Delftse mysteries: Werden er vroeger heksen gewogen in de Waag van Delft?

Door Iris Olsthoorn 13 april 2019

Eeuwenlang geloofden veel mensen in het bestaan van heksen. Ze waren overtuigd dat heksen met hun magische krachten de oogst konden laten mislukken, zichzelf in een dier konden veranderen of zelfs iemand konden doden met een vloek. Om te bewijzen dat iemand een heks was, werden ze gewogen met een waag. Maar nu vroegen wij ons af: werden er in de Delftse Waag ook heksen gewogen?

Kun jij je dit voorstellen? De angst voor heksen was zo groot, dat er mensen vervolgd werden voor de meest uiteenlopende redenen. Ging je man vreemd? Dan was hij vast behekst door de buurvrouw. Oogst mislukt? Brrr…dat kwam vast door tovenarij. Vermeende heksen werden op gruwelijke manieren gemarteld. En kon je niet bewijzen dat je geen heks was? Dan had je pech want dan belandde je op de brandstapel. Geen prettige manier om aan je eind te komen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

gouda waag heksen
© Publiek Domein

Heksenvervolging in Nederland

Ook in Nederland was de angst voor heksen groot. De eerste heksenverbranding was rond 1500 in Gelderland. De laatste officiële heksenprocessen in Nederland waren rond 1610, al werd de laatste heks in 1674 in Limburg nog veroordeeld. In andere landen in Europa gingen ze soms nog door tot 1720. Naar schatting zijn er ruim 250 ‘heksen’ verbrand in Nederland, waarvan 100 in Limburg (dat toen onder Spaans bewind stond en jongens: die Spanjaarden waren fanatiek!).

Bewijs maar eens dat je geen heks bent

waag gouda heksen
© Publiek Domein

Voor elke zucht en wind kon je dus beschuldigd worden van hekserij in de gezellige middeleeuwen. Gelukkig kreeg je nog wel een soort van proces om te kunnen bewijzen dat je onschuldig was. Om dit te kunnen bewijzen kreeg je een aantal leuke proeven, zoals de waterproef. De heks werd met gebonden voeten en handen het water in gegooid. Bleef je drijven? Gefeliciteerd, je hebt de waterproef overleefd en nu mocht je sterven op de brandstapel. Zonk je en verdronk je? Ah, shit. Maar je was wel onschuldig, dat dan weer wel.

Een andere manier om te bepalen of iemand een heks was, was door middel van wegen. Dit gebeurde in een Waag, waar normaal handelswaar zoals kaas werd gewogen. Had je een ‘normaal’ gewicht? Dan kreeg je een certificaat en mocht je gaan. Werd je te licht bevonden? Dan was je een heks. Kijk, er werd toen ook al aan body shaming gedaan.

Heksenwaag

Maar nu wil je natuurlijk weten: gebeurde dit ook in de Waag van Delft? Het antwoord is nee, hoogstwaarschijnlijk er zijn nooit heksen gewogen in de huidige Waag van Delft. De heksenvervolging was op zijn retour rond 1610 en onze huidige Waag is gebouwd in 1644. Heksenprocessen waren toen al niet meer zo populair. Daarbij werden vermeende heksen naar Oudewater gestuurd; het epicentrum van de heksenvervolgingen.

De heksenwaag van Oudewater

De Waag van Oudewater wordt wél een heksenwaag genoemd. De waag werd in 1482 gebouwd als goederenwaag. Keizer Karel V (koning van Spanje enzo.) gaf Oudewater in 1545 als enige plaats in Europa het privilege voor een eerlijk weegproces. Niemand werd er ooit als heks veroordeeld. De Heksenwaag van Oudewater is nu een museum.

Lees ook

Delftse mysteries: Wat gebeurt er met het beton van de Sebastiaansbrug?

De Sebastiaansbrug is vanaf 14 februari afgesloten en vervolgens binnen mum van tijd gesloopt. Dat l...

Delftse mysteries: Wat doet dat gigantisch grote standbeeld op de Phoenixstraat?

Sinds woensdagmiddag staat er op de Phoenixstraat ter hoogte van het Agathaplein een enorm, vreemd u...

Meer over

Mysteries

adv.