Delftse mysteries: Waarom zitten de kogelgaten van Willem zo laag?

Door Iris Olsthoorn 10 juli 2018

Je hebt ze als echte Delftenaar natuurlijk al duizenden keren bekeken (en misschien zelfs nog wel je vingers stiekem ingestopt): de kogelgaten van Willem van Oranje. Het is algemeen bekend dat mensen vroeger een stukje kleiner waren dan wij nu, maar die gaten van Willem zitten wel heel erg laag. Hoe zit dat? 

De moord

Over de dood van Willem van Oranje gaan veel verhalen rond. Wat we in ieder geval wél zeker weten: het gebeurde op 10 juli 1584, zijn moordenaar was Balthasar Gerards en het gebeurde in het Prinsenhof. Hoe de Vader des Vaderlands precies stierf, was lang onduidelijk. Want waar stond hij nou precies? Zijn die kogelgaten wel echt? Zitten ze niet veel te laag? Forensisch bureau DelftTech en Museum het Prinsenhof onderzochten het een paar jaar geleden uitgebreid.

Zo ging het dus nietwillem van oranje kogelgaten

Een lange tijd ging het verhaal dat Willem naar de trap liep, nadat hij in de Historische Zaal gedineerd zou hebben met de burgemeester van Leeuwarden. Eenmaal op de trap drukte Balthasar een pistool tegen zijn borst en schoot. Zo staat de moord dan ook op heel veel tekeningen en schilderijen afgebeeld. Maar als Willem daadwerkelijk op de trap stond en Balthasar vanaf beneden schoot, is het onmogelijk dat de kogelgaten dan zo laag zitten, concludeerde het onderzoeksteam. 

Op een oefenmuur

Om uit te vinden waarom de kogelgaten dan wel zo laag zitten, oefende het onderzoeksteam op een oefenmuur in de kelder van het Prinsenhof. Daarvoor werden een echt pistool, varkensvlees en spareribs gebruikt. Na deze CSI-achtige taferelen wisten ze het zeker: Willem kwam níet uit de Historische Zaal, maar uit het gastenvertrek en stond ook niet op de trap. Ook Balthasar stond op een hele andere plek dan eerst gedacht werd. Hij schoot dus vanuit een hele andere hoek, vanachter een pilaar. Als je daarbij optelt dat Willem best een kleintje was (ongeveer 1.55m) is het ineens een stuk logischer dat de kogelgaten zo laag zitten. Een 3D reconstructie schept duidelijkheid:

Willem ging zwijgend ten onder

De kogelgaten zijn dus echt, maar door gepeuter zijn ze door de jaren heen wel een flink stuk groter geworden. Het onderzoek bracht een eind aan een andere mythe – die over Willem’s laatste woorden. Volgens de verhalen zei hij ‘Mijn God, Mijn God, heb medelijden met mij en met dit arme volk’. Maar deze reconstructie laat zien dat Willem dwars voor zijn ribben en hart werd geschoten en daardoor opslag dood was. 

 

Meer over

Mysteries