Mysterie opgelost: dit is waarom het cijfer 4 op kerkklokken verkeerd geschreven is

zomertijd bergen op zoom klokken kerktorens peperbus grote markt Wintertijd kerkklokken Bergen op Zoom
De kerkklok van de Peperbus. Foto: Jurgen Kwisthout

Heb je wel eens goed gekeken naar de klokken van kerktorens? De oplettende kijker ziet dan dat het cijfer vier verkeerd geschreven is. Waarom is dat?

De cijfers op de klokken van kerktorens zijn vaak geschreven als Romeinse cijfers. Dat betekent dat het cijfer vier officieel geschreven hoort te worden als IV. Maar op de klok zie je toch echt IIII staan, zo ook op die van de Peperbus.

Vier verklaringen

Wat blijkt? Er zijn meerdere verklaringen voor de vier I’s:

  • Het was goedkoper om vier keer een I te laten maken. Voor een klok heb je dan nodig: twintig keer I, vier keer V en vier keer X. Dat was met een mal goedkoper te smelten dan als er een oneven aantal gemaakt moest worden;
  • Als je snel moet lezen, is IIII makkelijker leesbaar dan IV. Een ondersteboven IV lijkt namelijk heel erg op VI; het getal voor zes;
  • Esthetische redenen: het is mooier om de wijzerplaat te verdelen in drie gelijke delen: de uren een tot en met vier zijn allemaal I’s, de uren vijf tot en met acht bevat de V’s en de uren negen tot en met twaalf hebben de X’s.
  • De oude Romeinen gebruikten de aanduiding IV liever niet, omdat ze de beginletters van de naam van de Romeinse oppergod IVPITER vormden.

Check je horloge

Op een klok is het niet ongebruikelijk dat het cijfer vier in Romeinse tekens als IIII geschreven wordt. Heb je een horloge met Romeinse cijfers? Dan zou het goed kunnen dat ook jouw wijzerplaat een IIII toont. Ook klokken op monumenten hebben meestal een IIII staan in plaats van IV.

(Tekst loopt verder onder de foto)

kerken bergen op zoom onze lieve vrouw van lourdes kerk klokken kerktorens
Niet alle kerktorens hebben Romeinse cijfers. Op de klok van de Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk vind je de cijfers 1 tot en met 12.  Foto: Jurgen Kwisthout

Getallen op de klok

Niet elke kerkklok heeft Romeinse cijfers: sommige varianten hebben alleen streepjes op de plaats van de hele uren, andere hebben de getallen die we in het dagelijks leven gebruiken. Op de kerkklok van de Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdeskerk vind je de getallen 1 tot en met 12.

Lees meer:

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie: waarom Bergenaren op 2 februari pannenkoeken eten”

Mysterie: waarom Bergenaren op 2 februari pannenkoeken eten

Pannenkoeken Paradijs Pannenkoekenparadijs grote markt cafe pannenkoeken pannenkoekenrestaurant de fabriek
Ga naar “Bergen op Zoom heeft verschillende zustersteden: dit zijn ze”

Bergen op Zoom heeft verschillende zustersteden: dit zijn ze

zusterstad zustersteden bergen op zoom
Ga naar “Zoveel ‘UFO’s’ zijn er in een jaar tijd gespot boven Bergen op Zoom”

Zoveel ‘UFO’s’ zijn er in een jaar tijd gespot boven Bergen op Zoom

In onze gids

Aanbiedingen

Ga naar “Fleece panty € 9,99”

Fleece panty € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 februari 2023
Ga naar “Edet toiletpapier van € 7,49 voor € 3,99”

Edet toiletpapier van € 7,49 voor € 3,99

  • Dirk
  • Geldig t/m 7 februari 2023
Ga naar “JUMBO TOILETPAPIER van € 17,08 voor € 11,99”

JUMBO TOILETPAPIER van € 17,08 voor € 11,99

  • Jumbo
  • Geldig t/m 7 februari 2023
Ga naar “AH Toiletpapier 4-laags 16 rollen van € 17,18 voor € 12,99”

AH Toiletpapier 4-laags 16 rollen van € 17,18 voor € 12,99

  • Albert Heijn
  • Geldig t/m 5 februari 2023
Ga naar “Katoenen shopper € 9,99”

Katoenen shopper € 9,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 12 februari 2023

Agenda

Ga naar “Dweilbandfestival in de Stoelemat”

Dweilbandfestival in de Stoelemat

  • De Stoelemat
  • 19 februari 2023
dweilbandfestival
Ga naar “Tusse de Schuifdeure in de Stoelemat”

Tusse de Schuifdeure in de Stoelemat

  • De Stoelemat
  • 11 februari 2023
vastenavend schuifdeure Tusse de Schuifdeure
Ga naar “Wagetjes Kijke”

Wagetjes Kijke

  • 15 februari 2023
Wagetjes Kijke wagetjes kijke wagentjes kijken bergen op zoom vastenavend konterscherp 2020 optocht
Ga naar “Kermis”

Kermis

  • Van 7 apr t/m 16 apr
kermis boulevard attractiekermis boulevard attractie
Ga naar “Intocht”

Intocht

  • 18 februari 2023
intocht vastenavend 2020