Delft

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Delftse mysteries: Wat betekenen de haan, kruis en bol bovenop de Oude en Nieuwe Kerk in Delft?

Door Carin van der Meij 4 juli 2020

Heb je weleens goed naar de torens van de Oude Kerk en Nieuwe Kerk gekeken? Helemaal op het topje kun je drie symbolen bovenop elkaar spotten: een bol, een kruis en een haan. Waarom? Dat zochten wij uit. 

Niet alleen op deze Delftse kerken, ook andere (voornamelijk protestantse) kerken in onze stad – en in de rest van het land – zijn voorzien van deze symbolen. Zo zie je ze bijvoorbeeld ook op de bijzondere torens van de Maria van Jessekerk. Sommige kerken hebben alleen een kruis en een bol, of soms alleen een haan.

Eeuwenlang gebruik

De symbolen zijn eeuwenlang in gebruik, allereerst door heidenen. In de oudheid was het gebruikelijk om ze op torens, palen, kerstbomen en Meibomen te plaatsen. De reden? Als afweermiddel, om boze geesten weg te houden. Na de kerstening (een periode waarbij heidense volken zich massaal bekeerden tot het christendom) werd een aantal heidense symbolen geïntegreerd in de christelijke cultuur, inclusief christelijk sausje. Waaronder de bol, het kruis en de haan.

De haan

De drie symbolen hebben allemaal een eigen betekenis. We beginnen bij de makkelijkste: de haan. Beter bekend als de windhaan of weerhaan. Door de haan konden Delftenaren vroeger de windrichting aflezen.

Waarom een haan? Veel mensen denken dat de haan verwijst naar de nieuwe morgen, een nieuw begin. Maar dit is slechts een deel van de uitleg. De haan zou verwijzen naar de verloochening van Jezus door zijn discipel Petrus. Nadat Petrus tot drie keer toe Jezus verraadt, kraait een haan in het Bijbelverhaal. Doordat de haan op een hoog punt staat, waar iedereen hem kan zien, zou het mensen eraan moeten herinneren dat ze trouw moeten zijn aan het geloof. Een andere christelijke theorie is dat de haan mensen behoedt voor gevaar, net als God.

Zo’n haan ziet er trouwens miniscuul uit bovenop de toren, maar het zal je verbazen hoe groot zo’n ding is. Kijk het filmpje hieronder maar eens. Dit filmpje maakten we in 2018, toen de toren van de Oude Kerk (inclusief haan) een restauratiebeurt kreeg. De haan van de Oude Kerk weegt 42 kilo.

De tekst loopt verder onder de video. 

Het kruis en de bol

Terwijl het kruis vroeger een heidens symbool was, is het nu één van de bekendste christelijke symbolen. Het kruis staat symbool voor de kern van het christelijke evangelie: Jezus stierf aan het kruis en heeft daardoor de zonden van de mensen op zich genomen.

Last but not least: de bol. Dit symbool is ook van oorsprong een heidens symbool. Met de glans van de bol wilden heidenen kwade geesten verjagen. Vroeger dacht men namelijk dat geesten bang waren voor spiegels. Leuk feitje: met precies dezelfde intentie is de oorsprong van de kerstballen ontstaan.

Waarom dit heidense symbool overgenomen is, is niet helemaal duidelijk. Sommige christenen symboliseren de bol met een appel, die voor de zondeval staat. Het gaat dan om de appel die Adam en Eva aten in het paradijs, waardoor ze in zonden vervielen.

De volgorde

Overigens is de volgorde van de bol, het kruis en de haan niet toevallig. De appel als zondeval, het kruis voor de verzoening van God via Jezus en de haan voor het nieuwe begin vormen samen de kern van de christelijke gedachte.

Spot de symbolen

Niet iedere kerktoren heeft een bol, kruis en haan op de top staan. Bij sommige kerken spot je maar één van deze symbolen, of juist iets heel anders. De Raamstraatkerk heeft bijvoorbeeld alleen een kruis. Voor je volgende wandeling door Delft: vergeet niet naar de symbolen te kijken.

Bron: Historiek, Stadsgids030

Lees ook

oude-kerk-delft

Er is één leeg graf in de Oude Kerk en dit is waarom

In de Oude Kerk liggen heel wat beroemde Delftenaren begraven zoals Johannes Vermeer en Anthoni van ...
nieuwe-kerk-delft-aanbiedingen-gracht

5 x bijzondere dingen die je nog niet wist over de Nieuwe Kerk

Willem van Oranje's graf is er te vinden, veel leden van het Koninklijk Huis worden en bijgezet en v...

Delftse mysteries: Waarom moest er eigenlijk een Nieuwe Kerk komen?

In Delft hebben we een Oude Kerk en een Nieuwe Kerk. Uit de namen is makkelijk op te maken dat de Ou...
bernhard begrafenis nieuwe kerk

Delftse Mysteries: wie heeft de sleutel van de grafkelder in de Nieuwe Kerk?

De grafkelder van de Nieuwe Kerk is één van de meest mysterieuze ruimtes van Delft. Bijna niemand is...

Meer over

Mysteries

adv.