Mysterie: wat was het nut van de Grebbe?

grebbe
Foto: Roy Vermeij

Er is een basisschool, medisch centrum en natuurlijk de watergang onder de stad zelf naar vernoemd: de Grebbe. Hoewel er tegenwoordig rondleidingen door het ondergrondse gangenstelsel worden gegeven, is de Grebbe honderden jaren geleden niet als wandelroute aangelegd. Wij doken in de geschiedenis van dit mysterieuze monument en ontdekten dat de Grebbe meer was dan het afvoerputje van Bergen op Zoom.

Als we de website van Stichting Bezichtiging Monumenten Bergen op Zoom erbij pakken, blijkt dat de grondsoort veen een belangrijke reden was voor het aanleggen van de Grebbe. Hoe dat zit? In de 13e eeuw werd er in de omgeving veen afgegraven om de brandstof turf van te maken en zout uit te winnen, zo geeft de stichting aan. Op de plaatsen waar het veen werd afgegraven, waren er afwateringskanalen nodig. Et voilà: de Grebbe werd dwars door de stad gegraven om het turf naar de haven (nu de gedempte haven) te brengen. Via het Ravelijn ging het water via het Sint-Catharinaplein (a.k.a. de Vismarkt) naar het Markiezenhof om via het Beursplein en de Moeregrebstraat naar de gedempte haven te gaan.

ravelijn loch ness
Het water van de Grebbe stroomde via het Ravelijn, dwars door de stad, naar de gedempte haven. Foto: indebuurt Bergen op Zoom

De Grebbe als afvoerputje van de samenleving

In de eeuwen erna werd het water uit de Grebbe op verschillende manier gebruikt. Zo kon de kledingindustrie en zelfs de bierbrouwers het water goed gebruiken. Een smerig detail: inwoners van de stad gooiden hier ook hun afval in. Doordat Bergen op Zoom steeds groter werd, werd het water ook viezer.

Overkoepeling van het water

Volgens Stichting Bezichtiging Monumenten Bergen op Zoom veranderde er wat voor het gangenstelsel rond het jaar 1500. De Heer van Bergen vond zijn optrekje (het Markiezenhof) maar aan de kleine kant en wilde uitbreiden. Op dat moment werd er een overkoepeling gebouwd over het water, zodat het Markiezenhof nog een tikkeltje groter kon worden. Steeds meer andere Bergenaren volgden zijn voorbeeld. Als je denkt dat hiermee de vervuiling van het water ophield, dan heb je het mis. Alle gorigheid werd nog gewoon in de Grebbe gedumpt.

spuihuis grebbe
In 1910 lag de Grebbe nog open en bloot achter het Spuihuis. Pas in 1953 was dit niet meer het geval. Foto: West-Brabants Archief

Ontlasting van de stad

De Grebbe was een ontlasting voor Bergen op Zoom, het zorgen er tenslotte wel voor dat de ondernemers van toen eenvoudig aan water konden komen. Rond 1920 kwam de ontlasting ook in grote hoeveelheden in het water terecht: de Grebbe werd het hoofdriool van de stad. Gelukkig is dat nu beter geregeld. In de aflopen honderd jaar is het monument gerestaureerd en wordt het regenwater gescheiden van het riool. Wanneer je nu ondergronds gaat voor een rondleiding, hoef je dus niet meer met een dichtknepen neus de tour te volgen. Ruik je tóch wat? Ga er maar vanuit dat je niet het riool ruikt, maar kijk je buurman of buurvrouw aan.

Lees meer:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Bergen op Zoom heeft verschillende zustersteden: dit zijn ze”

Bergen op Zoom heeft verschillende zustersteden: dit zijn ze

zusterstad zustersteden bergen op zoom
Ga naar “Zoveel ‘UFO’s’ zijn er in een jaar tijd gespot boven Bergen op Zoom”

Zoveel ‘UFO’s’ zijn er in een jaar tijd gespot boven Bergen op Zoom

Ga naar “Houdt die regen dan nooit op? Toch is januari niet de natste maand van het jaar”

Houdt die regen dan nooit op? Toch is januari niet de natste maand van het jaar

corona bergen op zoom regen slecht weer stad winkelen

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Lamswollen pantoffels vanaf € 22,99”

Lamswollen pantoffels vanaf € 22,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Blazer € 29,99”

Blazer € 29,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Ugg pantoffels € 74,99”

Ugg pantoffels € 74,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Ugg Mini Classic € 119,99”

Ugg Mini Classic € 119,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023
Ga naar “Falcon thermo** € 9,99”

Falcon thermo** € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 29 januari 2023

Agenda

Ga naar “Neuzebal in de Stoelemat”

Neuzebal in de Stoelemat

  • De Stoelemat
  • 28 januari 2023
neuzebal art Neuzebal
Ga naar “Tusse de Schuifdeure in de Stoelemat”

Tusse de Schuifdeure in de Stoelemat

  • De Stoelemat
  • 11 februari 2023
vastenavend schuifdeure Tusse de Schuifdeure
Ga naar “Wagetjes Kijke”

Wagetjes Kijke

  • 15 februari 2023
Wagetjes Kijke wagetjes kijke wagentjes kijken bergen op zoom vastenavend konterscherp 2020 optocht
Ga naar “Dweilbandfestival in de Stoelemat”

Dweilbandfestival in de Stoelemat

  • De Stoelemat
  • 19 februari 2023
dweilbandfestival
Ga naar “Kermis”

Kermis

  • Van 7 apr t/m 16 apr
kermis boulevard attractiekermis boulevard attractie