Mysterie: wat doen die glimmende ‘struikelstenen’ in de stad?

Foto: Brechtje van Dam

Goudkleurige stenen waar een naam in gegraveerd staat: je komt ze op een aantal plekken tegen in Arnhem. Waarom die glimmende keien er liggen? Dat leggen we aan je uit.

Het gaat om Stolpersteine, of ook wel struikelstenen. De Stolpersteine zijn een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig en vormen een monument voor de slachtoffers van het nationaalsocialisme. Ze liggen in heel Europa. Op de stenen staan de naam, geboortedatum, deportatiedatum, plaats en datum van het overlijden. ‘Stolpern’ is het Duitse woord voor ‘struikelen’.

De keien worden in de stoep voor het huis waarin de slachtoffers hebben gewoond, gelegd. “Een mens is pas vergeten, als zijn naam is vergeten”, zegt Günter over de gedenkstenen. Hij heeft ze struikelstenen genoemd “omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart”. Verspreid over twintig landen zijn er zeker 57.000 ‘gouden’ stenen te vinden.

De eerste struikelsteen in Arnhem

De eerste Arnhemse struikelsteen is op 2 mei 2018 gelegd in de Koningstraat ter herinnering aan Philip Leeraar. De broers Philip en Isaac Leeraar waren beiden textielhandelaren in Arnhem. Philip had zijn zaak in de Koningstraat op nummer 58. Op 9 oktober 1941 reisde zijn vrouw Sara naar Den Haag in een poging om voor het gezin visa te kunnen bemachtigen voor de V.S. Diezelfde dag werd Philip in Arnhem opgepakt en op transport gesteld naar het Oostenrijkse concentratiekamp Mauthausen, waar hij op 18 oktober 1941 vermoord werd. Sara en hun zoons doken gescheiden van elkaar onder en Sara zette later de zaak voort, tot zij uiteindelijk met een zoon alsnog naar Amerika emigreerde (Bron: De Arnhemse Koerier). Op veertien andere plekken in de stad zijn de stenen ook gelegd, onder meer in de Wielakkerstraat, Nieuwstraat, Hommelseweg en aan de Rijnkade. In totaal liggen er nu 35 stenen in Arnhem.

Foto: indebuurt Arnhem

Hommelstraat

Als je door de Hommelstraat loopt heb je de stenen misschien ook al eens gezien, hier liggen namelijk zes struikelstenen. Ze liggen hier voor Salomon Pels, zijn vrouw Sientje Schoonhoed en hun kinderen Leizer, Philip en Aaltje. Ook voor Aaltjes man Josua Spanjar ligt er een steen. Ook hij werd opgepakt en op transport gesteld.

Nog meer monumenten

In Arnhem kun je nog meer monumenten vinden die ons herinneren aan de verschrikkingen van de tweede wereldoorlog. Een van de ‘nieuwste’ monumenten is te vinden op de Jonas Daniël Meijerplaats. Op 17 november 2018 onthulden burgemeester Ahmed Marcouch en opperrabbijn Binyomin Jacobs dit monument ter nagedachtenis van de Joodse Arnhemmers die in de oorlog gedeporteerd zijn naar vernietigingskampen. Aan dit plein stond destijds de Israëlitische godsdienstschool, vlak bij de Synagoge aan de Pastoorstraat.

Tijdelijk monument

Er is sinds vorige week ook een tijdelijk monument in Arnhem: Levenslicht in Rozet. Op 27 januari 2020 is het vijfenzeventig jaar geleden dat concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz werd bevrijd. Over heel de wereld wordt daar bij stilgestaan, in Arnhem ook. Morgen, 27 januari is er een herinneringsmoment aan de Holocaust in Arnhem vanaf 16.00 uur bij het Joods monument op de Jonas Daniël Meijerplaats bij de Eusebiuskerk. Levenslicht verhuist dan voor een dag van Rozet naar deze plek.

Lees ook

Meer in deze categorie

Mysteries

Ga naar “Mysterie opgelost: dus hiervoor dienen die versierde stenen op sommige Arnhemse panden”

Mysterie opgelost: dus hiervoor dienen die versierde stenen op sommige Arnhemse panden

Ga naar “Mysterie opgelost: dit is waarom Arnhem bevrijdingsdag nooit groots viert”

Mysterie opgelost: dit is waarom Arnhem bevrijdingsdag nooit groots viert

Ga naar “Arnhems mysterie opgelost: dit is het oudste gebouw van Arnhem”

Arnhems mysterie opgelost: dit is het oudste gebouw van Arnhem

In onze gids

Ga naar “Hot again”

Hot again

  • Orchislaan 15-3
  • Kledingwinkels

Nu geopend

Ga naar “Lawick van Babs”

Lawick van Babs

  • Van Lawick van Pabststraat 69
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Ga naar “Bobba Tea”

Bobba Tea

  • Vijzelstraat 16
  • Restaurants en horeca
  • Gesloten

Nu gesloten

Aanbiedingen

Ga naar “Multifunctionele schoudertas € 14,99”

Multifunctionele schoudertas € 14,99

  • Kruidvat
  • Geldig t/m 16 mei 2021
Ga naar “Raak Vruchtensiroop van € 3,09 voor € 0,99”

Raak Vruchtensiroop van € 3,09 voor € 0,99

  • PLUS
  • Geldig t/m 15 mei 2021
Ga naar “36 t/m 42 ook in beige Graceland € 24,99”

36 t/m 42 ook in beige Graceland € 24,99

  • vanHaren
  • Geldig t/m 23 mei 2021
Ga naar “Blokker koffiecupmachine plateau met opberglades € 19,99”

Blokker koffiecupmachine plateau met opberglades € 19,99

  • Blokker
  • Geldig t/m 24 mei 2021
Ga naar “Tefal pannen Excellence, Performance en Family 25% korting”

Tefal pannen Excellence, Performance en Family 25% korting

  • Blokker
  • Geldig t/m 24 mei 2021

Vacatures

Ga naar “Junior bedrijfsmakelaar”

Junior bedrijfsmakelaar

  • BMV Makelaars Arnhem
  • Fulltime

Topper

Ga naar “Administratief medewerker uitkeringen UWV Arnhem”

Administratief medewerker uitkeringen UWV Arnhem

  • Manpower
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Fietstechnicus Arnhem – Elden”

Fietstechnicus Arnhem – Elden

  • Fiets Totaal Elden
  • Fulltime/Parttime

Topper

Ga naar “Verhuurmakelaar”

Verhuurmakelaar

  • Continu Professionals
  • Fulltime/Parttime
Ga naar “Assistent bedrijfsleider”

Assistent bedrijfsleider

  • Miyagi and Jones
  • Fulltime/Parttime

Topper