ArnhemmersToen in Arnhem

Hotel Bosch: het oudste kraakpand van Nederland

12 november 2017

Nummer 4A aan de Apeldoornsestraat: een prachtig, statig pand waar menig Arnhemmer voorbij loopt zonder op te kijken. Tegelijkertijd een gebouw met een unieke geschiedenis en een grote rol in de stad. Hotel Bosch ging van statig woonhuis naar hotel, maar werd uiteindelijk landelijk bekend als kraakpand dat een grote rol speelde in de krakersbeweging. Dit is het verhaal van Hotel Bosch. 

Het woonhuis

Voor Hotel Bosch op zo veel manieren in de belangstelling kwam te staan, werd het bewoond door een familie. Tot het begin van de 19e eeuw was het in bezit van Baron Voerst van Lijnden. In 1907 verkocht hij het pand aan de familie Jonkheer van Stael van Holstein. Zij hielden het gebouw aan de Apeldoornsestraat in bezit tot de Tweede Wereldoorlog maar keerden daarna niet meer terug.

Het hotel

Toen begon het echte verhaal van Bosch. Tijdens de oorlog verloor Arnhemmer Ludovicus Bosch zijn eigen hotel in de Walburgstraat aan de bombardementen. Na de oorlog besloot hij het pand aan de Apeldoornseweg 4 te kopen om opnieuw te beginnen. In 1946 werd hij de rechtmatige eigenaar van het kleinschalige Hotel Bosch.

hotel bosch arnhem
foto: Gelders archief 1524 – 10843

Marshall hulp

In 1953 kwam Hotel Bosch in aanmerking voor Marshallhulp. Dit was een hulpplan op initiatief van de toenmalige Amerikaanse minister George Marshall. Het plan werd gebruikt om Europa te helpen met de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. Al in 1957 sloot het hotel echter zijn deuren, om in 1961 weer door een nieuwe eigenaar geopend te worden. Deze eigenaar hield het vol tot 1978, toen sloten de deuren van Hotel Bosch opnieuw.

Het kraakpand

Toen de laatste eigenaar opgaf werd Hotel Bosch opgekocht door een projectontwikkelaar. Direct begon deze grote delen van het pand te slopen. Na de sloopwerkzaamheden stond het voormalig hotel nog maar net leeg – 4 weken om precies te zijn – toen het werd gekraakt op die essentiële dag in de geschiedenis van Hotel Bosch: 5 september 1978.

hotel bosch arnhem
Tijdens het 10-jarig bestaan van het krakerspand in september 1988 werd op de muur naast het pand een grote muurschildering aangebracht. Deze muurschildering is een collage van 10 jaar actieaffiches. Foto: Gelders archief 4255

Dit was het begin van een jarenlange strijd tussen krakers en de gemeente. Ontruimingen dreigden (hoewel hier in de praktijk nooit iets van terecht kwam) en procedures werden gestart om de krakers uit het pand te krijgen. Ondertussen onstond daar een gemeenschap waar mensen woonden en culturele evenementen organiseerden. De jaren 80 waren het hoogtepunt van de krakersbeweging in Arnhem en Hotel Bosch bereikte lokale en landelijke bekendheid.

Kultuurhuis Bosch

Een kraakpand kan niet eeuwig bestaan, al helemaal niet in deze tijd. In het jaar 2000 werd Hotel Bosch gekocht door een woningbouwvereniging: krakers werden huurders. Het hotel had inmiddels de naam Kultuurhuis Bosch gekregen en ging onder die naam door met het organiseren van culturele evenementen. Helaas de laatste jaren niet meer met groot succes: in 2009 ging het Kultuurhuis failliet.

foto: Gelders archief 370

Bosch café

Later dat jaar besloot een nieuwe exploitant het te proberen in Hotel Bosch: Bosch café, restaurant en kunstruimte was een feit. Stef van der Zweep, Linette Buitenhuis en Ruud Bruinen, de nieuwe eigenaars, wilden dat cultuur en kunst een belangrijk aspect bleef van het etablissement. Daarnaast was er een restaurant te vinden in de ruimtes op de onderste verdieping.

Ook Bosch café ging niet eindeloos door: in 2014 werd het overgenomen door Brigant, dat zich met name richt op muzikale avonden voor een wat jonger publiek. Het sfeertje van Brigant doet de naam Hotel Bosch overigens recht toe: veel alternatief, uniek en nieuw. Met een dikke vette knipoog naar de culturele sector.

Foutje gezien?

Lees mee en reageer!

Reactie