Delft

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Wist je dit? Het armamentarium was na WOII een gevangenis voor ‘foute’ Delftenaren

Door Iris Olsthoorn 18 oktober 2020

Momenteel wordt er al een aantal jaar geklust in het armamentarium. Er komt hier straks een hotel met restaurant en expositiezalen. Veel mensen zullen nog wel weten dat hier ooit het Legermuseum zat. Maar wist je ook dat het gebouw na WOII dienst deed als gevangenis? Historicus Ingrid van der Vlis schreef er een bevrijdingsbulletin over voor Erfgoed Delft. Er gebeurden behoorlijk wat intrigerende dingen in deze gevangenis.

Na de oorlog vond in Nederland een ‘zuivering’ plaats: iedereen die sympathiseerde of meewerkte met de Duitsers, werd opgepakt. In mei 1945 werd het gebouw in gebruik genomen als gevangenis voor mannen en vrouwen die nog op berechting wachten. Sommige van hen waren Delftenaren, maar de meesten kwamen uit andere plaatsen in Nederland.

‘Keurige minisamenleving’

Wanneer de eerste gevangenen aankomen in het pand, is het een kale boel met één wc en één kraan. Daar komt snel verandering in, want de gevangenen helpen mee om het complex op te knappen. In september, als er inmiddels 1100 gevangenen in het armamentarium zitten, heeft de gevangenis 40 kranen, een scheersalon, timmerwinkel, ziekenzaal en zelfs een lokaal dat dienst doet als kerkje. De gevangenis is een ‘keurige minisamenleving’.

Tekst loopt door onder de foto

Meubilair ontbreekt nog als de eerste gevangenen in mei 1945 worden binnengebracht, foto Filmdienst Binnenlandse Strijdkrachten Delft. (NIOD)

Een dode, ontsnappingen en affaires

Toch duurt het niet lang voordat er onrust ontstaat. Wanneer een bewaker een onbedoeld raak waarschuwingsschot lost en daarbij een 18-jarige gevangene overlijdt, breekt het los. Verschillende gevangene proberen te ontsnappen, sommigen slagen daarin. Er is veel kritiek vanuit de Delftse Media én angst vanuit de binnenstadbewoners. Als klap op de vuurpijl duiken er ook nog geruchten op over affaires tussen vrouwelijke gevangene en mannelijke bewakers. Er wordt besloten om de mannelijke gevangene (die steeds proberen te ontsnappen) over te brengen naar Kamp Duindorp in Den Haag. Op 1 oktober 1945 vertrekken alle mannen uit het armamentarium en wordt het een vrouwengevangenis. Hoewel de zuivering in 1947 op zijn einde liep, bleef het armamentarium nog tot 1948 in gebruik als gevangenis.

Dit artikel is gemaakt in samenwerking met Erfgoed Delft. Meer bevrijdingsbulletins lees je hier. 

kroos in gracht oude legermuseum

Zo gaat het oude legermuseum er straks uitzien

De plannen voor het arsenaal krijgen steeds meer vorm. Daar horen tekeningen van het gebouw bij met ...
legermuseum

Binnenkijken bij het (nu nog) lege legermuseum

Ben jij als kind ook ontelbare keren in het Legermuseum geweest? Dan weet je vast nog wel hoe het ge...

Meer over

Toen in Delft

adv.