3 bijzondere feitjes over Delft in de Eerste Wereldoorlog

Door Michiel de Haan 18 november 2018

Op 11 november was het precies honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog eindigde. In Nederland werd niet gevochten tijdens deze oorlog, want Nederland was neutraal. Toch merkten we hier wel de gevolgen van de oorlog. Ook in Delft. Wij zetten drie feitjes over Delft tijdens WOI voor je op een rij.

<< < Pagina 1 / 3 >
⟵ swipe swipe ⟶

Er kwamen 1300 Belgische vluchtelingen naar Delft

Begin augustus 1914 viel het Duitse leger België binnen. Veel Belgische burgers sloegen op de vlucht. Eerst vertrokken ze naar Antwerpen, maar in oktober dreigden de Duitsers die stad met artillerie te bombarderen. Toen vluchtten ruim een miljoen Belgen naar het neutrale Nederland. Hier werden ze opgevangen in allerlei steden, waaronder Delft.

In totaal kwamen er ruim 1300 Belgische vluchtelingen naar Delft. Er werd een speciale commissie opgericht om de opvang te regelen. De Belgen werden ondergebracht in scholen, de Technische Hogeschool, een gebouw van de Gist- en Spiritusfabriek en bij Delftenaren thuis. Daarnaast regelde de commissie andere dingen zoals eten, kleding en zelfs een schooltje voor de kinderen.

De Belgische vluchtelingen bleven ongeveer een half jaar in Delft. Toen konden de meesten weer terug naar Antwerpen, dat inmiddels door de Duitsers bezet was. Degene die niet terug naar België konden, vertrokken naar speciale kampen op de Veluwe. Sommige Delftenaren vonden het best jammer dat de Belgen weer vertrokken. Ze hadden ze graag nog wat langer willen helpen.

Dit stukje is gebaseerd op een artikel van Fleur van Mulbregt in het tijdschrift Delf uit najaar 2014.

De oorlog was in Delft te zien op het witte doek

Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, werd ook het Nederlandse leger gemobiliseerd. Het leger was paraat om duidelijk te maken dat Nederland zijn neutraliteit wilde verdedigen. Ook veel Delftse mannen en jongens werden opgeroepen. Deze soldaten vertrokken naar plekken dichter bij de grens. Gelukkig hoefden ze nooit te vechten, in tegenstelling tot jongens uit bijvoorbeeld Frankrijk, Engeland of Duitsland.

De loopgravenoorlog op het west- en oostfront was verschrikkelijk. Delftenaren waren er niet bij, maar dankzij de kranten wisten ze wel wat er gebeurde. In de Delftsche Courant en andere kranten stonden dagelijks berichten over de gevechten aan het front. De loopgravenoorlog van Frankrijk en Engeland tegen Duitsland zat lange tijd zo vast, dat er over elk veroverd dorpje meerdere berichten verschenen.

In 1916 zagen Delftenaren voor het eerste bewegende beelden van de oorlog. Het Engelse leger had een propagandafilm gemaakt over hun grote offensief bij de rivier de Somme. Deze film toonde natuurlijk alleen hun successen en niet de grote verliezen die ze leden. Toch waren Nederlanders onder de indruk van deze film. Op 21 en 23 november draaide de film in de Delftse Doelenbioscoop. Met deze advertentie werd de film in de Delftsche Courant aangekondigd.

Delftenaren haalden eten op de bon

Veel mensen weten wel dat Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog honger leden, maar wist je dat dat in de Eerste Wereldoorlog ook zo was? Doordat Nederland zat ingeklemd tussen strijdende landen, konden ze maar weinig eten importeren. Om Duitsland en Engeland tevreden te houden, moesten ze zelfs voedsel exporteren. Daarom was er te weinig eten voor de Nederlandse burgers en ging het beschikbare voedsel op de bon.

Ook Delftenaren moesten vanaf 1916 bonnen knippen. Op deze bonnen stond hoeveel je van een product mocht kopen. Door de jaren heen, gingen steeds meer etenswaren op de bon zoals brood, vlees, melk en groenten. Het Delftse Levensmiddelenbureau zag toe op de verdeling van het eten. In de krant verschenen regelmatig berichten van dit bureau, waarin stond hoeveel eten er beschikbaar was. Hiernaast zie je een voorbeeldje uit november 1918.

Doordat er maar weinig voedsel beschikbaar was, werden etenswaren ook steeds duurder. Arme mensen konden daardoor niet genoeg te eten kopen. Daarom besloot de gemeenteraad in augustus 1917 om een centrale keuken op te richten. Bij deze keuken aan de Schoolstraat konden mensen dagelijks een warme maaltijd halen. Deze maaltijd mochten ze ter plekken opeten of mee naar huis nemen.

<< < Pagina 1 / 3 >
⟵ swipe swipe ⟶

Meer over

Toen in Delft

adv.