Bijzonder: in 1940 verdedigden vrijwilligers Delft tegen Duitse luchtaanvallen

Een vrijwilliger van de luchtafweerdienst tijdens een oefening bron: Collectie Nederlands Instituut voor Militaire Historie

Afgelopen 4 en 5 mei herdachten we weer het einde van de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Die bezetting begon vijf jaar eerder, op 10 mei 1940. Toen het Duitse leger Nederland aanviel, lag Delft direct in de frontlinie. De Duitsers probeerden namelijk met bommenwerpers en parachutisten de stad Den Haag en de omliggende vliegvelden te veroveren. Waar ze niet op rekenden, was dat afweergeschut van het Vrijwillige Landstormkorps Luchtafweerdienst Delft verdedigde.

De Delftse Luchtafweerdienst werd begin 1939 opgericht op initiatief van acht Delftse bedrijven zoals de Gist- en Spiritusfabriek, de Calvé en de Lijm- en Gelatinefabriek. Deze bedrijven vreesden dat bij een komende oorlog de stad en hun fabrieken een mogelijk doelwit waren voor vliegtuigbombardementen. Omdat de overheid geen geld beschikbaar stelde voor luchtafweergeschut, besloten de bedrijven om het zelf aan te schaffen. Delft was de eerste stad waar zo’n Luchtafweerdienst werd opgericht. Op 29 maart 1939 werd de Delftse Luchtafweerdienst officieel geïnstalleerd met een ceremonie op de Markt in aanwezigheid van de Minister van Defensie en een generaal-majoor van het leger.

Het Delftse Landstormkorps Luchtafweerdienst bestond uit 180 vrijwilligers afkomstig uit het personeel van de betrokken bedrijven en de Delftse bevolking. De bevelhebber was de reserve-kapitein C.M. Hage die daarnaast directeur was van de Lijm- en Gelatinefabriek. In 1939 en begin 1940 oefenden de vrijwilligers regelmatig met het afweergeschut op een terrein achter de oliefabriek van Calvé. In totaal moest de Luchtafweerdienst de beschikking krijgen over 21 2 cm Oerlikon luchtdoelkanonnen, die in zeven batterijen verspreid over de stad werden opgesteld. Toen Duitsland op 10 mei 1940 Nederland aanviel, waren er pas vijf batterijen klaar voor gebruik.

De slag om Ypenburg

De Duitse aanval op Nederland begon in de vroege morgen van 10 mei 1940. Terwijl het grondleger in het oosten van ons land de grens overstak, naderede een grote luchtvloot Den Haag. Hitler hoopte met een gewaagde luchtlanding Nederland in één dag te verslaan door de regering en de koninklijke familie gevangen te nemen. Hiervoor moesten Duitse parachutisten eerst de vliegvelden rondom Den Haag veroveren: Ockenburg, Valkenburg en Ypenburg. Het militaire vliegveld Ypenburg – op de plek waar nu de gelijknamige woonwijk ligt – was het grootste van de drie en Duitsland stuurde 6000 militairen om het te veroveren.

Toen de Delftse vrijwilligers van de Luchtafweerdienst om drie uur ’s nachts werden gealarmeerd over de Duitse aanval, bemanden ze snel hun luchtdoelkanonnen. Deze stonden onder meer opgesteld aan de Rotterdamseweg, de Tweemolentjeskade en op het dak van de fabriek van Calvé. Om kwart over vier schoot het geschut op het dak van de fabriek het eerste Duitse vliegtuig uit de lucht. In totaal slaagde de vijf Delftse batterijen erin om 15 Duitse vliegtuigen uit te schakelen. Eén Duitse bommenwerper die in de avond werd geraakt, liet voordat hij neerstorten zijn bommen vallen op de wijk Wippolder. Hierdoor kwamen drie Delftenaren om het leven.        

Mislukt

Mede door het Delftse afweergeschut, mislukte de Duitse aanval op vliegveld Ypenburg en de stad Den Haag. In de loop van 10 mei lagen de weilanden rond Delft vol met neergestorte Duitse vliegtuigen. Ook de landingsbaan van vliegveld Ypenburg  lag vol met vliegtuigwrakken, waardoor het voor de Duitsers onmogelijk was om vliegtuigen met meer soldaten aan de grond te zetten. De Duitse parachutisten die wel geland waren, vochten op verschillende plekken rond Delft met Nederlandse militairen. Volgens een verslag van kapitein Hage was het hierdoor enige tijd onmogelijk om vanuit het Kruithuis nieuwe munitie naar het Delftse luchtafweergeschut te brengen.

