10 x bijzondere feiten over Delft tijdens de Tweede Wereldoorlog

Duitse tanks op de Markt

Op 4 mei herdenken we in heel Nederland de slachtoffers die zijn omgekomen in oorlogsgebieden. Een van de oorlogen waarin veel Delftse slachtoffers zijn gevallen is de Tweede Wereldoorlog. Hoe ging het er tijdens de oorlog eigenlijk aan toe in Delft? We zetten tien bijzondere, droevige maar ook soms mooie weetjes voor je op een rij:

Door Iris Olsthoorn

1. Delft kreeg er meteen van langs

Op 10 mei 1940 viel Duitsland voor het eerst Nederland binnen. Voor sommige Nederlandse steden duurde het nog een paar dagen voordat de chaos los brak, maar Delft kreeg er meteen al flink van langs: vliegveld Ypenburg werd om vier uur ’s ochtends gebombardeerd. In de dagen erna hebben veel Joden geprobeerd Nederland te ontvluchten, met wisselende resultaten. Voordat de oorlog uitbrak, woonden er trouwens niet zo veel Joodse mensen in Delft: maar 165 om precies te zijn. Veel minder dan bijvoorbeeld in Den Haag, waar er bijna 17 duizend woonden.

2. In Delft waren 120 plekken verboden voor Joden

In 1941 begonnen de Duitse bezetters in Nederland de Joden steeds meer te isoleren van de maatschappij. In december van dat jaar waren er maar liefst 120 locaties in Delft waar Joden niet meer welkom waren. Cafés en restaurants, hotels, bioscopen, lezingen, het zwembad, de openbare bibliotheek en andere openbaren gebouwen waren voor een deel van de Delftenaren plots verboden terrein geworden.

3. Aan de Ruys de Beerenbrouckstraat lag het hoofdkwartier van de Duitse bezetter

Aan de Ruys de Beerenbrouckstraat staat een vrijstaand woonhuis met een lugubere geschiedenis. Tegenwoordig wordt ‘Villa Solheim’ bewoond door zo’n vierentwintig studenten, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog was dit het hoofdkwartier van de Duitse bezetter in Delft en omstreken. Andere gebouwen in Delft speelden ook een belangrijke rol. Daarover lees je hier meer:

  • Deze gebouwen in Delft speelden een belangrijke rol in WOII

    Op 4 mei herdenken we op verschillende plekken in Delft de slachtoffers die zijn omgekomen in oorlogsgebieden. Een deel van...

    Villa Solheim

4. De TU werd door de Duitse bezetters gesloten

Op 22 november 1940 werd door de Duitsers aangekondigd dat alle Joodse hoogleraren ontslagen werden. Op 23 november kwamen 500 studenten samen om bij wijze van demonstratie en als steunbetuiging het ‘laatste’ college van Joodse professor Josephus Jitta bij te wonen. Het college ging uiteindelijk niet door. Op 25 en 26 november besloten de studenten te staken vanwege Jitta’s ontslag, door massaal weg te blijven van college. De Duitsers waren woedend en sloten de universiteit. Studenten werd verboden om zich in te schrijven bij andere scholen. Pas in het voorjaar van 1941 werd de TH (de voorloper van de TU) weer geopend.

5. Er ontstond zelfs een heus studentenverzet

Delftse studenten van de Technische Hogeschool waren echte strijders. De sluiting van de TH was door de Duitsers bedoeld om de studenten uit elkaar te drijven, maar het had juist het tegenovergestelde effect. Op studentenverenigingen kwamen de studenten samen om zich te verzetten tegen het regime van de Duitsers. Ze hadden het niet makkelijk: op 18 december 1940 werd studentensociëteit Phoenix binnen gevallen, DSC werd opgeheven en er werden verschillende studenten gearresteerd. Sommigen zijn in concentratiekampen om het leven gekomen. Een van hen was Frans van Hasselt, naar wie het Van Hasseltplein in Delft is vernoemd.

6. Delft had zijn eigen Achterhuis

Wist je dat in Delft ook een Achterhuis verstopt zat? Op de Tak van Poortvlietstraat nummer 20 hadden Delftenaren Arie en Evy een geheime ruimte achter een boekenkast gebouwd. Er zaten zo’n elf Joden ondergedoken en ze hebben het allemaal overleefd. Het huis wordt tegenwoordig ‘gewoon’ bewoond. In dit artikel lees je er meer over. 

7. Eten was ook in Delft erg schaars

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was voedsel zoals in veel plaatsen schaars. De 101-jarige Mies maakte het zelf mee en vertelde het onlangs in een interview aan ons: “Ik fietste naar de omgeving waar nu Lelystad ligt, omdat iemand mij had getipt dat daar genoeg te eten was. Vaak verbleef ik een week ergens en at mijn buikje vol. De scheermesjes, shampoo en zeepjes uit de kapsalon van mijn ouders, ruilde ik om voor eten om mee terug te nemen naar Delft.”

