De uitvaart van koning Willem III was een fiasco: dit ging er mis

Door Michiel de Haan 21 april 2019

Dat leden van het koningshuis in Delft begraven worden, wist je vast wel. Misschien kun je je de begrafenis van bijvoorbeeld prins Claus of prinses Juliana nog wel herinneren. Maar dat waren natuurlijk niet de eerste Oranjes die hier begraven werden. In 1890 werd koning Willem III bijgezet in de grafkelder van de Nieuwe Kerk. Dat verliep alles behalve vlekkeloos.

Toen koning Willem III op 23 november 1890 overleed, was hij weinig geliefd. Door zijn lompe gedrag had hij de bijnaam Koning Gorilla gekregen. Toch was zijn begrafenis een bijzondere gebeurtenis die veel publiek trok. Dit blijkt wel uit de advertenties die begin december in de Delftse Courant stonden. Verschillenden Delftenaren verhuurden plekken op houten tribunes met uitzicht op de begrafenisstoet. Voor twee gulden kon je een plekje huren op ‘het mooiste punt van de Markt’. Deze tribunes waren niet de meest veilige bouwwerken. Op de Rijswijkseweg in Den Haag raakten tientallen mensen gewond toen een tribune instortte. Maar dit was lang niet het enige dat fout ging…

Zakkenrollers

Op 4 december, de dag van de begrafenis, was het zo koud dat sommige toeschouwers er een bevroren neus aan overhielden. Toch weerhield dit zakkenrollers er niet van om zich tussen het publiek te mengen. In de Delftsche Courant stond een paar dagen later een lijst van dingen die gestolen waren, zoals kettingen, zakhorloges en portemonnees. Eén zakkenroller was minder succesvol want zo meldt de krant:

Op bet Oude Delft stonden enige personen [de begrafenisstoet] af te wachten, toen te midden van het gedrang iemand langs hen heen schoof en schijnbaar toevallig bij een der heren een knoop van diens overjas losmaakte. (…) eensklaps voelde de persoon wiens jas was losgemaakt, een hand tussen zijn bovenkleding. Daar stond de zakkenroller voor hem die het waarschijnlijk op zijn horloge had gemunt. Een wel gerichte stomp op diens neus deed hem zijn voornemen prijs geven terwijl hij weer even snel als hij gekomen was tussen de opdringende massa verdween. (Delftsche Courant, 7 december 1890).

Smartenkreet

De rouwstoet vertrekt uit Den Haag

Niet alleen voor het publiek was de begrafenis afzien. Ook voor de aanwezige royals ging er van alles mis. Een lange begrafenisstoet moest vanaf Paleis Noordeinde in Den Haag naar de Nieuwe Kerk in Delft rijden. Bij het inladen van de rouwkoets bleek dat de kist te zwaar was voor de dragers. Daarom sleepten ze de kist over de grond, wat een geluid gaf dat volgens een aanwezige ‘leek op een smartenkreet.’ Daarnaast waren er te weinig koetsen voor de vele buitenlandse prinsen die aanwezig waren. Grootvorst Alexis van Rusland kreeg zelfs een driftbui toen hij zijn koets moest delen met drie andere prinsen.

Wilhelmina was er niet bij

Door allerlei problemen onderweg, kwam een deel van de rouwstoet veel te laat aan bij de Nieuwe Kerk. Hierdoor was de uitvaartdienst al bezig toen de laatste gasten de kerk binnen stommelden. De toen tien jarige prinses Wilhelmina was afwezig bij de begrafenis van haar vader, omdat ze aan migraine leed. Toch maakte de vele fouten indruk op haar. Voor latere Oranje-begrafenissen stelde ze strakke regels op, zodat een koninklijke uitvaart nooit meer zo oneerbiedig kon verlopen.

Lees ook:

Dit gebeurde er toen de toren van de Nieuwe Kerk in brand stond

Vet! 7 x oude luchtfoto’s van toen Delft er nog heel anders uit zag

Zoek de verschillen: 5 x plekken in Delft van toen en nu

Meer over

Toen in Delft

adv.