John is professioneel luitbouwer: ‘Met één luit ben ik maanden bezig’

Foto: Marcel de Jong

Nederland kent slechts negen professionele luitbouwers. Eén daarvan woont in Delft, zo meldt Marcel de Jong van onze mediapartner Delftse Post. John van Gool maakt al sinds 1981 luiten en gitaren. Dit jaar viert hij dus ook nog eens een jubileum. ‘Je komt er nooit meer vanaf.’

In de kleine woonkamer staan tussen de twee stoelen en een met muziekboeken bezaaide bank een luit en twee gitaren. ‘Uiteraard zelf gebouwd’, vertelt John Van Gool. Hij pakt een van de gitaren en begint uit de losse pols een Spaanse flamenco te spelen. Hij knikt er goedkeurend bij. ‘Een mooi, warm geluid, precies zoals het hoort.’

Build your own guitar

Een opleiding voor luitbouwer is er niet, vertelt Van Gool. Hij werkte lang als ambtenaar bij de Douane. Als hobby maakte hij houten scheepsmodellen. ‘Oude zeilschepen, driemasters, heel verfijnd.’ In zijn vrije tijd gaf hij klassieke gitaarles. Op een dag vroeg één van de leerlingen hoe een gitaar eigenlijk gebouwd werd. De vraag fascineerde Van Gool. Hij ging meteen op zoek naar het antwoord. ‘Dat viel in die tijd zonder internet bepaald niet mee.’ Uiteindelijk vond hij in een muziekwinkel in Utrecht het boek: Build your own guitar. Hij las het boek en besefte dat de overstap van modelbouw naar het maken van een gitaar niet zo groot was. Hij raakte helemaal in de ban van het instrument, ging naar musea van oude instrumenten en verdiepte zich nog meer in de kenmerken van verschillende houtsoorten. Uiteindelijk bouwde hij in 1978 zijn eerste gitaar. “Een mooi moment.’

Een vergeten instrument

Drie jaar later leverde Van Gool zijn eerste luit af. In de zestiende en zeventiende eeuw was het een van de meest populaire instrumenten, vertelt hij. De luit werd geroemd om zijn verfijnde en betoverende klank – het meest volmaakte muziekinstrument, zelfs. De bouwers, spelers en componisten van luitmuziek hadden een enorm aanzien en waren op elk koninklijk hof van harte welkom. Daarna kwam de neergang en verdween het instrument in de vergetelheid. ‘Een vergeten instrument’, benadrukt Van Gool het. In de twintigste eeuw kwam de luit echter weer midden in de belangstelling te staan. Terecht, vindt Van Gool. ‘Het is een veelzijdig instrument, met veel verschillende klankkleuren. Er is ook prachtige muziek voor geschreven.’ Het bouwen van een luit is wel lastiger dan een gitaar, vertelt hij. ‘De constructie is ingewikkelder.’

Een kunstwerk

Van Gool buigt zich in zijn atelier over de Panormogitaar uit 1831 die hij aan het bouwen is. Het blad is gemaakt van dunne strookjes fijnspar van anderhalve millimeter dik. De achterkant en zijkant heeft hij gemaakt van donker rio pallisanderhout. Van Gool wijst op de roset van de gitaar. Hij heeft hem ingelegd met fraaigesneden en miniscule stukjes esdoorn, ebben en ivoor. ‘En hier, die dunne streepjes, die zijn van perenhout gemaakt.’

Loodzwaar hout

De kern van de hals van een gitaar of luit bestaat uit vurenhout. ‘Als ik daarvoor Palissander of Ebben gebruik, wordt de hals veel te zwaar.’ Hij pakt een zwart blokje uit zijn houtkast. ‘Voel, wat een gewicht, nietwaar? Ebbenhout. Het is net steen. Keihard en oersterk.’ Hij gebruikt het zware Pallissander of Ebbenhout wel om de hals te fineren. Een kunstwerk, moeten zijn instrumenten worden, vindt Van Gool. ‘Een luit bouwen is een tijdrovende bezigheid. Ik ben er maanden mee bezig. Dan wil je er toch iets moois van maken.’

