Delftse mysteries: Hoe is lichtjesavond eigenlijk ontstaan?

Door Iris Olsthoorn 1 december 2018

We kijken er met z’n allen weer naar uit: over een paar weken is het Lichtjesavond. Delft is inmiddels niet meer zonder voor te stellen, dat blijkt alleen al uit de veertigduizend bezoekers die er op afkomen. Maar hoe is Lichtjesavond in Delft eigenlijk ontstaan? En wat is eigenlijk de betekenis van zo’n lichtjesfeest?

Aan wie kan je zo’n vraag beter stellen dan aan een van de oprichters: Herman Weyers. “Samen met onder andere Jan van Dalen en Joost Verhoeff hebben wij in 1998 de eerste Lichtjesavond georganiseerd. ’s Zomers was er altijd heel veel te doen in Delft wat betreft festivals en activiteiten, maar in de winter viel dat tegen. We hebben toen De Donkere Dagen van Delft in het leven geroepen, met Lichtjesavond als aftrap.”

Kerstboom als middelpunt

De kerstboom stond al langer op de markt, ook toen Lichtjesavond nog niet bestond. “Elk jaar stond de kerstboom precies in het midden – althans, het midden als je bedenkt dat er toen nog een grote parkeerplaats was. Het aansteken van de lichtjes was al veel langer een traditie in Delft, maar toen kwamen er maar honderd mensen kijken”, vertelt Herman.

lichtjesavond-delft-7
Op lichtjesavond zijn er naast een grote kerstboom veel optredens

Na negentien jaar staat de kerstboom nog steeds in het figuurlijke middelpunt, met het ontsteken van de lichtjes als hoogtepunt van de avond.

Groei

Tijdens de eerste jaren van lichtjesavond bestond het feest vooral uit de kerstmarkt met houten huisjes. De activiteiten vonden vooral plaats op de Markt en in het noordelijke winkelgebied. Later breidde het gebied zich uit tot de Burgwal, en nog wat later werden ook de Veste en de Zuidpoort erbij betrokken.  Ook de kerstboom groeide met de jaren een beetje mee: “De eerste jaren stond de kerstboom nog op een kar zodat hij weggereden kon worden. Hij was toen 6 meter hoog en werd nog wel eens gestolen. Inmiddels is de boom nu elk jaar ongeveer 16 meter hoog. Dit is ook wel het maximale wat voor ons haalbaar is qua grootte en geld.”

De symboliek van de lichtjes

In Delft hebben we Lichtjesavond, maar het aansteken van lichtjes in de winter is eigenlijk overal ter wereld een traditie. In verschillende culturen is het gewoonte om licht te ontsteken om de duisternis te verdrijven. Stadsfilosoof Hubertus Bahorie vertelde eerder al over de oorspronkelijke sociale functie van lichtjesfeesten:  “Vroeger, in de wintermaanden, zaten mensen maandenlang op elkaar, schuilend tegen de elementen. Een feest met vreugdevuren was dan zeer welkom om de lange winter door te komen.”

“Het vuur was een metafoor voor lichtpuntjes in moeilijke tijden. Júist het idee van licht kan ons helpen onszelf te verheffen, om compassie te laten ontstaan in plaats van irritatie.” De stadsfilosoof drukt daarom op het hart om ook met Lichtjesavond aan die symbolische betekenis te denken: “Als er in de drukte iemand op je tenen gaat staan, probeer dan vanuit compassie en respectvol te reageren. Je zult zien: dan gebeurt er op zo’n avond iets heel anders. We worden weer een gemeenschap. Dat is de werkelijke waarde van een lichtjesfeest.”

Meer over Lichtjesavond

lichtjesavond 2017

Praktische dingen die je moet weten voor Lichtjesavond 2018

Het is ein-de-lijk zover: Lichtjesavond 2018 op dinsdag 11 december. Wij vertellen je alles wat je m...
lichtjesavond delft donkere dagen kerstmarkt kerst ontstaan

Dit wordt het weer tijdens Lichtjesavond 2018

Lichtjesavond 2018 komt er bijna aan en we willen natuurlijk allemaal weten of we onze kerstmuts uit...
lichtjesavond delft 2016

Say what! Deze bekende mannengroep treedt op tijdens Lichtjesavond

Lichtjesavond in Delft is sowieso een jaarlijks hoogtepuntje met al zijn optredens, kerstkoortjes en...

adv.