Toen in… het Valkenberg (deel 1)

Foto: www.sportxperience-denbosch.nl

Vorig weekend vloeide het bier rijkelijk en waren de bastonen tot in de wijde omtrek te horen. In het Valkenberg werd de 23e editie van Breda Barst gehouden. Het festival is niet meer weg te denken uit ons stadspark, evenals Palm Parkies, de kindervrijmarkt op Koningsdag en… de kippen en konijnen die er rond scharrelen. Maar wat gebeurde er honderd, vierhonderd of zeshonderd jaar geleden in het Valkenberg?  

It’s all in the name    

Een hoop straatnamen in het centrum van Breda zijn vrij gemakkelijk te herleiden. De Veemarktstraat, de Vismarktstraat en de Houtmarkt bijvoorbeeld zijn allemaal directe verwijzingen naar activiteiten die er in het verre verleden plaats hebben gevonden. Laat het dan geen verrassing zijn dat ook het Valkenberg zijn naam dankt aan zijn oorsprong. Het stadspark zoals we het nu kennen was van origine namelijk een stuk bos waar valken werden gehouden die gebruikt werden voor de jacht. Valkenberg komt van ‘Valcbergh’ wat letterlijk ‘valkenhuis’ betekent. Toen Jan van Polanen in 1350 het Kasteel van Breda liet bouwen was dit bos er al. Zoals te zien is op de onderstaande plattegrond, maakte het bos nog niet direct deel uit van het stadscentrum.

Breda omstreeks 1350
Foto: www.geheugenvannederland.nl | Breda omstreeks 1350 met aan de linkerkant het kasteel, schuin daar boven stond ‘huysinghe Valkenberghe’. De twee witte kavels links daar van waren het bos.

Inspiratie uit Italië

Door het huwelijk van Johanna van Polanen en Engelbrecht I van Nassau in 1403, kwam het kasteel van Breda in handen van de Nassau’s. In eerste instantie veranderde de adelijke familie niets aan hun nieuwe stulpje. Graaf Hendrik III, het achterneefje van Engelbrecht I, was een eeuw later de eerste die het kasteel liet verbouwen. Hij was naar verluid een flamboyante man met oog voor schoonheid en viel als een blok voor de Renaissance stijl tijdens zijn bezoek aan Italië. Terug thuis besloot hij het Kasteel van Breda dan ook, halverwege de zestiende eeuw, uit te breiden in die stijl en een hoftuin aan te leggen. Er werd een deel van het bos gebruikt, de valken moesten het veld ruimen. Het resultaat was een typische Italiaanse tuin bestaande uit verschillende vierkante perkjes en keurig geschoren struiken. Alles symmetrisch, de menselijke hand werd voor het eerst duidelijk zichtbaar in het groene stadshart.

Foto: http://www.scheveningen1813-2013.nl | Het kasteel met de aangelegde hoftuin omstreeks 1625.

Appeltjes van Oranje

In de decennia die volgden, werd het kasteel steeds bewoond door een andere telg binnen de familie van Oranje-Nassau. De verschillende bewoners besteedden niet allemaal even veel aandacht aan de achtertuin waardoor het voor het grootste gedeelte een moestuin bleef. Philips Willem, zoon van Willem van Oranje, speelde als kind regelmatig in het Valkenberg en voegde er op latere leeftijd wat fonteinen en exotische planten aan toe. Zijn stiefbroer, Frederik Hendrik, bouwde op zijn beurt omstreeks 1637 een deel van het park om naar de vorm van een Andrieskruis, het symbool van Breda. De tuin werd steeds meer een siertuin dankzij de vele bloemperkjes, waterpartijen en tuinhuisjes.

