Breda

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Van zelfstandig dorp naar Bredase buurt: zo is het Ginneken ontstaan

Door Sandra 13 september 2020

Altijd al afgevraagd waar je nou eigenlijk woont? Dat je niet alleen in de Parel van het Zuiden woont, maar ook nog in een wijk of buurt binnen Breda, is logisch. Maar hoe is die eigenlijk ontstaan? Waar komt de naam vandaan en heeft je omgeving er altijd zo uitgezien? Prangende vragen waar we antwoord op geven in deze serie.

Dit keer nemen we een digitaal kijkje in Ginneken. Een stukje Breda dat tot 1942 een zelfstandig dorp was, vlak bij het Mastbos ligt en in Breda eigenlijk gewoon ’t Ginneke wordt genoemd. De omgeving staat bekend als chique en duur. Maar is dat ook zo?

Het ontstaan

Zoals zoveel plekken in Breda is Ginneken ontstaan als nederzetting. In 1317 werd het een zelfstandige parochie. Net als Princenhage was ook het een heerlijkheid binnen de Baronie van Breda. Veel later, in 1814 werd het, samen met Bavel, de gemeente Ginneken en Bavel.

Al vanaf 1900 probeerde Breda het dorp in te lijven maar de dorpsbewoners hielden stand, trots als ze zijn op hun dorp. Als in 1927 grote delen van Princenhage en Teteringen door Breda ingenomen worden, is het weer Ginneken die er goed vanaf komt.

Pas tijdens de oorlog werd in 1942 werd het dorp geannexeerd door Breda. Wat overbleef van Ginneken en Bavel werd de nieuwe gemeente Nieuw-Ginneken. De laatste stukjes Ginneken en Bavel vielen pas in 1997 ten prooi aan Breda.

Tekst loopt door onder foto.

ginnekenmarkt
Foto: Stadsarchief Breda | BN DeStem, Johan van Gurp

De naam

Er zijn verschillende theorieën over de naam Ginneken:

  • Het zou kunnen komen van gannek ‘herberg’ of eigenlijk ‘beschutte plaats’.
  • Een andere theorie is dat het uit de Gallo-Romeinse periode.  ‘Ginn’ zou dan een persoon zijn (afgeleid van Gimmo/ Geminius) en ‘-eken’ zou het eigendom van die persoon aangeven ‘domein van Gimmo/Geminius’ dus.
  • De naam zou kunnen komen van het woord gijn , wat bruggetje betekent. Hoewel Ginneken al bestond voordat er een brug over de Mark was.
  • Nog een mogelijkheid: de Belgische plaats Genk komt van het Oudgermaans Gan-ikja. Gan staat voor ‘monding’. Er zijn in de buurt wel (kleine) beken en riviertjes maar, voor zover bekend, geen vroege nederzettingen bij de mondingen daarvan.

En dit zijn nog maar enkele van de theorieën. Kortom, er is veel onduidelijkheid over de herkomst van de naam.

Ligging

Ginneken is gelegen het prachtige Markdal en vlak bij het Mastbos. Mede door deze mooie ligging is het van oudsher al in trek bij de adel, renteniers en gepensioneerden. Hierdoor vond, en vind je nog steeds, in het dorp prachtige herenhuizen en villa’s. In Ginneken woonde je ‘op stand’. Tegenwoordig vind je er naast de herenhuizen en villa’s ook ‘gewone’ huizen.

Vroeger was, naast de ligging, ook de aanwezigheid van een groot kuuroord de reden dat het dorp erg in trek was bij toeristen. Er waren dan ook veel pensions en prachtige hotels. Tegenwoordig bestaat hiervan alleen hotel Mastbosch nog. Door een onfortuinlijke vergissing tijdens de oorlog is het kuuroord helaas volledig verwoest.

Nog steeds een dorp

’t Ginneken heeft altijd het dorpse karakter weten te behouden. Met een eigen kermis, braderie, het carnavalsfeest en een groot verenigingsleven willen de bewoners dit samen in stand houden. Veel komt samen in gemeenschapshuis Vianden, waar veel georganiseerd wordt.

Het nieuwsblad Nieuw Ginneken heeft ook de tand des tijds doorstaan en wordt nog altijd huis-aan-huis verspreid.

Leuk om te weten:

• Een deel van Ginneken is een beschermd stadsgezicht.
• Als je geboren bent in Ginneken, ben je een Ginnekenees.
• Als je er bent komen wonen, ben je een Ginnekenaar.
• Tijdens carnaval heeft ’t Ginneke geen prins maar een baron.
• De schrijfster Marga Minco is geboren in ’t Ginneke in de Prins Hendrikstraat. Zij schreef het veelgeprezen boek ‘Het Bittere Kruid’.
• In 1834 waren er vijf bierbrouwerijen gevestigd in gemeente Ginneken en Bavel, logisch dat mensen er graag wilden wonen toch?

Bron: boek ‘Breda na 750 jaar’ en https://www.plaatsengids.nl/ginneken

Lees ook:

tijdcapsule belcrum

Mysterie opgelost! Dit is waarom in de wijk Belcrum een tijdcapsule ligt

Tijdens een avondwandeling door de Belcrum stuitten we op iets bijzonders: een tijdcapsule. Wat? Ja,...
Tuinzigt

Even terug in de tijd: zo is de wijk Tuinzigt ontstaan

Altijd al afgevraagd waar je nou eigenlijk woont? Dat je niet alleen in de parel van het zuiden woon...
de aogse markt princenhage restaurants breda gratis parkeerplaats

Bredaas mysterie: zo is de wijk Princenhage ontstaan

Altijd al afgevraagd waar je nou eigenlijk woont? In de Parel van het Zuiden, maar ook in een wijk b...

adv.