Bergen op Zoom

×

indebuurt categorieën

Meer indebuurt

Service

Van herberg tot gymnastiekvereniging: dit zat vroeger in Den Enghel

Door Joost Verdult 2 juli 2020

Vanaf september krijgt het pand van Den Enghel een nieuwe functie: het wordt een theater. De meesten van ons kunnen ons nog wel herinneren dat hier ook een dansschool en bioscoop zat, maar ken je ook de complete geschiedenis van het pand van Den Enghel?

Het pand van Den Enghel hoort bij de Grote Markt van Bergen op Zoom. Al in de 14e eeuw stond op deze plek in de stad een behoorlijk groot huis.

Groot huis

Op de website van het nieuwe theater Den Enghel staat een complete geschiedenisles over het oude pand opgesomd, aan de hand van informatie van Willem van Ham en Cees Vanwesenbeeck. Daaruit blijkt dat Jan van Cleve in 1397 een erf kocht op de Grote Markt, dat reikte tot aan het steegje van de Koningsstraat. Jan heeft niet lang op dit plekje gewoond: in 1400 verkocht hij het stukje grond aan Claus Duuse. Het huis draagt dan de naam Den Enghel.

Plek voor wijn en vlees

In de loop der tijd verandert Den Enghel verschillende keren van eigenaar en functie. Zo maakte Jan Coesselbosch er in 1522 een wijntaverne van. Nicolaas van Wesel maakte er in 1627 een slagerij/slachthuisje van. Volgens de geschiedenispagina van theater Den Enghel is deze keuze niet heel raar: schuin tegenover stond een oude vleeshal, het pand waar vroeger de Salon zat.

(Tekst loopt verder onder de foto)

Nederlands Koffiehuis en enghel
Den Enghel, in de periode van het Nederlandsch Koffyhuis (1908). Foto: West-Brabants Archief

Franse verovering

Dan breekt het jaar 1747 aan. De Fransen beschieten de stad en ook het pand van Den Enghel raakt zwaar beschadigd. Op dat moment is het pand in handen van Cornelis van Lanschot. Na de aanval van de Fransen krijgt Cornelis een schadevergoeding van 1500 gulden. Met dat geld liet hij in 1775 de gevel verhogen met een houten driehoekige gevel waar in Romeinse cijfers het jaar 1775 staat. Den Enghel komt dus officieel niet uit dat jaar, maar is in dat jaar opgeknapt nadat de Fransen het pand jaren eerder verwoestten.

Herberg en gymnastiek

Een aantal jaren na het opknappen van Den Enghel, wordt het pand in 1794 een herberg. Later verandert de naam in het Nederlandsch Koffyhuis, een plek waar onder andere Sociëteit de Vriendenkring en de Onderofficiersvereniging samenkwam. Weer later was het gymnastiekvereniging Sparta die deze plek innam.

(Tekst loopt door onder de foto)

bioscoop grote markt roxy
De Roxy bioscoop. Foto: L.M. Tangel, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 197.308

Afgelopen decennia

Vanaf 1939 was het pand aan de Grote Markt de plek om naar de film te gaan, beter bekend als de Roxy (officieel was het Roxy bioscoop). Den Enghel wordt flink verbouwd en een balkon en foyer wordt aan het gebouw toegevoegd. In 2008 trekt Jac van den Elshout in het gebouw en begint er een dansschool. Zes jaar later, het is dan 2014, neemt de familie Nuijten Den Enghel over en wordt het een plek om feestjes te geven. In september 2020 komt daar een volgend hoofdstuk bij: Den Enghel wordt een theater.

Lees meer:

spinvis theater den enghel

Den Enghel wordt een theater: deze artiesten staan binnenkort op het podium

Hooggeëerd publiek, het is tijd voor goed nieuws! In september openen namelijk de deuren van een nie...
scheld schelde kogelvangers

Heimwee naar ’t Scheld: zo zag de Bergse Zeekant er vroeger uit

Bergen aan Zee mag dan in Noord-Holland liggen, tientallen jaren geleden kon je onze stad net zo goe...
De grote Markt peperbus fietser lantarenpaal terras

Dit horen Bergenaren als ze zeggen dat ze uit Bergen op Zoom komen: ‘Ligt in Zeeland toch?’

Je herkent het vast: als je vertelt dat je uit Bergen op Zoom komt, reageert je gesprekspartner vaak...

adv.