Van de schandpaal tot de brandstapel: deze straffen werden in de Middeleeuwen uitgedeeld in Breda

Je kunt het je bijna niet voorstellen, maar vroeger zag je met enige regelmaat een stadsgenoot met een ‘schaamfluit’ door Breda lopen. Of een Bredanaar zonder handen. Waarom? De straffen van de Middeleeuwen zagen er iets anders uit dan nu. Lees en huiver.

Er waren in de Middeleeuwen drie soorten straffen: schandstraffen, lijfstraffen en de doodstraf. Bij schandstraffen draaide het om vernedering. Iedere Bredanaar kon zien wat de misdadiger had gedaan. Bij lijfstraffen moest de stadsgenoot zoveel mogelijk pijn hebben.

Bron: Canon van Nederland.

Naar de gevangenis

Pleeg je tegenwoordig een ernstig misdrijf, dan beland je waarschijnlijk achter de tralies. Vroeger had de gevangenis veelal een andere functie: Bredase verdachten wachtten hier de uitvoering van hun straf af. De reden dat een gevangenisstraf niet vaak werd uitgedeeld, was dat de samenleving weinig baat had bij de straf. De gevangenis werd dus meestal als een ’tussenstap’ gezien.

Gevangenis in Breda

Veroordeelde stadsgenoten gaan nu naar een gevangenis ergens in Nederland. Vroeger werden Bredanaars gevangen genomen in de Koepelgevangenis.

Bron: Historisch Nieuwsblad.

Foto: Stadsarchief Breda | BN DeStem, Johan van Gurp

Handen afhakken

Veel Bredanaars kochten hun brood, vlees, vis en groenten vroeger op de markt. Helaas waren de producten voor veel mensen te duur en terugvallen op een uitkering was geen optie. Stelen was een groot risico: werd een Bredanaar op heterdaad betrapt, dan werden de handen vaak afgehakt. Op die manier was een dief snel te herkennen en kon-ie zijn ‘beroep’ niet meer uitvoeren!

Bron: Gevangenenpoort.

Foto: Stadsarchief Breda | Gemeente Breda

Schaamfluit

Loop je door de Eindstraat, dan zie je regelmatig straatmuzikant Richie zitten. Hij heeft vaak veel bekijks! Gelukkig voor hem is het een professional, want vroeger hadden muzikanten het zwaar. Een slechte muzikant liep het risico om een zogenoemde schaamfluit te krijgen. Dit was een enorme fluit die een Bredanaar om zijn nek hing, waardoor heel de stad zag dat hij geen muzikale held was.

Kun je raden waar dit ding voor gebruikt werd?Hint: het is een middeleeuws voorwerp.

Posted by Historia Magazine on Friday, July 10, 2015
Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie instellingen

Bron: Historia Magazine.

Schandsteen

Op zondag was heel Breda in de Grote Kerk te vinden. Vaste prik, voor iedereen! Maar wat nou als je te laat kwam? Dan werd je gestraft. De meest voorkomende manier was de schandsteen. Die moest je een tijd lang om je nek dragen terwijl je over de Grote Markt liep. Dit lijkt misschien niet heel erg, maar vergis je niet: de stenen waren kilo’s zwaar.

Onterende straffen

Naast de schandsteen waren er ook andere varianten om Bredanaars te generen. Denk aan de schandmantel, schandstoel of zelfs de schandkooi. Van deze items zijn niet veel afbeeldingen te vinden. Hieronder zie je een schandmantel die in Duitsland werd gebruikt.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie instellingen
Bron: Wikipedia.

Verbanning

Een gebiedsverbod, beter bekend als verbanning, was in de Middeleeuwen een van de zwaarste straffen die Bredanaars konden krijgen. De straf werd bij verschillende misdrijven opgelegd. Volgens deze site stond verbanning uit Breda gelijk aan de doodstraf. “Wie voorgoed verdreven wordt van huis en haard, heeft grote kans te eindigen als struikrover of lijf en leden te verliezen.” Het doel van een verbanning was dat ‘ongewenste personen’ voor altijd uit de maatschappij verdwenen waren.

Zeg nou zelf: verbannen worden uit Breda klinkt als een heftige straf, nietwaar?

Foto: Stadsarchief Breda | Rijksdienst voor de Monumentenzorg

Brandstapel

De verhalen van heksen op de brandstapel zijn bij veel mensen misschien wel bekend. Maar de verbrandingsdood kwam vaker voor. Rechters deelden deze straf bijvoorbeeld ook uit aan mensen die een ander geloof aanhielden. De brandstapel werd vaak midden op de Grote Markt gezet, want heel de stad keek mee.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie instellingen

Bron: Historia Net.

Naakt op een paard

Ja, de kop las je goed. Bredanaars die ervoor uitkwamen dat ze op mensen van hetzelfde geslacht vielen, konden hiervoor op een bizarre manier gestraft worden. Volgens dit NTR-programma moesten deze mensen naakt, achterstevoren op een paard rijden door de stad. Dat was niet alleen gênant voor de Bredanaar, maar zorgde ook voor vermaak.

Gelukkig liggen de tijden van deze straffen ver achter ons!

Foto: Stadsarchief Breda | Erp, A.Th.A.J. van

Meer in deze categorie

Toen in Breda

Ga naar “Uit de oude doos: 7 x Bredanaars op de kermis”

Uit de oude doos: 7 x Bredanaars op de kermis

Ga naar “Beter een goede buur dan een verre vriend: zo werden buurtfeesten vroeger gevierd in Breda ”

Beter een goede buur dan een verre vriend: zo werden buurtfeesten vroeger gevierd in Breda 

Ga naar “Toen in: zo ging het er vroeger aan toe op scholen”

Toen in: zo ging het er vroeger aan toe op scholen

Klaslokaal Stedelijk Gym 1993

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “Mantel S/M en L/XL € 59,99”

Mantel S/M en L/XL € 59,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Teddy rugtas of shopper € 8,99”

Teddy rugtas of shopper € 8,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022
Ga naar “Huispak M t/m XXL € 19,99”

Huispak M t/m XXL € 19,99

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Overslagvestje € 14,99”

Overslagvestje € 14,99

  • Geldig t/m 2 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Thuiswerk Medewerker GGD”

Thuiswerk Medewerker GGD

  • Olympia
  • Fulltime
Ga naar “GGD Administratief Medewerker”

GGD Administratief Medewerker

  • Olympia
  • Fulltime
Ga naar “Online Marketeer”

Online Marketeer

  • RAAAK Personeel
  • Fulltime
Ga naar “Catering medewerker”

Catering medewerker

  • Randstad
  • Fulltime
Ga naar “(Juridisch) Beleidsmedewerker Ruimtelijke Ordening”

(Juridisch) Beleidsmedewerker Ruimtelijke Ordening

  • Maandag®
  • Fulltime/Parttime

Agenda

Ga naar “AMGEN Singelloop Breda 2022”

AMGEN Singelloop Breda 2022

  • 2 oktober 2022
singelloop 2019
Ga naar “Oktoberfestival Breda XL”

Oktoberfestival Breda XL

  • 22 oktober 2022
Ga naar “The Underground Soul Train – Live in Concert”

The Underground Soul Train – Live in Concert

  • MEZZ
  • 1 oktober 2022
Ga naar “De Grote Groene Doe Markt”

De Grote Groene Doe Markt

  • 9 oktober 2022
Ga naar “Mart Hoogkamer in Chassé”

Mart Hoogkamer in Chassé

  • 13 oktober 2022