Ondanks de Nederlandse overwinning bij Den Haag, slaagde er het Duitse leger er toch in om ons land te veroveren. Na het bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 capituleerde Nederland. Hiermee kwam er ook een einde aan het Vrijwillige Landstormkorps Luchtafweerdienst dat Delft in de meidagen van 1940 moedig verdedigde.

Bron: Trudy van der Wees, 40-45 Delft (Zwolle, 2015)

Lees ook…

Meer in deze categorie

Toen in Delft

Ga naar “Wist je dit? 5x foto’s en feitjes over het Heempark in de Delftse Hout”

Wist je dit? 5x foto’s en feitjes over het Heempark in de Delftse Hout

Ga naar “Gaaf om te zien! Dit zijn de vondsten van opgravingen aan de Kruisstaat”

Gaaf om te zien! Dit zijn de vondsten van opgravingen aan de Kruisstaat

Ga naar “Gaaf: 5 x foto’s van toen Delft nog een héél stuk kleiner was”

Gaaf: 5 x foto’s van toen Delft nog een héél stuk kleiner was

In onze gids

Ga naar “Garlic & Sambal”

Garlic & Sambal

  • Binnenwatersloot 27
  • Restaurants en horeca
  • 10:00 - 02:00

Nu geopend

Ga naar “Small Batch”

Small Batch

  • Voldersgracht 18
  • Slijterijen
  • 11:00 - 19:00

Nu geopend

Ga naar “The Sushi Palace Delft”

The Sushi Palace Delft

  • Minervaweg 12
  • Sushi restaurants
  • 13:00 - 21:30

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “Gratis Pastel de nata bij BELIEVE Food & Wines by Les Copains”

Gratis Pastel de nata bij BELIEVE Food & Wines by Les Copains

  • Believe food and wines by Les Copains
  • Geldig t/m 31 juli 2021

Topper

Ga naar “Flügel van € 26,99 voor € 19,99”

Flügel van € 26,99 voor € 19,99

  • Makro
  • Geldig t/m 22 juni 2021
Ga naar “10% extra korting op alle proefpakketten”

10% extra korting op alle proefpakketten

  • Aware Pet Products
  • Geldig t/m 6 juli 2021

Topper

Ga naar “Alle Heteluchtfriteuses 20% korting”

Alle Heteluchtfriteuses 20% korting

  • Blokker
  • Geldig t/m 20 juni 2021
Ga naar “Showroom Sale Pullman Boxsprings”

Showroom Sale Pullman Boxsprings

  • Dutch Dream Delft
  • Geldig t/m 31 juli 2021

Topper

Vacatures

Ga naar “Vrijwilligers gezocht bij Royal Delft”

Vrijwilligers gezocht bij Royal Delft

  • Royal Delft
  • Vrijwillig

Topper

Ga naar “Audicien”

Audicien

  • Van der Leeuw Optiek
  • Parttime

Topper

Ga naar “Optometrist”

Optometrist

  • Van der Leeuw Optiek
  • Parttime

Topper

Ga naar “Verkoopmedewerk(st)er zaterdag”

Verkoopmedewerk(st)er zaterdag

  • Slagerij Leo van Vliet Delft
  • Parttime
slagerij leo van vliet

Topper

Ga naar “Ervaren opticien (+/- 24 uur)”

Ervaren opticien (+/- 24 uur)

  • Van der Leeuw Optiek
  • Fulltime

Topper

Agenda

Ga naar “Outletmarkt Delft voor de Helft”

Outletmarkt Delft voor de Helft

  • 25 september 2021
Ga naar “Delft Chamber Music Festival 2021”

Delft Chamber Music Festival 2021

  • 22 juli 2021
Delft Chamber Music Festival
Ga naar “Kamermuziekconcert Oude Kerk Delft”

Kamermuziekconcert Oude Kerk Delft

  • 5 augustus 2021
Ga naar “Klimaatbingo Delft”

Klimaatbingo Delft

  • 015 Duurzaam
  • 18 mei 2021
Ga naar “Expositie bij Kadmium: Verstilling”

Expositie bij Kadmium: Verstilling

  • 11 maart 2021