Delftse mysteries: Phoenixstraat, spreek je dat nou uit als Feuniks of Foeniks?

Door Iris Olsthoorn 24 augustus 2019

De Phoenixstraat is al heel lang een belangrijke en bekende straat in Delft. In 1877 kreeg hij zijn naam, vernoemd naar de sociëteit die eraan ligt. Maar waarom zeggen we in Delft toch héél vaak Foeniksstraat, in plaats van Feuniksstraat? 

Het woord Phoenix is latijn, dus zou de ‘oe’ uitgesproken moeten worden als ‘eu’. Maar waarom doen we dat in Delft dan steevast verkeerd? Voor het oplossen van deze vraag kijken we eerst eens naar een stukje voorgeschiedenis. De Phoenixstraat is dus vernoemd naar sociëteit ‘Phoenix’ van het Delftse Studenten Corps. Deze werd in 1877 geopend. Omdat hij is ontstaan uit ‘de as’ van de voorgaande, om zeep geholpen sociëteit, kreeg hij deze naam. Een phoenix is namelijk een mythische vogel die steeds herrijst uit zijn eigen as (zoals Felix de Feniks uit Harry Potter). De gemeenteraad besloot terstond de straat aan de voorzijde van het gebouw om te dopen van Westvest naar Phoenixstraat.

phoenix
Foto: DSC

Studententraditie?

Zou de Phoenix van DSC dan misschien met de oe-toon uitgesproken worden, om een of andere, traditionele studentenreden? Salomon Brummel, oud-lid bij DSC, weet het ons te vertellen: “Nee, wij spreken de naam van onze sociëteit gewoon uit als Feuniks, zoals het hoort. Dat wordt er tijdens de kennismakingstijd zelfs al ingestampt.” Dat de straatnaam door menig Delftenaar vervormd wordt, is dus niet te danken aan de Delftse studenten.

Poeniksstraat

We schakelen de straatnamenexperts maar eens in. René Dings heeft ons al veel vaker geholpen met interessante straatnaamzaken, maar voor deze kwestie overlegt hij toch even met zijn straatnamencommisie-collega Gerrit Verhoeven. “De verklaring is dat de Delftse uitspraak er een soort ‘volkslatijn’ van heeft gemaakt. Als je geen Latijnse les hebt gehad (waar ze je netjes leren dat je de -oe- als -eu- dient uit te spreken) ligt de Delftse uitspraak best voor de hand. Sommige mensen spreken het zelfs uit als Poeniksstraat, omdat ze niet weten dat een ph als f uitgesproken wordt.” We hebben het er in dit geval dus zelf naar gemaakt. Het is niet bekend wanneer deze verbastering is ontstaan, maar hij is in ieder geval gebleven.

We hebben er trouwens best een handje van, om zelf maar iets van straatnamen te brouwen. Ook de Choorstraat wordt regelmatig met g-klank uitgesproken, terwijl dat eigenlijk niet hoort.

Dit verhaal werd eerder gepubliceerd, op 16 juni 2017.

adv.