Deze straffen werden in de middeleeuwen uitgedeeld in Arnhem

Je kunt het je bijna niet voorstellen, maar vroeger zag je met enige regelmaat een stadsgenoot met een ‘schaamfluit’ door Arnhem lopen. Of een Arnhemmer zonder handen. Waarom? De straffen van de middeleeuwen zagen er iets anders uit dan nu. Lees en huiver.

Er waren in de middeleeuwen drie soorten straffen: schandstraffen, lijfstraffen en de doodstraf. Bij schandstraffen draaide het om vernedering. Iedere Arnhemmer kon zien wat de misdadiger had gedaan. Bij lijfstraffen moest de stadsgenoot zoveel mogelijk pijn hebben.

Bron: Canon van Nederland.

Naar de gevangenis

Pleeg je tegenwoordig een ernstig misdrijf, dan beland je waarschijnlijk achter de tralies. Vroeger had de gevangenis veelal een andere functie: Arnhemse verdachten wachtten hier de uitvoering van hun straf af. De reden dat een gevangenisstraf niet vaak werd uitgedeeld, was dat de samenleving weinig baat had bij de straf. De gevangenis werd dus meestal als een ’tussenstap’ gezien.

Gevangenis in Arnhem

Veroordeelde stadsgenoten gaan nu naar een gevangenis ergens in Nederland. Vroeger werden Arnhemmers bijvoorbeeld gevangen genomen in de Sabelpoort of later de koepelgevangenis.

Bron: Historisch Nieuwsblad.

koepelgevangenis arnhem
Koepelgevangenis. Foto: Gelders archief 1501-04 – 18157

Handen afhakken

Veel Arnhemmers kochten hun brood, vlees, vis en groenten vroeger op de markt. Helaas waren de producten voor veel mensen te duur en terugvallen op een uitkering was geen optie. Stelen was een groot risico: werd een Arnhemmer op heterdaad betrapt, dan werden de handen vaak afgehakt. Op die manier was een dief snel te herkennen en kon-ie zijn ‘beroep’ niet meer uitvoeren!

Bron: Gevangenenpoort.

Foto: Gelders Archief 1501-04 – Fotocollectie voormalig gemeentearchief Arnhem

Schaamfluit

Loop je door de Rijnstraat of de Ketelstraat, dan kun je wel eens een straatmuzikant tegenkomen. Diegene heeft vaak veel bekijks! Gelukkig zijn het vaak professionals, want vroeger hadden muzikanten het zwaar. Een slechte muzikant liep het risico om een zogenoemde schaamfluit te krijgen. Dit was een enorme fluit die een Arnhemmer om zijn nek hing, waardoor heel de stad zag dat hij geen muzikale held was.

Kun je raden waar dit ding voor gebruikt werd?Hint: het is een middeleeuws voorwerp.

Posted by Historia Magazine on Friday, July 10, 2015
Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie instellingen

Bron: Historia Magazine.

Schandsteen

Op zondag was heel Arnhem in De Eusebiuskerk te vinden. Vaste prik, voor iedereen! Maar wat nou als je te laat kwam? Dan werd je gestraft. De meest voorkomende manier was de schandsteen. Die moest je een tijd lang om je nek dragen terwijl je over de Markt liep. Dit lijkt misschien niet heel erg, maar vergis je niet: de stenen waren kilo’s zwaar.

Onterende straffen

Naast de schandsteen waren er ook andere varianten om Arnhemmers te generen. Denk aan de schandmantel, schandstoel of zelfs de schandkooi. Van deze items zijn niet veel afbeeldingen te vinden. Hieronder zie je een schandmantel die in Duitsland werd gebruikt.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie instellingen
Bron: Wikipedia.

Verbanning

Een gebiedsverbod, beter bekend als verbanning, was in de middeleeuwen een van de zwaarste straffen die Arnhemmers konden krijgen. De straf werd bij verschillende misdrijven opgelegd. Volgens deze site stond verbanning uit Arnhem gelijk aan de doodstraf. “Wie voorgoed verdreven wordt van huis en haard, heeft grote kans te eindigen als struikrover of lijf en leden te verliezen.” Het doel van een verbanning was dat ‘ongewenste personen’ voor altijd uit de maatschappij verdwenen.

Zeg nou zelf: verbannen worden uit Arnhem klinkt als een heftige straf, nietwaar?

