Steven is de stadsarcheoloog van Delft: ‘We graven iets alleen op als dat echt nodig is’

De Delftse bodem zit vol geschiedenis. Onder de stad zitten overal sporen van vroegere bebouwing en gebruiksvoorwerpen van de Delftenaren van toen. Als bouwwerkzaamheden deze sporen mogelijk verstoren, komen de medewerkers van Archeologie Delft in actie om ze vast te leggen en veilig te stellen. Stadsarcheoloog Steven Jongma (44) is het gezicht van de Delftse archeologie.

Stadsarcheoloog

We spreken Steven in het kantoor van Archeologie Delft aan de Kluizenaarsbocht. Op de benedenverdieping worden vondsten onderzocht en bewaard. In het depot liggen duizenden objecten uit de Delftse bodem. Door de coronamaatregelen werken de medewerkers van Archeologie Delft nog steeds zoveel mogelijk thuis.

“We werken hier nu met zo’n 15 mensen”, vertelt Steven. “De eerste stadsarcheoloog werd in 1991 aangesteld. Hij had die titel, omdat hij de enige archeoloog in dienst van de gemeente Delft was. Nu ben ik als stadsarcheoloog degene die zorgt dat we naar buiten treden en laten zien wat we doen. We hebben ook een educatieve taak dus ik vertel graag over ons werk en onze vondsten. Tegenwoordig doen we dat samen met de afdeling monumenten en het stadsarchief onder de naam Erfgoed Delft. Hiervoor heb ik bijvoorbeeld een serie YouTube-filmpjes gemaakt waarin ik bijzondere objecten uit ons depot toon.” 

Steven legt wat uit tijdens de Nationale Archeologiedag van 2017, waar kinderen zelf scherven konden opgraven. Foto: Erfgoed Delft, Marco Zwinkels

Drie hoofdtaken

“Onze archeologen hebben drie hoofdtaken”, legt Steven uit. “Allereerst geven we de gemeente advies. Bijvoorbeeld of er op een bepaalde bouwloacatie archeologische vondsten kunnen liggen. Ten tweede doen we archeologisch onderzoek als er ergens gebouwd gaat worden. Ten derde zijn we verantwoordelijk voor het analyseren en bewaren van alle vondsten die uit de Delftse bodem komen.”

“Veel mensen denken dat archeologen alles willen opgraven, maar het beleid in Nederland is er juist op gericht om zoveel mogelijk in de bodem te laten zitten”, vertelt Steven verder. “Alleen als archeologische vondsten door bouwwerkzaamheden verstoord kunnen worden, graven wij ze op om ze veilig te stellen. Hiervoor zijn we dan al vanaf het begin bij een bouwproject betrokken. Alles wat we opgraven, moeten we ook veilig bewaren voor de toekomst. Zo kunnen volgende generaties het ook onderzoeken. Misschien komen zij met nieuwe technieken wel tot andere conclusies.”

“Anders dan mensen denken, zoeken archeologen in eerste instantie niet naar objecten maar naar sporen. We zoeken bijvoorbeeld naar fundamenten van gebouwen, afvalkuilen en beerputten. In die putten vinden we dan weer gebruiksvoorwerpen van de mensen die daar vroeger woonden. Als archeoloog ben je erop getraind om ondergrondse sporen bovengronds te herkennen. Een straatje dat in een heuvel loopt, vertelt je bijvoorbeeld dat mensen daar vroeger hun afval stortten.”

Middeleeuwen

Als kind al zocht Steven op straat naar bijzondere voorwerpen. Hij groeide op in Leeuwarden, studeerde archeologie in Amsterdam en kwam daarna in Delft terecht. “Tijdens mijn studie heb ik me gespecialiseerd in middeleeuwse archeologie. Dan is Delft wel een droomplek om terecht te komen”, vertelt Steven. “Tijdens de middeleeuwen was Delft een van de belangrijkste steden van Holland. Er zit hier zoveel middeleeuwse geschiedenis in de grond.”

Zijn meest bijzondere opgraving was voor Steven het onderzoek in het spoorzonegebied voor de aanleg van de nieuwe spoortunnel. “Dit was een unieke kans om de historische stadswal van Delft bloot te leggen. Hier hebben we veel nieuwe ontdekkingen gedaan. Zo dachten we altijd dat Delft vroeger een hoge stadsmuur had, maar het blijkt dat de stad werd beschermd door een aarden wal met daarop slechts een bescheiden muur. Ook hebben we hele mooie objecten gevonden zoals een goed bewaarde veertiende-eeuwse ridderhandschoen.”