  • Delftenaar Mies is 101 en maakte de oorlog mee: ‘Mijn leven bestond vooral uit eten zoeken’

    "Ik eet elke dag een eitje. Als mensen zeggen dat het niet goed voor je is, antwoord ik heel simpel:...

8. Delft werd pas bevrijd op 8 mei

We kennen en vieren 5 mei natuurlijk allemaal als de Dag van de Vrijheid. Maar wist je dat Delft pas op 8 mei bevrijd werd? Ook na de capitulatie van Duitsland waren er in het westen van Nederland nog steeds Duitse soldaten die ‘de orde’ hier wilden handhaven. Op 8 mei 1945 kwamen de Canadese soldaten in Delft en werd onze stad daadwerkelijk bevrijd.

9. De overlevingscijfers van Delft liggen hoger dan gemiddeld

Natuurlijk is elk oorlogsslachtoffer er één te veel. Maar het overlevingscijfer van Joden ligt in Delft flink wat hoger dan in de rest van Nederland: gemiddeld overleefde slechts 25% van de Nederlandse Joden de Tweede Wereldoorlog, tegenover 42% van de Joodse bevolking van Delft. WikiDelft heeft een lijst met alle Joodse slachtoffers die in Delft zijn geboren, hebben gewoond of hier ondergedoken zaten.

Bron: WikiDelft.nl

10. In Delft staan verschillende monumenten

De Oude Kerk heeft een glas-in-lood ‘Gedenkraam der Bevrijding’, het is aangebracht bij de restauratie in 1956. Op de Nieuwe Plantage in de buurt van het Koningsplein en voor de Delftse Daltonschool staan verzetsmonumenten. Op het kantoor van Rijkswaterstaat aan de Derde Werelddreef is een plaquette aangebracht. Bij het Sint Agathaplein is een Indië-monument, voor alle slachtoffers die na 1945 vielen in Nederlands-Indië.

Lees ook:

Meer in deze categorie

Toen in Delft

Ga naar “Huh? Vloog er in 1980 echt een UFO boven Delft?”

Huh? Vloog er in 1980 echt een UFO boven Delft?

De UFO van Theo Jansen in Delft
Ga naar “Deze oude winkels uit de Hoven missen jullie nog steeds”

Deze oude winkels uit de Hoven missen jullie nog steeds

Ga naar “Opvallend! 5 x opmerkelijke gevelteksten op en om de Markt”

Opvallend! 5 x opmerkelijke gevelteksten op en om de Markt

In onze gids

Ga naar “Jans Delft”

Jans Delft

  • Brabantse Turfmarkt 87
  • Lunch
  • Gesloten
    4,5
    (458)
4,5
(458)

Aanbiedingen

Ga naar “Satisfyer. Keuze uit het hele assortiment van € 19,95 voor € 9,98”

Satisfyer. Keuze uit het hele assortiment van € 19,95 voor € 9,98

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 11 december 2022
Ga naar “Onesie € 12,99”

Onesie € 12,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 11 december 2022
Ga naar “Catrice Giftbox van € 31,99 voor € 14,99”

Catrice Giftbox van € 31,99 voor € 14,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 11 december 2022
Ga naar “Jan van Haasteren puzzel € 9,99”

Jan van Haasteren puzzel € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 11 december 2022
Ga naar “True Spirit trui** € 9,99”

True Spirit trui** € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 11 december 2022

Vacatures

Ga naar “Chef de partie bij De Centrale”

Chef de partie bij De Centrale

  • De Centrale
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Algemeen administratief medewerker”

Algemeen administratief medewerker

  • Randstad
  • Parttime
Ga naar “R&D engineer aerospace – Delft”

R&D engineer aerospace – Delft

  • Continu Professionals
  • Fulltime
Ga naar “Laboratorium Assistent Planten”

Laboratorium Assistent Planten

  • Oxford Global Resources
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Servicemonteur Grondverzetmachines”

Servicemonteur Grondverzetmachines

  • Young Engineering
  • Fulltime/Parttime

Agenda

Ga naar “Concert KerstmiX”

Concert KerstmiX

  • Nieuw Kamer Koor Delft
  • 17 december 2022

Topper

Ga naar “Lichtjesavond Delft”

Lichtjesavond Delft

  • 13 december 2022
Lichtjesavond 2022 Delft
Ga naar “Doe je mee met het Jan Steen Kadootjesspel?”

Doe je mee met het Jan Steen Kadootjesspel?

  • Beleef Delft
  • T/m 27 dec
kerk-en-jan-steen-kadootjesspelkerk-en-jan-steen-kadootjesspel

Topper

Ga naar “Lichtjesmarkt in Delft”

Lichtjesmarkt in Delft

  • 13 december 2022
Ga naar “Alpha Cursus Delft”

Alpha Cursus Delft

  • T/m 16 dec