Hout zelf gekloofd

Het hout heeft hij zelf in Zwitserland gekloofd en gezaagd. “Ik gebruik het hout van de Fijnspar, maar alleen van de bomen die aan de noordkant van een berghelling groeien, om en nabij de boomgrens. Die groeien langzaam omdat ze weinig warmte en voedsel krijgen. Bovendien groeien ze recht, omdat ze niet meebuigen met de zon, die is aan de noordkant namelijk niet zichtbaar.’ Daardoor krijgt de stam fijne jaarringen en lange nerven, legt Van Gool uit. ‘Dat is goed voor de resonantie en de klankkleur.’

Eén van negen luitbouwers

Van Gool is één van de slechts negen professionele luitbouwers die Nederland rijk is. Hij is vooral trots op een chitarrone die hij ooit heeft gemaakt, een luitsoort die maar liefst 1,80 meter lang is. Dat komt door de extreem lange hals van het instrument waarop extra bassnaren zijn aangebracht. Van Gool laat een film zien van een luitist die op de door hem gemaakte chitarrone speelt. “Die klank, prachtig vol, nietwaar?’

Lees ook:

Meer in deze categorie

Delftenaar van de Week

Ga naar “Van diëtiste naar banketbakker: dit is het verhaal van Annemiek (35)”

Van diëtiste naar banketbakker: dit is het verhaal van Annemiek (35)

Ga naar “Kenneth (13) mocht de Koeiendans begeleiden op zijn viool”

Kenneth (13) mocht de Koeiendans begeleiden op zijn viool

Ga naar “Eduard is teamleider ambulancezorg: ‘Het afgelopen jaar was alle hens aan dek’”

Eduard is teamleider ambulancezorg: ‘Het afgelopen jaar was alle hens aan dek’

In onze gids

Ga naar “Small Batch”

Small Batch

  • Voldersgracht 18
  • Slijterijen
  • 11:00 - 19:00

Nu geopend

Ga naar “Tis Altijd Lente”

Tis Altijd Lente

  • Nassauplein 56A
  • Bloemisten
  • 08:30 - 18:00

Nu geopend

Ga naar “&Tea Delft”

&Tea Delft

  • Brabanste Turftmarkt 45
  • Juice bars
  • 12:00 - 18:00

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “Koster Sportclub is weer open (buitenlocatie)”

Koster Sportclub is weer open (buitenlocatie)

  • Koster Sportclub
  • Geldig t/m 30 april 2021

Topper

Ga naar “Alle A-merk pints ijs van € 11,50 voor € 5,75”

Alle A-merk pints ijs van € 11,50 voor € 5,75

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 25 april 2021
Ga naar “Tefal pannenserie Healthy Chef van € 51,99 voor € 26”

Tefal pannenserie Healthy Chef van € 51,99 voor € 26

  • Blokker
  • Geldig t/m 2 mei 2021
Ga naar “alle Leifheit artikelen vanaf € 2,99”

alle Leifheit artikelen vanaf € 2,99

  • Blokker
  • Geldig t/m 2 mei 2021
Ga naar “alle Curver wasmanden en -boxen Style van € 23,99 voor € 12”

alle Curver wasmanden en -boxen Style van € 23,99 voor € 12

  • Blokker
  • Geldig t/m 2 mei 2021

Vacatures

Ga naar “Woonbegeleider gehandicaptenzorg”

Woonbegeleider gehandicaptenzorg

  • Samen Professionals
  • Fulltime
Ga naar “Orthodontie assistente”

Orthodontie assistente

  • orthospecialist
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Servicedesk Medewerker”

Servicedesk Medewerker

  • VNOM | Bemiddelaar in de techniek
  • Fulltime
Ga naar “HR-Medewerker”

HR-Medewerker

  • Krosto Techniek
  • Fulltime
Ga naar “Orderpicker Delft”

Orderpicker Delft

  • UBN Uitzendbureau
  • Fulltime/Parttime

Agenda

Ga naar “Theater Na de Dam – Wandelroute door Delft”

Theater Na de Dam – Wandelroute door Delft

  • Coöperatie De VAK, centrum voor de kunsten Delft
  • 3 mei 2021

Topper