Mysterie opgelost: zo oud is het Merck Toch Hoe Sterck

beursplein
Foto: indebuurt Bergen op Zoom

Zoals het Wilhelmus hoort bij Nederland, zo hoort het Merck Toch Hoe Sterck bij Bergen op Zoom. De grote vraag is alleen: gaat de geschiedenis van ons lokale anthem ook zo ver terug als het nationale volkslied? Bijna wel, is het antwoord. We gaan terug naar de jaren 20 van de zeventiende eeuw.

Nederland zat midden in de Tachtigjarige Oorlog. Het ging de Spaanse legerleider Ambrogio Spinola voor de wind. In 1621 stond onder andere Bergen op Zoom op zijn lijstje van in te nemen steden. Ook het naburige Steenbergen wilde Spinola veroveren.

Mislukte pogingen

Volgens de Stichting Merck Toch Hoe Sterck was Steenbergen in een dag veroverd, op 18 juli 1622. Maar van een Bergse verovering kwam het nooit, want daar wachtte Spinola te lang mee. Hij deed nog wel pogingen. Zo probeerde hij de haven af te sluiten, maar ook dat plan mislukte. Vanuit havenstad Veere kon Bergen op deze manier worden voorzien van voedsel, manschappen en materieel. Iets wat hard nodig was om een kans op bevrijding te maken.

Verlosser

In oktober arriveerde Maurits van Oranje als verlosser en maakte een einde aan het beleg. De Spaanse troepen konden niet anders dan eieren voor hun geld kiezen. Daarmee was de belegering van Bergen op Zoom ten einde. Spinola verloor duizenden soldaten aan de strijd.

Ontstaan lied

De aftocht, in het najaar van 1622, was voor dichter en schrijver Adrianus Valerius een aanzet tot het schrijven van een lied dat wij Bergenaren nu nog van jongs af aan met de paplepel ingegoten krijgen, het Merck Toch Hoe Sterck.

(Tekst loopt door onder video)

Het Merck Toch Hoe Sterck is door de jaren heen een van de bekendste geuzenliederen geworden. Het vers is door de jaren heen zelfs in het buitenland gebruikt.

Berg op Zoom hout u vroom,
Stut de Spaensche scharen;
Laet ’s Lands boom end’ sijn stroom
Trouwlijck doen bewaren!

De befaamde regisseur Steven Spielberg gebruikte het lied in 2001 in de serie Band of Brothers. Maar ook de blanke Afrikaners doopten het lied ruim honderd jaar geleden tijdens de Boerenoorlogen om tot Boerenkrijgslied. En wat te denken van de versie van Ali B.

(Tekst loopt door onder video)

Als laatste nog wat over de tekst van het lied zelf. Lees het begin van het eerste couplet hieronder:

Merck toch hoe sterck nu in ’t werck sich al steld,
Die ’t allen tijd’ so ons vrijheit heeft bestreden.
Siet hoe hij slaeft, graeft en draeft met geweld,
Om onse goet en ons bloet en onse steden.

Let eens op de woorden ‘sterck’ en ‘werck’ in regel 1, ‘tij’ en ‘vrij’ in regel 2, en zelfs drie keer een rijm in de derde regel met de woorden ‘slaeft’, ‘graeft’ en ‘draeft’. Deze vorm van rijmen heet slagrijm.

Met een beetje kennis van de Spaanse taal herken je in het lied ook nog een scheldwoord: “Hoort Maraens trompetten!” Dat middelste woord komt van het Spaanse woord marrano, wat tegenwoordig nog veel gebruikt wordt in termen als viezerik of varken. Een veelzijdig lied dus.

Kortom, hoe oud is het Merck Toch Hoe Sterck? Het antwoord: bijna 400 jaar.

Lees meer:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie: hoe komt dat gaatje in het orgel in de Sint-Gertrudiskerk?”

Mysterie: hoe komt dat gaatje in het orgel in de Sint-Gertrudiskerk?

StGertrudus sint gertrudiskerk kerk kerken peperbus
Ga naar “Mysterie opgelost: daar komt het dichtgemetselde vierkantje op de Gevangenpoort vandaan”

Mysterie opgelost: daar komt het dichtgemetselde vierkantje op de Gevangenpoort vandaan

huizen te koop bergen op zoom Gevangenpoort monument
Ga naar “Bergs mysterie: dit is waarom sommige panden een rooster voor de deur hebben”

Bergs mysterie: dit is waarom sommige panden een rooster voor de deur hebben

roosters deur bergen op zoom koekoek

In onze gids

Ga naar “Uitjeskrant.nl”

Uitjeskrant.nl

  • Jacob Bontiusplaats 9
  • Winkelen
Uitjeskrant.nl

Nu geopend

Ga naar “Timo’s Foodbar”

Timo’s Foodbar

  • De Boulevard 75
  • Restaurants en horeca
  • 10:00 - 22:00
Timo's foodbar

Nu geopend

Ga naar “Gewoon en Casa”

Gewoon en Casa

  • Steenbergsestraat 1
  • Restaurants en horeca
  • 12:00 - 20:00
Gewoon en Casa

Nu geopend

Aanbiedingen

Ga naar “Dagaanbiedingen Visgilde”

Dagaanbiedingen Visgilde

  • Geldig t/m 30 september 2021
visgilde
Ga naar “Vogelvoeder eikel 14 x 22 cm € 5,99”

Vogelvoeder eikel 14 x 22 cm € 5,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 26 september 2021
Ga naar “Dames huispak* St/m XL € 9,99”

Dames huispak* St/m XL € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 26 september 2021
Ga naar “Jan van Haasteren puzzel 950 stukjes € 8,99”

Jan van Haasteren puzzel 950 stukjes € 8,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 26 september 2021
Ga naar “Kiproerbak met sperziebonen en rijst € 1,59”

Kiproerbak met sperziebonen en rijst € 1,59

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 26 september 2021

Vacatures

Ga naar “Productiemedewerker: kom naar de speeddateavond”

Productiemedewerker: kom naar de speeddateavond

  • Thetford
  • Fulltime
Ga naar “Verkoopmedewerker bij HippeZaken”

Verkoopmedewerker bij HippeZaken

  • Parttime
hippezaken
Ga naar “Financieel adviseur, ABN Amro Bergen op Zoom”

Financieel adviseur, ABN Amro Bergen op Zoom

  • Randstad
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Administratief medewerker”

Administratief medewerker

  • Tempo-Team
  • Fulltime
Ga naar “Catering medewerker”

Catering medewerker

  • Tempo-Team
  • Parttime

Agenda

Ga naar “Fotomanifestatie FoBoZ”

Fotomanifestatie FoBoZ

  • 1 september 2021