Vuile Jan

De naam ‘Vuile Jan’ zegt je in eerste instantie misschien niet zo veel, maar als het gaat over ‘die schaars geklede man op zijn sokkel bij het vierkant’ weet je ongetwijfeld wie we bedoelen. Vuile Jan, oftewel Hercules, was ooit omringd door soortgenoten. Naast dmodernisering van het Valkenberg in Franse stijl zette stadhouder Willem III, kleinkind van Frederik Hendrik, er in 1686 17 beelden neer. Het waren figuren uit de Griekse mythologie. Venus, Apollo en Athena, allemaal hielden ze Vuile Jan gezelschap. Wat er met de 16 goden en godinnen is gebeurd weet niemand. Er gaan verhalen de ronde dat er ooit een vijver mee is gedempt, anderen beweren dat de kasteelbrug er mee is verstevigd. Vuile Jan werd ooit weggemoffeld tussen de rododendron struiken in de tijd dat men nog wat preutser was, de plek waar hij nu staat is vermoedelijk de originele plek.

Foto: stadsarchief Breda

Het Valkenberg veranderde dus langzaam van een stuk bos naar een kasteeltuin. Volgende week vertellen we je graag meer. Onder anderen over Napoleon en een ander klein mannetje

Meer in deze categorie

Toen in Breda

Ga naar “9 x zo reden Bredanaars met hun auto door de stad”

9 x zo reden Bredanaars met hun auto door de stad

Ga naar “Wat een hitte: 5 x zo zochten Bredanaars vroeger verkoeling”

Wat een hitte: 5 x zo zochten Bredanaars vroeger verkoeling

Ga naar “Mooi om te zien! 7 x het Bredase centrum in de jaren 90”

Mooi om te zien! 7 x het Bredase centrum in de jaren 90

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Spijkerjasje € 22,99”

Spijkerjasje € 22,99

  • Geldig t/m 10 juli 2022
Ga naar “Jurk € 17,99”

Jurk € 17,99

  • Geldig t/m 10 juli 2022
Ga naar “Vans sneakers € 45,00”

Vans sneakers € 45,00

  • Geldig t/m 10 juli 2022
Ga naar “3- of 4-daagse stedentrip € 129,00”

3- of 4-daagse stedentrip € 129,00

  • Geldig t/m 10 juli 2022
Ga naar “Alle Maybelline en L’Oréal make-up van € 19,98 voor € 9,99”

Alle Maybelline en L’Oréal make-up van € 19,98 voor € 9,99

  • Geldig t/m 10 juli 2022

Vacatures

Ga naar “Financieel Medewerker”

Financieel Medewerker

  • ViaJou werving & selectie
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Open dag opleiding vrachtwagenchauffeur”

Open dag opleiding vrachtwagenchauffeur

  • Randstad
  • Fulltime
Ga naar “Uitvoerend projectleider voor (te) gekke projecten”

Uitvoerend projectleider voor (te) gekke projecten

  • Livingprojects
  • Fulltime
Livingprojects in Breda heeft een vacature voor een uitvoerend projectleiderLivingprojects in Breda heeft een vacature voor een uitvoerend projectleider

Topper

Ga naar “Scanmedewerker”

Scanmedewerker

  • Randstad
  • Parttime
Ga naar “Adviseur Particuliere Verzekeringen bij Veldsink Groep”

Adviseur Particuliere Verzekeringen bij Veldsink Groep

  • Veldsink – Lodewijks van Ginneken, Sprundel
  • Fulltime
Veldsink - Lodewijks van Ginneken, SprundelVeldsink - Lodewijks van Ginneken, Sprundel

Topper

Agenda

Ga naar “Duikboot Festival”

Duikboot Festival

  • 27 augustus 2022
Ga naar “Terrasverbouwing bij Pier15”

Terrasverbouwing bij Pier15

  • Van 3 jun t/m 23 sep
Ga naar “AMGEN Singelloop Breda 2022”

AMGEN Singelloop Breda 2022

  • 2 oktober 2022
singelloop 2019
Ga naar “Brand Parkies 2022”

Brand Parkies 2022

  • Van 12 jul t/m 16 aug
Ga naar “Breda Live”

Breda Live

  • Van 8 jul t/m 9 jul