 6 maart 2021
Ga naar “Skechers”

Skechers

  • vanHaren
  • Geldig t/m 21 maart 2021

Vacatures

Ga naar “Flex Coördinator Logistiek”

Flex Coördinator Logistiek

  • Olympia
  • Fulltime
Ga naar “Projectcoördinator contractonderhoud regio Delft”

Projectcoördinator contractonderhoud regio Delft

  • Continu Professionals
  • Fulltime
Ga naar “Magazijnmedewerker voedingssupplementen”

Magazijnmedewerker voedingssupplementen

  • Luba Uitzendbureau Delft
  • Fulltime
luba uitzendbureau delft
Ga naar “Verkooptalent gezocht in Delft!”

Verkooptalent gezocht in Delft!

  • Solinox beheer BV
  • Parttime
Ga naar “Kantoorfunctie Zorgbemiddelaar”

Kantoorfunctie Zorgbemiddelaar

  • Samen Professionals
  • Fulltime

Agenda

Ga naar “Start korte cursussen bij de VAK”

Start korte cursussen bij de VAK

  • Coöperatie De VAK, centrum voor de kunsten Delft
  • 17 februari 2021

Topper

Ga naar “Expositie Ian Berry – Pepe Jeans”

Expositie Ian Berry – Pepe Jeans

  • 1 december 2020