Delftse mysteries: Waarom heeft de Maria van Jessekerk twee verschillende torens?

Door Iris Olsthoorn 19 januari 2019

Op de Burgwal, in het hartje van Delft, vind je de Maria van Jessekerk. De kerk heeft van buiten prachtige gothische bogen en van binnen zie je hoe adembenemend de glas in lood ramen zijn. Maar hoe mooi we de kerk ook vinden, er is één niet-zo-klein detail waarbij we toch wel een beetje onze wenkbrauwen optrekken. Want waarom heeft de kerk twee verschillende torens? We zochten het uit. 

Twee torens is op zichzelf al best bijzonder, want de meeste kerken hebben er gewoon één. En bij de Maria van Jessekerk zijn ze ook nog eens verschillend. De ene toren is vierkant met aan elke kant een klok, de andere toren is achthoekig en heeft allemaal kleine deurtjes in de rand van het dak.

De twee torens hebben veel te maken met het ontbreken van godsdienstvrijheid in de 16e tot de 18e eeuw. De kerk werd gebouwd tussen 1875 en 1882 en is altijd een rooms-katholieke kerk geweest. De Maria van Jessekerk (oorspronkelijk Jozefkerk) was niet de eerste kerk op de Burgwal: op exact dezelfde plek werd in 1733 een klein, vanaf de straat onzichtbaar kerkje gebouwd.

Geen vrijheid van geloof

Waarom dat kerkje onzichtbaar was? Tegenwoordig is het helemaal aan jou welk geloof je aanhangt, naar welke kerk je gaat en of je überhaupt ooit een stap in een kerk wilt zetten. Maar vroeger was dat allemaal een stuk minder makkelijk. In 1572 koos het Delftse stadsbestuur voor het protestantisme. Alle andere religies werden verboden, maar in de praktijk kwam dat er op neer dat de Lutherse kerk, doopsgezinde kerk en katholieke kerk gedoogd werden. Volgens de wet mocht het niet, maar omdat het kerkje op de Burgwal niet zichtbaar was, kneep het stadsbestuur een oogje toe. In de Papenhoek, zoals de wijk rondom de Burgwal heette, woonden toen vooral katholieken die deze kerk bezochten.

Toen alles weer mocht

Gelukkig werden de regels rondom geloofsaanhang langzamerhand steeds minder streng. In 1848 wordt de wet voor godsdienstvrijheid ingesteld en vanaf 1875 mogen kerkgemeenschappen hun eigen kerken weer bouwen. De meeste kerkgemeenschappen lieten zich dat geen twee keer zeggen: vanaf 1875 werden er in heel Nederland in een razend tempo nieuwe kerken bijgebouwd. De katholieken bouwden er op los en de kerken werden groter en imposanter. Ze hadden hun kerken immers veel te lang onzichtbaar gehouden. Zo ook op de Burgwal: Evert Margry kwam direct met een ontwerp en in 1875 werden de eerste stenen gelegd.

En zo zit het dus met de twee torens

Veel van de nieuwe katholieken kerken werden gebouwd in de neo-gothische stijl. Die stijl verwees naar de tijd vóór de protestantse Reformatie. Dat gebeurde ook bij de Maria van Jessekerk. Maar de ontwerper van de kerk verwees op nog meer manieren naar ‘de goede, oude tijd’. Juist: in de twee torens. De linker toren lijkt op de toren van de Nieuwe Kerk, de rechter toren lijkt op (je raadt het al) de Oude Kerk. Zowel de Nieuwe, als de Oude Kerk waren voor de Reformatie namelijk katholieke kerken. Het ontwerp van de torens is hier een herinnering aan.

Dus, de volgende keer dat je op de Burgwal loopt: kijk even omhoog. We zijn benieuwd of je de Nieuwe en de Oude Kerk erin herkent!

Meer over

Mysteries

adv.