 Panorama van Arnhem 1800-1900. Gelders Archief: 1551 – 3917

Brandstapel

De verhalen van heksen op de brandstapel zijn bij veel mensen misschien wel bekend. Maar de verbrandingsdood kwam vaker voor. Rechters deelden deze straf bijvoorbeeld ook uit aan mensen die een ander geloof aanhielden. De brandstapel werd vaak midden op de Markt gezet, want heel de stad keek mee.

Embed niet geladen. Accepteer eventueel de cookies om deze te kunnen zien. Cookie instellingen

Bron: Historia Net.

Naakt op een paard

Ja, de kop las je goed. Arnhemmers die ervoor uitkwamen dat ze op mensen van hetzelfde geslacht vielen, konden hiervoor op een bizarre manier gestraft worden. Volgens dit NTR-programma moesten deze mensen naakt, achterstevoren op een paard rijden door de stad. Dat was niet alleen gênant voor de Arnhemmer, maar zorgde ook voor vermaak.

Gelukkig liggen de tijden van deze straffen ver achter ons!

De Grote Markt te Arnhem
De Grote Markt te Arnhem – begin 19e eeuw, 1838. Gelders Archief: 1551 – 3966, Couwenberg, Abraham Johannes

Ook interessant voor jou:

Meer in deze categorie

Toen in Arnhem

Ga naar “‘Lullen als Brugman’: hier komt de uitdrukking vandaan (en dit heeft Arnhem ermee te maken)”

‘Lullen als Brugman’: hier komt de uitdrukking vandaan (en dit heeft Arnhem ermee te maken)

Lullen als brugman Arnhem
Ga naar “Toen in Arnhem: de Blikken Bioscoop door de jaren heen”

Toen in Arnhem: de Blikken Bioscoop door de jaren heen

Ga naar “Zo zag Arnhem er vroeger uit op Google Street View”

Zo zag Arnhem er vroeger uit op Google Street View

In onze gids

Ga naar “FortVier Schuytgraaf”

FortVier Schuytgraaf

  • Laakoever 401
  • Vrijetijd en uitgaan
  • Gesloten
Uitkijken over het water bij FortVierUitkijken over het water bij FortVier

Aanbiedingen

Ga naar “10% korting op een alpaca wollen sjaal van Bufandy”

10% korting op een alpaca wollen sjaal van Bufandy

  • Time For Nature
  • Geldig t/m 31 oktober 2022

Topper

Ga naar “Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99”

Hangmat polyester katoen assorti 290×100 cm van € 39,99 voor € 29,99

  • Geldig t/m 31 december 2022
Ga naar “Alle Kruidvat vitaminen, mineralen en supplementen van € 4,98 voor € 3,74”

Alle Kruidvat vitaminen, mineralen en supplementen van € 4,98 voor € 3,74

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Gillette bosch of tefal cadeau”

Gillette bosch of tefal cadeau

  • Geldig t/m 9 oktober 2022
Ga naar “Brabantia Bo touch bin van € 259 voor € 129,50”

Brabantia Bo touch bin van € 259 voor € 129,50

  • Geldig t/m 9 oktober 2022

Vacatures

Ga naar “Cateringmedewerker Scholencatering”

Cateringmedewerker Scholencatering

  • Tempo-Team
  • Parttime
Ga naar “Assistent uitvoerder”

Assistent uitvoerder

  • Eminent Groep
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Functioneel Tester met testcoördinator taken”

Functioneel Tester met testcoördinator taken

  • CareerValue
  • Fulltime
Ga naar “Schoonmaker school Arnhem”

Schoonmaker school Arnhem

  • Actief Werkt! Uitzendbureau
  • Parttime
Ga naar “Medewerker klantenservice inbound (thuiswerk mogelijk), OHRA”

Medewerker klantenservice inbound (thuiswerk mogelijk), OHRA

  • Tempo-Team
  • Fulltime/Parttime

Agenda

Ga naar “Winter Wonderland”

Winter Wonderland

  • Van 9 dec t/m 9 jan
Winter Wonderland
Ga naar “Urban Trail Arnhem”

Urban Trail Arnhem

  • 20 november 2022
Arnhem urban Trail
Ga naar “Popronde Arnhem”

Popronde Arnhem

  • 28 oktober 2022
Ga naar “Halloween in Arnhem”

Halloween in Arnhem

  • 29 oktober 2022
Ga naar “Wonderlijke Familie Kerstshow”

Wonderlijke Familie Kerstshow

  • 18 december 2022
Wonderlijke familie kerstshowWonderlijke familie kerstshow