Advertentie wordt geladen…

Delftse mysteries: Wat betekenen de haan, kruis en bol bovenop de Oude en Nieuwe Kerk in Delft?

Foto: Luc van Koelen

Heb je weleens goed naar de torens van de Oude Kerk en Nieuwe Kerk gekeken? Helemaal op het topje kun je drie symbolen bovenop elkaar spotten: een bol, een kruis en een haan. Waarom? Dat zochten wij uit. 

Advertentie wordt geladen…

Niet alleen op deze Delftse kerken, ook andere (voornamelijk protestantse) kerken in onze stad – en in de rest van het land – zijn voorzien van deze symbolen. Zo zie je ze bijvoorbeeld ook op de bijzondere torens van de Maria van Jessekerk. Sommige kerken hebben alleen een kruis en een bol, of soms alleen een haan.

Eeuwenlang gebruik

De symbolen zijn eeuwenlang in gebruik, allereerst door heidenen. In de oudheid was het gebruikelijk om ze op torens, palen, kerstbomen en Meibomen te plaatsen. De reden? Als afweermiddel, om boze geesten weg te houden. Na de kerstening (een periode waarbij heidense volken zich massaal bekeerden tot het christendom) werd een aantal heidense symbolen geïntegreerd in de christelijke cultuur, inclusief christelijk sausje. Waaronder de bol, het kruis en de haan.

De haan

De drie symbolen hebben allemaal een eigen betekenis. We beginnen bij de makkelijkste: de haan. Beter bekend als de windhaan of weerhaan. Door de haan konden Delftenaren vroeger de windrichting aflezen.

Waarom een haan? Veel mensen denken dat de haan verwijst naar de nieuwe morgen, een nieuw begin. Maar dit is slechts een deel van de uitleg. De haan zou verwijzen naar de verloochening van Jezus door zijn discipel Petrus. Nadat Petrus tot drie keer toe Jezus verraadt, kraait een haan in het Bijbelverhaal. Doordat de haan op een hoog punt staat, waar iedereen hem kan zien, zou het mensen eraan moeten herinneren dat ze trouw moeten zijn aan het geloof. Een andere christelijke theorie is dat de haan mensen behoedt voor gevaar, net als God.

Zo’n haan ziet er trouwens miniscuul uit bovenop de toren, maar het zal je verbazen hoe groot zo’n ding is. Kijk het filmpje hieronder maar eens. Dit filmpje maakten we in 2018, toen de toren van de Oude Kerk (inclusief haan) een restauratiebeurt kreeg. De haan van de Oude Kerk weegt 42 kilo.

De tekst loopt verder onder de video. 

Het kruis en de bol

Terwijl het kruis vroeger een heidens symbool was, is het nu één van de bekendste christelijke symbolen. Het kruis staat symbool voor de kern van het christelijke evangelie: Jezus stierf aan het kruis en heeft daardoor de zonden van de mensen op zich genomen.

Last but not least: de bol. Dit symbool is ook van oorsprong een heidens symbool. Met de glans van de bol wilden heidenen kwade geesten verjagen. Vroeger dacht men namelijk dat geesten bang waren voor spiegels. Leuk feitje: met precies dezelfde intentie is de oorsprong van de kerstballen ontstaan.

Waarom dit heidense symbool overgenomen is, is niet helemaal duidelijk. Sommige christenen symboliseren de bol met een appel, die voor de zondeval staat. Het gaat dan om de appel die Adam en Eva aten in het paradijs, waardoor ze in zonden vervielen.

De volgorde

Overigens is de volgorde van de bol, het kruis en de haan niet toevallig. De appel als zondeval, het kruis voor de verzoening van God via Jezus en de haan voor het nieuwe begin vormen samen de kern van de christelijke gedachte.

Spot de symbolen

Niet iedere kerktoren heeft een bol, kruis en haan op de top staan. Bij sommige kerken spot je maar één van deze symbolen, of juist iets heel anders. De Raamstraatkerk heeft bijvoorbeeld alleen een kruis. Voor je volgende wandeling door Delft: vergeet niet naar de symbolen te kijken.

Bron: Historiek, Stadsgids030

Lees ook

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Hiervoor dienen die mysterieuze zwarte haken boven de Voldersgracht”

Hiervoor dienen die mysterieuze zwarte haken boven de Voldersgracht

Ga naar “De klokken van de Oude en Nieuwe Kerk luiden al een paar dagen niet; dit is waarom”

De klokken van de Oude en Nieuwe Kerk luiden al een paar dagen niet; dit is waarom

Ga naar “Mysterie opgelost: hiervoor dienen die blauwe strepen op de stoep”

Mysterie opgelost: hiervoor dienen die blauwe strepen op de stoep

In onze gids

Ga naar “Garlic & Sambal”

Garlic & Sambal

  • Binnenwatersloot 27
  • Restaurants en horeca
  • 10:00 - 02:00

Nu geopend

Ga naar “Tonkotsu Ramen NIKKOU”

Tonkotsu Ramen NIKKOU

  • Molslaan 16B
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Jack of Dice”

Jack of Dice

  • Staalweg 1, kamer 302
  • Speelgoedwinkels
  • Gesloten

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Bekijk de 100 meest populaire gordijnen gratis gemaakt, vanaf € 8,00”

Bekijk de 100 meest populaire gordijnen gratis gemaakt, vanaf € 8,00

  • Kwantum
  • Geldig t/m 8 augustus 2021
Ga naar “Jaloezie Ravi Zwart 50mm € 29,50”

Jaloezie Ravi Zwart 50mm € 29,50

  • Kwantum
  • Geldig t/m 8 augustus 2021
Ga naar “Swiffer alle artikelen 40% korting”

Swiffer alle artikelen 40% korting

  • Blokker
  • Geldig t/m 8 augustus 2021
Ga naar “Rolgordijn Maaike Beige van € 23 voor € 20,70”

Rolgordijn Maaike Beige van € 23 voor € 20,70

  • Kwantum
  • Geldig t/m 8 augustus 2021
Ga naar “Uitschuifbare verticale pashouder van € 19,99 voor € 12,99”

Uitschuifbare verticale pashouder van € 19,99 voor € 12,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 8 augustus 2021

Vacatures

Ga naar “Redactiestagiair(e) bij indebuurt Delft”

Redactiestagiair(e) bij indebuurt Delft

  • Indebuurt
  • Stage

Topper

Ga naar “Technisch accountmanager”

Technisch accountmanager

  • VPInstruments
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Medewerker uitvoering informatiebeheer”

Medewerker uitvoering informatiebeheer

  • Gemeente Delft
  • Fulltime/Parttime
gemeente-delft
Ga naar “Delft Bezorger – Flink”

Delft Bezorger – Flink

  • Flink B.V.
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Medewerker Artikelbeheer”

Medewerker Artikelbeheer

  • Uw huis, Uw Wensen
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Outletmarkt Delft voor de Helft”

Outletmarkt Delft voor de Helft

  • 25 september 2021
Ga naar “Bieslanddagen 2021”

Bieslanddagen 2021

  • 4 september 2021
BieslandDagen 2017
Ga naar “OWee 2021”

OWee 2021

  • 15 augustus 2021
owee 2019 datum
Ga naar “Intermezzo”

Intermezzo

  • 15 juli 2021
Ga naar “Kunstexpositie bij De Centrale”

Kunstexpositie bij De Centrale

  • 23 mei 2021