Gerestaureerde harnashandschoen uit eind veertiende eeuw gevonden in de Spoorzone. Foto: Archeologie Delft

Nieuwe Kerk

Momenteel is Archeologie Delft bezig met opgravingen in de Nieuwe Kerk. Een ander onderzoeksbureau voert dit onderzoek uit, maar als stadsarcheoloog is Steven er nauw bij betrokken. “Ook dit is natuurlijk een unieke kans. Rijkere Delftenaren zijn eeuwenlang in de kerk begraven. Nu hebben we de mogelijkheid om een deel van deze graven te onderzoeken. Tot nu toe zijn er vooral grafkisten uit de 18de een 19de eeuw gevonden. Dit is de laatste periode dat Delftenaren in de kerk begraven werden. Oudere graven zijn waarschijnlijk vroeger al geruimd, maar misschien liggen er nog een aantal in diepere lagen.”

“Wat veel mensen niet weten, is dat je ook op de Markt over duizenden graven loopt”, vertelt Steven verder. “Uit eerder onderzoek weten we dat het grafveld voor de kerk tot ongeveer halverwege de Markt loopt. Als het kon, zou ik op de andere helft van het plein in de grond willen kijken. Hier was eeuwenlang markt. Waarschijnlijk liggen er honderden munten en allerlei handelswaar netjes gescheiden in verschillende lagen. Maar, dit gaat niet gebeuren want je moet als archeoloog niet voor je lol gaan graven. Als je iets niet hoeft op te graven, kun je het beter in de grond laten zitten.”

Steven bij de opgraving in de Nieuwe Kerk. Foto: Marianne Q fotografie voor Erfgoed Delft

Lees ook:

Meer in deze categorie

Delftenaar van de Week

Ga naar “Dieuwertje maakt medisch apparatuur voor Afrika: ‘Droom groots, maar begin klein’”

Dieuwertje maakt medisch apparatuur voor Afrika: ‘Droom groots, maar begin klein’

Ga naar “Mira en Angelique organiseren cleanups in Delft: ‘Fietsen, verkeersborden, oude kleding, we vinden van alles’”

Mira en Angelique organiseren cleanups in Delft: ‘Fietsen, verkeersborden, oude kleding, we vinden van alles’

Ga naar “Goed bezig! 5 x deze Delftenaren zetten zich in voor een groenere stad”

Goed bezig! 5 x deze Delftenaren zetten zich in voor een groenere stad

In onze gids

Ga naar “The English Bakery (by De Kat op het Spek)”

The English Bakery (by De Kat op het Spek)

  • Molstraat 19a
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Ciao Express Delft”

Ciao Express Delft

  • Huyterstraat 6
  • Italiaanse restaurants
  • 16:00 - 21:45
ciao express delft3

Nu geopend

Ga naar “Restaurant Kruydt”

Restaurant Kruydt

  • Paardenmarkt 1
  • Restaurants en horeca
  • 10:00 - 22:30
restaurant kruydt delft

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “50% korting op 2e paar Varilux brillenglazen”

50% korting op 2e paar Varilux brillenglazen

  • Van der Leeuw Optiek
  • Geldig t/m 30 november 2021

Topper

Ga naar “XL-kamerplanten € 99,00”

XL-kamerplanten € 99,00

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 24 oktober 2021
Ga naar “50% korting op 2e paar Varilux brillenglazen”

50% korting op 2e paar Varilux brillenglazen

  • DIJCK2
  • Geldig t/m 30 november 2021

Topper

Ga naar “Hak potten 330-370 gram en stazakken 150-225 gram van € 7,17 voor € 3”

Hak potten 330-370 gram en stazakken 150-225 gram van € 7,17 voor € 3

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 24 oktober 2021
Ga naar “Tefal Pannen 1+2 gratis* € 39,99”

Tefal Pannen 1+2 gratis* € 39,99

  • Makro
  • Geldig t/m 26 oktober 2021

Vacatures

Ga naar “Medewerker Front office”

Medewerker Front office

  • Hampshire Hotel – Delft Centre
  • Parttime
hampshire hotel delft centre (1)

Topper

Ga naar “Weekendmedewerker Nolten”

Weekendmedewerker Nolten

  • Nolten Delft
  • Parttime

Topper

Ga naar “Logistiek medewerker”

Logistiek medewerker

  • Nolten Delft
  • Parttime

Topper

Ga naar “Medewerker bediening”

Medewerker bediening

  • Hampshire Hotel – Delft Centre
  • Parttime
ontbijten bij restaurant swing hampshire hotel delft centre

Topper

Ga naar “Zelfstandig werkend kok”

Zelfstandig werkend kok

  • Bistro Mes Amis
  • Fulltime/Parttime

Topper

Agenda

Ga naar “Vollemaanwandeling”

Vollemaanwandeling

  • Iederal
  • 19 november 2021

Topper

Ga naar “Relatieworkshop”

Relatieworkshop

  • Iederal
  • 3 november 2021

Topper

Ga naar “Gespreksdiner”

Gespreksdiner

  • Iederal
  • 18 november 2021

Topper

Ga naar “Vollemaanwandeling”

Vollemaanwandeling

  • Iederal
  • 19 november 2021

Topper

Ga naar “Geniet van 4 restaurants op 1 avond”

Geniet van 4 restaurants op 1 avond

  • 17 november 2021