Breda

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Actueel thema in Stedelijk Museum Breda: ziekte en gezondheid toen en nu

Aangeboden door Stedelijk Museum Breda 1 juli 2020

Dagelijks zijn een hoop wetenschappers en onderzoekers druk bezig met het coronavirus. Hierbij maken ze gebruik van de meest moderne hulpmiddelen, zoals microrobotjes, gentechnologie en combinatietherapieën. Vroeger was dat wel anders: toen moesten artsen het doen met veel simpelere apparatuur. Hoe dat eraan toe ging, zie je nu bij Stedelijk Museum Breda in de tentoonstelling Ziek & Gezond in CollectieLab.

Voel je je ziek? Tegenwoordig weet een arts vaak precies aan te stippen waar dat door komt. Maar een lange tijd gelegen gingen medici er vanuit dat jouw gezondheid afhing van de juiste balans tussen vier lichaamssappen: bloed, slijm, gele gal en zwarte gal. Lekker, hè?

Verborgen verhalen

De tentoonstelling in Stedelijk Museum Breda neemt je mee in de verborgen verhalen over ziekte en gezondheid. Want je weet het vast: corona is niet de eerste besmettelijke ziekte die onze samenleving treft. In samenwerking met het Amphia ziekenhuis ontdek je bijzondere objecten, documenten en kunststukken.

Tekst gaat verder onder de foto.

Foto: Emile van Waegeningh

Amphia ziekenhuis

Olof Suttorp, bestuursvoorzitter van Amphia, opende de voorstelling op 1 juni. Dit was veel later dan gepland, vanwege corona. Hij laat weten:  “We kregen nogal eens te horen dat het Amphia ziekenhuis een ‘bolwerk van introvertie’ zou zijn, maar dat is als publieke instelling voor stad en omlopen niet fijn om te horen. Juist door een connectie te maken met de stad en het stadsmuseum wilden we daar iets aan doen en zijn we activiteiten gaan ontwikkelen. Ik ben blij dat op dit moment de gezondheidszorg weer die publieke aandacht krijgt, die het in mijn ogen de afgelopen 15 jaar niet heeft gehad. Ik hoop dat we als maatschappij weer zien wat de zorg kan betekenen, want ze verdient meer credits. Deze tentoonstelling komt wat dat betreft op een prachtig moment.”

Tekst gaat verder onder de foto’s.

Foto: John Tromp
Foto: John Tromp
Foto: John Tromp

Aderlating

Weer even terug naar die vier lichaamssappen: bloed, slijm, gele gal en zwarte gal. Voelde je je pakweg honderd jaar geleden niet zo lekker, dan was het volgens de medici van vroeger een goed idee om zoveel mogelijk ‘besmet bloed’ af te tappen. Dat noemde men een aderlating. En ja, dat klinkt net zo naar als het waarschijnlijk was. Je kent waarschijnlijk de term ‘zwartgallig’. Zo omschrijf je iemand die somber is. Vroeger dacht men dat een overschot aan zwart gal de oorzaak was van depressie. Via een sneetje in de arm werd de zieke ontdaan van al het ‘slechte bloed’, in de hoop dat hij of zij snel weer zou genezen. Dit wordt voor veel kwalen gezien als dé oplossing. Maar of het echt hielp…

Oude recepten, foto’s en instrumenten

De tentoonstelling Ziek & Gezond in CollectieLab zet steeds verschillende thema’s in de schijnwerpers. De eerste periode staan Bredase medici en ziekenzorg voor militairen centraal, daarna gasthuizen en ziekenhuizen. Naast het originele interieur van drogisterij Smagghe, recepten en foto’s van het hospitaal van de KMA toont Stedelijk Museum Breda ook instrumenten en zelfs menselijke resten.

Tekst gaat verder onder de foto’s.

Foto: Emile van Waegeningh

De dokter en de zaag

Het is al even geleden, maar in 1552 kreeg Breda haar eerste stadschirugijn, genaamd Joris Onna. Waar de dokter vooral recepten uitschrijft, had Joris een veel heftigere taak. Hij mocht het vuile en zware werk gaan doen. Misschien vind je een aderlating al heftig klinken, maar die valt in het niet bij de andere werkzaamheden die passen bij de functieomschrijving van een stadschirurgijn. Omdat in die tijd de juiste moderne middelen ontbraken, was een onstoken wond vaak dodelijk en een verbrijzeld ledemaat niet te herstellen. Daarom werkte de stadschirurgijn vaak met een zaag en amputatiesetje om de lichaamsdelen weg te halen: een andere oplossing was er helaas niet. En je kunt je vast inbeelden dat in die tijd een narcose of goede verdoving nog niet bestond. Ai.

Bottenlab

De zwart-witfoto’s in dit artikel zijn gemaakt door Emile van Waegeningh. Zijn werk is ook te bewonderen in Stedelijk Museum Breda. Hij was de eerste forensische fotograaf en leefde van 1870 tot 1944. Als je klaar bent met het bewonderen van zijn foto’s, is het tijd om het Bottenlab te ontdekken: hier vind je skeletten van mannen die tussen 1400 en 1700 leefden en op het Bredase Kloosterplein zijn opgegraven in 1993.

Tekst gaat verder onder de foto’s.

Foto: Emile van Waegeningh

Met eigen ogen zien?

Ben jij nieuwsgierig geworden naar deze interessante tentoonstelling? Snappen we! Stedelijk Museum Breda is weer geopend voor publiek en ziet jou heel graag verschijnen. Koop een kaartje, reserveer een tijdslot en je bent klaar om te gaan!


Deze bijdrage wordt je aangeboden door Stedelijk Museum Breda. Meer over Stedelijk Museum Breda ontdekken?

Stedelijk Museum Breda musea

Gesloten11:00 - 17:00

Boschstraat 22, Breda

Bekijk meer:musea

 

adv.