Zo komt het Bagijnhof aan zijn naam

Door Michiel de Haan 16 december 2018

Waarschijnlijk ken je het Bagijnhof wel. Een plein met oude en nieuwere gebouwen tussen de Phoenixstraat en de Oude Delft. Het plein heeft een bijzondere geschiedenis, die je nog steeds terugziet in de naam. Want waar komt de naam Bagijnhof eigenlijk vandaan?

Het Bagijnhof heet zo omdat er vroeger begijnen woonden. De begijnen waren een katholieke leefgemeenschap van alleenstaande vrouwen. Begijnen waren geen nonnen, want ze legden geen eeuwige gelofte af. Toch waren er wel een aantal leefregels waar de vrouwen zich aan moesten houden. Zo droegen ze allemaal een grijze mantel en legden ze een kuisheidsgelofte af. Mannen waren dus niet welkom bij de begijntjes.

Alleenstaande vrouwen konden op elk moment in hun leven op het Bagijnhof komen wonen. Zowel oudere weduwes als meisjes vanaf 12 jaar waren welkom. Nieuwe bewoners woonden eerste enige tijd in een gezamenlijk conventiehuis. Na een proeftijd van anderhalf jaar mochten ze een huisje kopen of huren. De begijnen vulden hun dag met werkzaamheden zoals spinnen, weven en lesgeven aan meisjes. Daarnaast moesten ze veel bidden en gingen ze vaak naar de kerk.

De geschiedenis van het Delftse Bagijnhof

Het beeld van Stalpaert van der Wielen Foto: M.M. Minderhoud op wikipedia

Het Delftse Bagijnhof werd gesticht in de middeleeuwen. De oudste verwijzing naar het hof dateert uit 1271. Waarschijnlijk is het hof gesticht door Maria van der Made, wiens broer Bartholomeus de Oude Kerk stichtte. In het begin woonden de Delftse begijnen in een huis aan de Oude Delft. Toen dit huis te klein werd, bouwden ze het hof tussen de Oude Delft en de stadsmuur (tegenwoordig de Phoenixstraat).

Met de reformatie en de Tachtigjarige oorlog veranderde de rol van het Bagijnhof. Nederland werd protestants en het katholieke geloof werd verboden. De begijnen mochten op het hof blijven wonen, maar de gemeenschap verloor allerlei privileges. In 1613 blies de priester en dichter Jan Baptist Stalpaert van der Wiele de gemeenschap nieuwe leven in. Hij organiseerde in het geheim katholieke kerkdiensten. Tegenwoordig staat zijn standbeeld midden op het Bagijnhof. Vanaf de 18e-eeuw verdween de gemeenschap van begijnen geleidelijk en kwamen er ook andere mensen op het hof wonen.

Begijnen op het Bagijnhof

Het is je misschien wel opgevallen dat de vrouwen bEgijnen heten, maar dat je bAgijnhof schrijft. Bagijn met een ‘A’ dus in plaats van een ‘E’. In andere steden zoals Amsterdam en Leiden heb je ook begijnhoven en daar schrijf je het wel met een ‘E’. Dit komt waarschijnlijk omdat beide spellingen van het woord vroeger door elkaar heen werden gebruikt. In het verleden waren er geen duidelijke spellingsregels zoals dat tegenwoordig wel zo is. De spelling van woorden verschilde per plaats. In Delft was ‘Bagijn’ gebruikelijk, dus hebben we hier een Bagijnhof.

Meer over

Toen in Delft

adv.